وزیر امورخارجه به‌جای رئیس‌جمهور؟!

آرمان - در نشست شورای امنیت سازمان ملل که به ریاست دونالد ترامپ برگزار می‌شود، رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان، بهترین فردی است که می‌تواند حضور داشته باشد. از آنجا که در این جلسه، احتیاج به سرعت انتقال مفاهیم خاص است، تسلط محمدجواد ظریف به زبان و ادبیات انگلیسی بسیار موثر خواهد بود. البته ترامپ یک شخصیت لمپنی خاص دارد و نوعا سعی خواهد کرد در جهت تحقیر و تخریب طرف مقابل خود برآید. بنابراین نماینده‌ای که از طرف ایران شرکت می‌کند باید کاملا مراقب باشد تا اسیر متلک‌گویی‌ها و تحقیرهای ترامپ نشود. ترامپ همانطور که شغل قبلی‌اش شومنی بوده، همانند آدم‌های حاضرجوابی است که متلک‌پران هستند و ژست‌های خاص خودشان را دارند و از این طریق طبقات میانی آمریکا را جذب می‌کنند، لذا با همان سبک و سیاق حرکت می‌کند. درواقع بهترین تبلیغ در مقابلش همان است که بدون اینکه بخواهیم از روش‌های طرف استفاده کنیم، به ملت آمریکا ثابت کنیم که ترامپ صرفا از طریق شو بازی کردن و نمایش، خود را مطرح کند و شأن دفاع از منافع مردم آمریکا را ندارد. به نظر می‌رسد این بهترین پیامی است که می‌توانیم منتقل کنیم. صحنه دشوار و سختی است ولی قابلیت‌های دکتر ظریف می‌تواند در اینجا بسیار راه‌گشا باشد. اگر قصد این می‌بود که در این جلسه، اجماع جهانی علیه ایران ایجاد شود، اصولا نباید از چنین روشی استفاده می‌شد و آمریکایی‌ها باید بیشتر سعی می‌کردند بهانه و روش معقولی برای جلب نظرات هم‌پیمانانشان داشته باشند. اما ترامپ می‌خواهد همه چیز را از موضع قلدری و قدرت هنرپیشگی جلو ببرد و دلش نمی‌خواهد حتی به متحدان اروپایی خود از این جهت توجه کند. در واقع مشکل ترامپ در مقابله با ایران با اروپایی‌ها برسر همین مسائل است. ممکن است قلدرمنشی که درمورد جریمه کردن و مجازات کردن شرکت‌ها، به‌خصوص شرکت‌های اروپا در پیش گرفته تا حدی موفقیت‌آمیز باشد ولی به هیچ وجه موفقیت سیاسی محسوب نمی‌شود. موفقیت سیاسی نیازمند این است که در محافل سیاسی بتواند برای خود حمایت جلب کند و به خاطر همین نقیصه ترامپ سعی می‌کند تا بیشتر شو اجرا کند وگرنه اصولا نیازی نیست که رئیس‌جمهور کشور آمریکا، ریاست نشست شورای امنیت سازمان ملل را برعهده بگیرد. مگر اینکه یک رخداد تاریخی مهم اتفاق افتاده باشد و قرار این باشد که اعضای دائم شورای امنیت گرد هم بیایند و پیمان مهمی را امضا کنند که بحث دیگری است. در حالی که در این نشست ترامپ از طریق ریاست جلسه قصد دارد حرف خود را به کرسی بنشاند و همین وجهه آمریکا را خراب‌تر خواهد کرد؛ به‌خصوص اگر بتوانیم رفتار دیپلماتیک قوی از خود نشان دهیم. آمریکا تا ابد نمی‌تواند به این فشارها ادامه دهد، ابزارش را ندارد. تاریخچه همه ملت‌ها نشان می‌دهد که دشواری‌ها دیرپا نیستند و دیر یا زود تمام می‌شوند. مهم این است که ملت‌ها از خودشان اقتدار و شأنیت لازم را در عرصه تقابل بین‌المللی نشان دهند. الان اوضاع در شرایطی نیست که نیاز داشته باشیم