تاثیر مذاکره ترامپ و اون بر برجام

آرمان - ابعاد تبلیغاتی و سیاسی دیدار رئیس‌جمهور آمریکا با رهبر کره شمالی بسیار پررنگ‌تر از اسناد همکاری بود که میان طرفین امضا شد. نگاهی به کلیات اسناد همکاری میان ترامپ و اون نشان می‌دهد که به‌جز یکسری کلیات نباید انتظار خروجی مضاعفی در کوتاه مدت از این اسناد همکاری داشت. پیش از این نیز مذاکرات 6 جانبه‌ای در شرق آسیا میان کره شمالی، چین، ژاپن، روسیه و آمریکا در مورد کره شمالی برگزار شده بود که آن زمان نیز آمریکا به هیچ یک از تعهدات و قول و قرار‌هایی که با هدف خلع سلاح هسته‌ای کره شمالی داشت عمل نکرد و همین امر موجب شد تا کره شمالی عملا به سمت خروج از ان‌پی‌تی و دنباله‌گیری برنامه هسته‌ای خود برود. از طرف دیگر باید اذعان کرد که همواره ارتباط و پیوندی بین موضع ایران و کره شمالی در چارچوب مدل‌های مورد بحث مطرح بوده است. اینکه مدل عراق، لیبی، کره شمالی و... کدام مدل می‌تواند به نتیجه مطلوب برسد. از این جهت شاید برای آمریکایی‌ها لیبی یکی از مطلوب‌ترین مدل‌ها برای خلع سلاح هسته‌ای کشورهایی است که با غرب همسو نیستند. این نکته‌ای بود که جان بولتون دو هفته گذشته مطرح کرده بود که در مورد کره شمالی نیز می‌توان مدل لیبی را تکرار کرد و تمام تسلیحات هسته‌ای این کشور را از آن خارج نمود که این اظهارات با واکنش شدید کره شمالی مواجه شد و بازتاب آن موجب شد تا ترامپ در مواضع خود تجدید‌نظر کرده و دوباره بحث دیدار با اون را مطرح کند که روز گذشته تحقق یافت. این مساله همواره مطرح بوده که برجام می‌تواند مدل موفق و مطلوب‌تری در چارچوب عدم اشاعه سلاح هسته‌ای باشد یا رویکردی که نسبت به کره شمالی اتخاذ می‌شود. این مساله‌ محل اختلاف میان اروپا و آمریکا است. اروپایی‌ها مدل برجام را موفق و دستاوردی بزرگ در چارچوب سیاست منع اشاعه سلاح هسته‌ای پی می‌گیرند، از برجام حمایت می‌کنند و مدل کره شمالی را مدل خطرناک‌تری می‌دانند. گرچه ترامپ به دنبال اثبات نظر خود است که اعمال فشارهای سیاسی اقتصادی به کره شمالی به نتیجه رسیده و از این راه توانسته رهبر کره شمالی را پای میز مذاکره بکشاند و از وی برای خلع سلاح هسته‌ای تعهد بگیرد. اگر این خواست و نظر ترامپ تحقق پیدا کند وی در داخل آمریکا و سطح بین‌المللی دست برتر را خواهد داشت. البته اکنون برای قضاوت در مورد تحقق انتظار و خواست ترامپ در راستای منع پیشبرد سلاح هسته‌ای کره شمالی بسیار زود است. در هفته‌های آتی بیشتر مشخص خواهد شد که ترامپ تا چه حد می‌تواند به آنچه گفته امیدوار باشد. وضعیت و موقعیت کره شمالی، نگرانی چین از همگرا شدن کره شمالی با آمریکا، کره جنوبی و ژاپن و... متغیرهایی هستند که بر اهداف و سیاست‌های ترامپ تاثیر مستقیم می‌گذارد. البته متن اسناد همکاری آمریکا و کره شمالی نشان می‌دهد که ما به ازای خلع سلاح هسته‌ای کره لغو تحریم‌های اقتصادی و ازائه کمک‌های مالی است. باید دید چه میزانی این تحریم‌ها لغو شده و این کمک‌ها ارائه خواهد شد. بدون دستیابی به این انتظارات بعید به‌نظر می‌رسد که کره شمالی از رویکرد هسته‌ای خود دست بردارد. از سوی دیگر بسیاری از تحولات بین‌المللی را باید از منظر طرف مقابل دید. ترامپ تلاش می‌کند با استفاده از پشتوانه سیاسی، نظامی و اقتصادی که آمریکا در عرصه نظام بین‌الملل دارد موضوع خلع سلاح کره شمالی را پیش ببرد. از سوی دیگر مقامات کره شمالی نیز به عینه می‌بینند آمریکا از برجام که پشتوانه قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل را داشت بدون هیچ تعهد و پایبندی خارج شد. حال چطور می‌شود به چنین رئیس‌جمهور و کشوری اعتماد کرد که در قبال تعهدات خود مبنی بر لغو تحریم‌های کره شمالی در ازای خلع سلاح هسته‌ای این کشور پایبند بماند؟ در این راستا گرچه برخی معتقدند که ترامپ درصدد است با این دیدار و مذاکره، برجام را تحت‌الشعاع قرار دهد و آن را نیز به مذاکره‌ای دوجانبه تبدیل کند، اما بعید به‌نظر می‌رسد مدلی که ترامپ در مورد کره شمالی در پیش گرفته تاثیر مستقیمی بر روند برجام بگذارد.