مهاجرت خوزستانی‌ها به مشهد و کرج

بر اساس قانون هوای پاک، مسئولیت وزارت بهداشت درباره ریزگردها و آلودگی هوا فقط اعلام وضعیت است و مسئولیت کنترل و پیشگیری از این مساله به‌عهده سازمان حفاظت از محیط‌زیست و سایر دستگاه‌ها از جمله شهرداری‌ها، وزارت نیرو و وزارت کشاورزی است. در شهریور 96، حمیدرضا لاهیجان‌زاده، مدیرکل محیط‌زیست استان خوزستان با بیان اینکه ۶۰‌درصد آلودگی هوای خوزستان ناشی از فلرهای نفتی است، گفت: «استقرار دستگاه mot جزو حداقلی‌ترین اقداماتی است که می‌توان برای جلوگیری از آلودگی بیشتر هوای استان انجام داد.» چندی قبل هم اسماعیل ایدنی، رئیس سابق دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفته بود: « دستکاری در طبیعت، سدسازی بی‌رویه و نداشتن یک برنامه توسعه متوازن در کشور، بی‌توجهی به اصول زیست‌محیطی در ساخت‌وساز سدها و توسعه عمرانی کشور در سال‌های اخیر عامل بروز و تشدید پدیده ریزگردها به‌ویژه در استان خوزستان بوده است که اهواز و برخی شهرهای استان خوزستان را به جمع آلوده‌ترین شهرهای دنیا وارد کرده است.»

مهاجرت گسترده خوزستانی‌ها

نماینده مردم اهواز در مجلس از مهاجرت بسیاری از اهالی خوزستان به کرج و مشهد به‌دلیل معضل گرد و غبار خبر داد. جواد کاظم‌نسب الباجی درباره پدیده مهاجرت اهالی خوزستان به‌دلیل بروز گرد و غبار در این منطقه گفت: کانون‌های ریزگرد از حدود 13 سال پیش استان خوزستان را فرا گرفته‌اند، از این کانون‌ها هفت کانون‌ داخلی و شامل 345‌هزار هکتار است. او با اشاره به سیاست‌های نادرست در گذشته ادامه داد: به‌دلیل سیاست‌های نادرست در حوزه نیرو و کشاورزی حقابه این اراضی کشاورزی حاصلخیز تامین نشده و امروز به شوره‌زار تبدیل شده است. نماینده مردم شادگان با بیان اینکه این ریزگردها تبعاتی را قطعا برای منطقه ایجاد می‌کند، تصریح کرد: از تبعات منفی ریزگردها به مهاجرت‌ نخبگان و مردم، وضعیت بد اقتصادی و عدم سرمایه‌گذاری در استان خوزستان و مشکلات بهداشتی و درمانی می‌توان اشاره کرد. عده‌ای که توان مهاجرت دارند از این مناطق می‌روند و عده‌ای هم که توانایی مهاجرت ندارند، در معرض این پدیده شوم بوده و دچار مشکلات بهداشتی و درمانی می‌شوند. این نماینده مردم در مجلس با بیان اینکه در حال حاضر آمار ابتلا به بیماری‌های تنفسی و سرطان در منطقه زیاد شده است، خاطرنشان کرد: نخبگان، معلمان و افرادی که می‌توانستند باعث رشد و شکوفایی استان شوند به‌دلیل ریزگردها مجبور به ترک استان شده‌اند. کاظم نسب ادامه داد: به‌دلیل ریزگردها افت تعلیم در آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها و افت وضعیت اقتصادی را شاهد هستیم و پروژه‌های اقتصادی دچار مشکل شده‌اند. سرمایه‌گذاران به‌دلیل آلایندگی موجود و وضعیت خاک حاضر به سرمایه‌گذاری در این منطقه نیستند، عصبانی شدن مردم و عدم آرامش فکری و درگیری‌هایی که در این منطقه وجود دارد نیز ناشی از تبعات ریزگردها است. او با تاکید بر اینکه این پدیده مشکلات عدیده‌ای برای مردم استان خوزستان ایجاد کرده است، گفت: ریزگردها و گرد و غبار باعث تخریب زیرساخت‌های برق و آب شده است. عده زیادی از مردم به‌دلیل بروز بیماری‌های تنفسی مجبور به ترک این منطقه و مهاجرت به دیگر نقاط کشور از جمله مشهد و کرج شده‌اند، عده دیگر هم که توانایی مهاجرت را ندارند، مجبور می‌شوند به شهرهای هم‌جوار بروند. او با اشاره به کانون‌های خارجی ریزگردها گفت: طبیعتا این کانون‌ها در کشوری است که هنوز امکانات لازم برای برخورد با ریزگردها را ندارد و نمی‌تواند در این زمینه اقدامات مناسبی را انجام دهد. او ادامه داد: هنوز هم حقابه هورالعظیم پرداخت نمی‌شود و با خشکاندن آن منطقه تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین کانون‌های ریزگرد شده ‌است و نیاز به حقابه دارد تا شاهد کم شدن ریزگردها باشیم. کاظم نسب با اشاره به کاشت گیاه کهور در کانون‌های داخلی خاطرنشان کرد: این گیاه به آب زیاد نیاز ندارد، اما معتقدم بهترین راه‌حل این است که حقابه آب را به کشاورزان منطقه بدهند و مردم کشت کرده و خاک را بخوابانند. این بهترین و با صرفه‌ترین کار است، چرا که نهال‌کاری بعد از پنج سال جواب می‌دهد. در حالی ‌که ما هم‌اکنون مشکل داشته و انتظار داریم کارشناسان وزارت جهاد و وزارت نیرو برای راه‌حل این مشکل اقدامات مناسبی را داشته باشند. او تاکیدکرد: اگر اجازه دهند، مردم در این زمینه ورود کنند؛ هم هزینه‌ها کمتر شده و هم اقتصاد رونق پیدا می‌کند. به گزارش ایلنا، این نماینده مجلس با اشاره به جلسه سال گذشته درباره رسیدگی به وضعیت ریزگردها در منطقه گفت: چند روز گذشته نامه‌ای را به آقای لاریجانی، رئیس مجلس تقدیم کردیم و در آن نامه خواسته شده تا مصوبات آن جلسه تحقق پیدا کند و 600‌میلیون مترمکعب حقابه باید از سوی وزارت نیرو تامین شود، اما تاکنون هیچ‌اقدامی صورت نگرفته است.