که با آمریکایی‌ها مذاکره کنیم و اصولا اگر هم مذاکره کنیم، مشکلی حل نخواهد شد. درواقع اگر بخواهیم در مقابل زیاده‌خواهی‌ها و پیمان‌شکنی‌های ترامپ نرمش نشان دهیم، نتیجه‌اش این نخواهد شد که آنها در مقابل ما کوتاه آمده یا وضع اقتصادی ما بهتر می‌شود؛ این اطمینان وجود دارد که به فشارهای تحریمی خواهند افزود. تحلیل آنها این است که ما توانستیم با فشار ایرانی‌ها را وادار کنیم که در مقابل ما عقب نشینی کنند و حالا با اعمال فشار باید امتیازات بیشتری بگیریم. اصلا شاه‌بیت دعوای ترامپ با اوباما بر سر عملکرد اوباماست. ترامپ معتقد است اگر فشار بیشتر می‌شد، آمریکا امتیاز بیشتری به‌دست می‌آورد. آنها با اصل مذاکره و به توافق رسیدن با ایران مشکلی ندارند ولی برآوردشان این است که ما می‌توانستیم با ادامه فشار بر ایران امتیازات بیشتری بگیریم. آنها در مواضع رسمی‌شان نگفته‌اند که در صورتی که مذاکره‌ای صورت گیرد از فشارها کاسته خواهد شد و هیچ کلمه‌ای به زبان نیاورده‌اند که در این صورت چه امتیازی خواهند داد. آنها تنها خواسته‌هایشان را از ما مطرح می‌کنند، در حالی که سخنی از امتیاز به میان نمی‌آورند. بنابراین استقبال از این مذاکره، یک معامله سراسر باخت است اما برخی فکر می‌کنند الان شرایطی است که می‌توان مذاکره و مسائل را حل کرد. ترامپ برای حل کردن مسائل نیامده بلکه آمده تا فشار بیشتری بیاورد و امتیازات بیشتری بگیرد. در آن صورت ترامپ در پاسخ رقبایش که می‌گویند چرا کشوری را که پیمان امضا کرده بود و تمام شواهد هم نشان از عملی شدن پیمان داشت، تحریم کردید، این خواهد بود که توانسته ایران را از موضع سخت خود پایین بیاورد ولی اگر این متاع را برای عرضه نداشته باشد در رقابت داخلی قافیه را باخته است. این داستان 10 سال بعد نیست، بلکه داستان 10 ماه بعد است. البته ما به این طریق نمی‌توانیم ترامپ را از کرسی ریاست جمهوری پایین بکشیم که این امر به عوامل زیادی بستگی دارد ولی لااقل می‌توانیم او را از دستیابی به یک پوئن موثر بی‌بهره کنیم. ما باید نشان دهیم آنجا که بحث منطقی، بده بستان و بازی دو سر برد بوده، شرکت کرده‌ایم ولی اگر قرار است در یک بازی باخت شرکت کنیم، این آگاهی را داریم که در آن شرکت نکنیم. در حالی که ترامپ صراحتا ما را دعوت به باخت می‌کند، کاری که باید بکنیم این است که خودمان را برای تحمل مدت محدودی دشواری و فشار آماده کنیم. شرایط هم نشان می‌دهد که دولت و نظام توانسته‌اند صحنه را مدیریت کنند. بالاخره دامنه مشکلات درحال کنترل است، البته مشکلات محو نشده ولی می‌توان آثار زیانبار آن را کمتر کرد. حتی خیلی وقت‌ها می‌توان از تهدیدها، فرصت‌های جدید ایجاد کرد. هرچند تغییر نرخ برابری ارز خارجی با ریال ایران مشکلاتی به لحاظ تورمی ایجاد کرده ولی شرایط جدید صادراتی ایجاد کرده که طی آن کالاهای داخلی را دارای مزیت برتر کرده و به سوی دیگر قاچاق کالا را کمتر کرده است. هرچند مشکلات فشار معیشتی به اقشار ضعیف مطرح است ولی باید سعی کنیم با مدیریت منطقی از فشارها بکاهیم.