شائبه آمارسازی به فضای بی‌اعتمادی می‌زند

روز دوشنبه سیزدهم شهریور ماه سال جاری بود که گفت‌وگویی از دکتر حسین راغفر، اقتصاددان و استاد دانشگاه با عنوان «دولت‌ها وقتی با ناکامی‌های اقتصادی مواجه می‌‌شوند شروع به آمارسازی می‌کنند» در روزنامه «آرمان ملی» به چاپ رسید که اساسا مقصود و هدف از این گفت‌وگو ارزیابی عملکرد اقتصادی دولت و آمارهای ارائه شده از سوی نهادهایی مثل بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و مرکز آمار ایران و تطبیق تحقق و آن با شرایط فعلی اقتصادی و معیشتی جامعه بوده است. آنچه که مسلم است در این گفت‌وگو هیچ قصدی مبتنی بر تخریب یا سیاه‌نمایی عملکرد دولت محترم یا آمارهای ارائه شده وجود نداشته و آنچه بوده سوالات و ابهاماتی پیرامون مسائل اقتصادی جامعه بوده که با کارشناس مربوطه طرح گردیده است. قدر مسلم آمارهای ارائه شده از سوی دولت محترم از مبادی رسمی و قانونی همچون مرکز آمار ایران اعلام می‌شود و در صحت آن شکی نیست و اگر هم نکته‌ای در انتقاد نسبت به این آمار مطرح شده صرفا در راستای اصلاح و بهبود عملکرد اقتصادی دولت محترم بوده است. در همین راستا روابط‌عمومی و امور بین‌الملل مرکز آمار ایران جوابیه‌ای را صادر کرده که از قرار زیر است.

تولید داده‌های آماری مبتنی بر موازین اخلاقی و حرفه‌ای بوده و تحت تأثیر هیچ‌گونه خدشه و نفوذی از جانب حاکمیت نیست. ضمن قدردانی از طرح دیدگاه‌های آن روزنامه درباره مسائل اقتصادی کشور، به استحضار می‌رساند: آمار رسمی به‌عنوان یک کالای عمومی، مولد دانش در یک‌ جامعه به‌شمار می‌رود تا واقعیت‎های اقتصادی و اجتماعی موجود در کشورها را به برنامه‌ریزان، مسئولان، دست‌اندرکاران، اساتید و دانشجویان، عموم مردم و رسانه‌های کشور نشان دهد. در نظام آماری کشور، دستگاه‌های اجرایی هر کدام آمارهای تخصصی خودشان را تهیه و تولید می‌کنند و خوشبختانه در کشور شاهد رشد پایگاه‌های اطلاعاتی و شبکه آماری منسجم و یکپارچه در بخش‌های مختلف هستیم که هر کدام فعالیت‌های آماری خود را بر اساس نیازهای آماری کشور عمدتاً به صورت ثبتی تهیه و تولید می‌کنند. در این میان مرکز آمار ایران هم همواره بر اساس وظیفه ذاتی خود یعنی تهیه و تولید آمارهای رسمی، آمارهای مورد نیاز کشور را بر اساس اصول بنیادین آمارهای رسمی مبتنی بر موازین اخلاقی و حرفه‌ای و با رعایت بی‌طرفی، شفافیت و دقت در نتایج آماری تولید و منتشر کرده است. این رویه تهیه و تولید و انتشار آمارهای رسمی در کشور، با رعایت اصل استقلال بوده و صرفاً بر اساس اخلاق حرفه‌ای و کارشناسی است. همچنین در نظام آمارهای رسمی کشور، همه ارکان بدون توجه به جناح‌بندی‌های فکری و سیاسی به‌صورت نظام‌مند فرایند فعالیت‌های آماری خود شامل ثبت، تولید، جمع‌آوری، پردازش، ذخیره و نگهداری و انتشار آمارها را با روش‌های علمی (با توجه به محدودیت‌ها و ظرفیت‌های آماری موجود) و مبتنی بر استانداردهای مشترک بین‌المللی انجام می‌دهند. قطعا در این چرخه تولید داده‌های آماری، هیچ‌گونه خدشه، نفوذ و تاثیرگذاری سیاسی از جانب حاکمیت و دولت در تهیه، تولید و انتشار آمارهای رسمی وارد نشده و فرایند تولید آمارهای رسمی فقط با گذر از مراحل فنی و تخصصی، توسط کارشناسان متخصص پایش و کنترل می‌شود. بنابراین ایجاد شائبه آمارسازی توسط دولت از سوی معدودی از کارشناسان اقتصادی، صرفا به ایجاد فضای بی‌اعتمادی و کاهش سرمایه اجتماعی در جامعه دامن می‌زند و کشور را گرفتار مشکلات و بحران‌های بیشتری خواهد کرد و در نهایت جامعه را از مسیر توسعه و پیشرفت در حوزه‌های مختلف باز می‌دارد. لذا از اصحاب محترم رسانه و کارشناسان اقتصادی انتظار می‌رود نتایج طرح‌های آماری و یادداشت‌های تحلیلی کارشناسان مرکز آمار ایران را که در درگاه ملی آمار منتشر می‌شود با تأمل و دقت نظر بیشتری مد نظر قرار دهند تا این‌گونه شائبه‌ها ایجاد نشود.