«اینستکس»؛ پلی ارتباطی میان ایران و اروپا

آرمان - گرچه اروپایی‌ها باید ماه‌ها پیش از این از سازوکار مالی خود برای دور زدن تحریم‌های آمریکا علیه ایران رونمایی می‌کردند، اما اکنون نیز با ثبت سازوکار مالی خود به نام اینستکس توانستند گامی بزرگ در جهت عمل به تعهدات خود در قالب توافق برجام بردارند. چرا که اگر در برجام قرار بر توافق بوده باید همه طرفین از این توافق سود ببرند. از این جهت حال که آمریکا از این توافق خارج شده است اروپایی‌ها باید شرایطی را فراهم می‌کردند که ایران نیز بتواند از ثمرات برجام استفاده کرده و حتی‌الامکان هزینه‌های خروج آمریکا از برجام با سازوکار مالی اروپا جبران شود. البته در این میان نباید از نقش دلواپسان داخلی نیز به سادگی عبور کرد، چرا که اگر تحرکات التهاب‌آفرین آنها نبود بسیار بیشتر از منافع برجام برخوردار می‌‌شدیم. اظهارات تنش‌زای آنها هم اکنون نیز از برخی تریبون‌ها شنیده می‌شود که چیزی جز ایجاد هزینه و بی‌اعتمادی ندارد. البته به‌نظر می‌رسد که آنها در پی همین مساله هستند که ایران مذاکره را کنار بگذارد، از برجام خارج شود و به دوران تحریم بازگردد. لذا اگر قرار است که با کشورهای جهان ارتباط داشته باشیم باید حقوق بین‌الملل و روابط بین‌المللی را در قبال کشورهای دیگر رعایت کنیم. در شرایط حساس کنونی برخی اظهارات از سوی برخی افراد یا تریبون‌ها بر علیه دولت و سیاست‌هایش نیز می‌تواند شرایط را بسیار بد‌تر از این کند. بنابر این نباید با برخی سخنان تنش‌زا هزینه‌های ارتباط با ایران را برای کشور‌های دیگر افزایش دهیم. تبعات این مساله را نیز می‌توان در این مساله دید که اروپایی‌هایی که تا چندی پیش آمادگی داشتند که در شرایط بهتری سازوکار مالی خود را اجرا کنند اکنون می‌گویند که فعلا این سازوکار را در حوزه نفت و غذا شروع می‌کنیم و دریچه را باز نگه می‌داریم، اما اجرای این دریچه بستگی به نحوه برخورد ایران و پایبندی به تعهداتش در برجام دارد. البته این رویکرد اروپایی‌ها ناشی از نگرانی‌های آنها نسبت به برخی اقدامات ایران درحوزه‌‌های دیگر است. ایران تعهدات خود در مواد توافق برجام را انجام داده و اروپایی‌ها نیز می‌خواهند برجام را با ایران ادامه دهند پس نباید این تمایل طرفینی را از بین برد، بلکه ایران می‌تواند با جذب هرچه بیشتر اروپایی‌ها به سمت خود شکاف میان اروپا و آمریکا را بیشتر کرده و از این طریق آمریکا را منزوی کند. خانم موگرینی خواهان این است که این سازوکار باقی بماند و خود نیز گفته که تلاش‌های بیشتری برای گسترش این سازوکار انجام خواهد داد. در این راستا ایران نیز باید با موضعی واحد و دوری از اظهارات تنش‌زا به ارتباط دوجانبه و چندجانبه با اروپایی‌ها بپردازد تا بتواند بیشتر از مزایای روابط با کشورهای اروپایی بهره‌مند شود. اگر رفتار متقابل ایران با اروپایی‌ها به نحوی باشد که طرفین از این ارتباط راضی باشند، اینستکس نه‌تنها می‌تواند به لحاظ اقتصادی و مالی مفید و مؤثر بوده و منافع زیادی برای ایران درپی داشته باشد، بلکه هم بنیان تحریم‌های آمریکا را سست خواهد کرد و هم به لحاظ سیاسی زمینه ارتباط موثر و قوی‌تری با اروپایی‌ها را پدید می‌آورد.