حقابه استان خوزستان تامین شود

یک کارشناس محیط‌زیست درباره ریزگردها به‌عنوان یکی از چالش‌های محیط‌زیستی استان خوزستان به خبرنگار «آرمان» می‌گوید:‌ ریزگردهای موجود در این استان دو منبع کانون داخلی و خارجی دارند. کانون خارجی به‌دلیل عدم‌ به‌کارگیری قدرت دیپلماسی باعث شده تا سدهای زده شده در ترکیه و روی دجله و فرات و نوع رفتاری که کشور عراق با پدیده ریزگردها داشته، باعث بروز کانون ریزگرد شود. هومان خاکپور می‌افزاید: برای مثال هم‌اکنون بخش قابل توجهی از هوالعظیم به‌عنوان مرز مشترک بین ایران و عراق خشکیده و به منبع تولید ریزگردها تبدیل شده است. همچنین بخشی از منطقه عربستان نیز به‌دلیل طرح تولید گندم و زمین‌های رها شده به کانون ریزگرد تبدیل شده‌اند. از سوی دیگر کشور سوریه نیز در جنگ است و همین مساله منبع تولید ریزگرد و عدم توجه مسئولان این کشور به مسائل محیط‌زیستی را به‌دنبال دارد. او کانون داخلی گرد و غبار را خشکی تالاب‌ها و کاهش سطح زیرزمینی آب در استان خوزستان می‌داند و می افزاید: در سال‌های اخیر به‌دلیل ایجاد سدهای بی‌رویه شاهد تشدید روند خشکی در مناطق مختلف کشور بودیم. از سوی دیگر حقابه تالاب‌ها در استان خوزستان تامین نمی‌شود و همین مساله باعث بروز گرد و غبار شده است. این کارشناس محیط‌زیست با بیان اینکه بیش از 350‌هزار هکتار اراضی رها شده در استان وجود دارد، می‌افزاید: از سوی دیگر آب رودخانه کارون خشک شده و تمامی این دشت‌ها به منبع تولید گرد و غبار تبدیل شده‌اند. به‌گفته او شاید برخی از طرح‌ها همچون جنگل کاری بتواند موفق باشد، چون این طرح‌ها نیازمند بارگذاری منابع جدید آب است. به‌گفته خاکپور تنها راه پایدار برای حل این چالش محیط‌زیستی استان خوزستان برگرداندن شرایط طبیعی برای محیط‌زیست این منطقه است. در این شرایط باید آب وارد تالاب‌ها و دشت‌ها شده و حقابه تالاب‌ها و دشت‌ها نیز تامین شود. با این اقدامات رطوبت به خاک آن منطقه برگردانده شده و می‌توان به مهار کانون‌های داخلی در استان خوزستان پرداخت.