فضای مجازی را به فرصت تبدیل کنیم / فیلترینگ راه‌حل نیست

آرمان - با موضوعی به نام فضای مجازی مواجهیم و امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که همزمان با فضای واقعی و حقیقی، فضای مجازی هم بخش اجتناب ناپذیر زندگی ما شده به طوری که در زندگی ما تاثیرات چشمگیری دارد و کسی نمی‌تواند با هیچ روشی از جمله فیلتر، افراد را از بهره‌مندی از این ظرفیت محروم کند. دلیلش هم پیشرفت تکنولوژی و فناوری‌های نوین است. ما چند سال قبل تلگرام، اینستاگرام و واتساپ را نداشتیم. لذا نمی‌توان جلوی این تکنولوژی‌ها را گرفت. تجربه نشان داده که برخوردهای قهری و حذفی با این نوع امکانات، نه تنها از بین برنده آن تهدیداتی که ممکن است وجود داشته باشد، نیست بلکه راه شکستن این قانون و دورزدنش را و به معنای ترویج قانون گریزی باز خواهد شد. به نظر می‌رسد تجربه کشور ما در این حوزه‌ها نشان می‌دهد که راه مدیریت اجتماعی- فرهنگی، فیلتر و ممیزی کردن نیست. شاید کوتاه مدت در مقطعی اختلال، زمینه دسترسی را محدود کند ولی بدون شک راه گریز را هم پیدا می‌کنند. چون همه نرم افزار و تکنولوژی ساخته دست بشر است و بشری که آن را ساخته، طبیعتا راه دور زدن موانع دسترسی را هم می‌شناسد و به‌راحتی این امر مجدد مورد استفاده قرار می‌گیرد و چه بسا مخاطب بیشتری هم پیدا می‌کند. البته نمی‌خواهم بگویم فضای مجازی اصلا تهدید نیست که در جاهایی می‌تواند مخرب باشد. وقتی افراد آگاهانه یا ناآگاهانه تصویر خصوصی خود را در اینستاگرام به اشتراک می‌گذارند و با اینکه صفحه شخصی نامیده می‌شود اما چندان هم شخصی نیست. وقتی فالوور کسی می‌شویم و لایک می‌کنیم، طبیعی است که وارد ‌حریم خصوصی افراد می‌شویم. با توجه به اینکه برخی در اینستاگرام تصاویر و متن‌های نامناسب می‌گذارند و بعضا دنبال تخلفات دیگری هستند، واقعیت این است که تجربه نشان داده با ارائه آگاهی درست، به موقع و شفاف به مردم چگونگی استفاده صحیح از این ظرفیت را بیش از پیش فراهم کنیم. من نیز در اینستاگرام پیام مثبت یا خبر یا گوشه‌ای از برنامه‌ای که دارم را می‌گذارم و یاد گرفته‌ام که از ظرفیت فضای مجازی چگونه برای پیشبرد کارهایم استفاده کنم. چرا ما باید استفاده از این ظرفیت که ارزان و سریع است را از دست بدهیم؟ البته یک چاقو می‌تواند هم کارکرد مثبت و هم منفی داشته باشد ولی افراد را از دسترسی به چاقو محروم نمی‌کنند. به نظر می‌رسد به صورت مقطعی افراد از دسترسی به این فضا محدود می‌شوند ولی خودبه‌خود زمینه قانون گریزی و بی‌احترامی به قانون را از این طریق در جامعه ترویج می‌کنیم. درحالی که باید یاد بگیریم با فضای مجازی، با فرصت‌ها و تهدیدهایی که دارد، کنار بیاییم و زندگی کنیم. اما استفاده آگاهانه از ظرفیت فضای مجازی نه تنها تهدید نیست بلکه می‌تواند یک فرصت باشد. فراموش نکنیم در دنیایی داریم زندگی می‌کنیم که به فضای مجازی به دلیل جذابیت‌هایی که دارد، سرعت انتقال اطلاعات، ارزان بودن و دسترسی بهنگام به اخبار اقبال زیادی می‌شود لذا ایجاد این نوع محدودیت‌ها ممکن است کمی تاخیر بیندازد اما قطعا پایدار و ماندگار نخواهد بود و شاید اگر این محدودیت‌ها ایجاد شود، افراد زمان بیشتری را در فضای مجازی بگذارند تا بتوانند راه‌های دور زدن را پیدا کنند. آنوقت چه بسا استفاده نامناسب بیشتر افزایش پیدا کند.