تامین تقاضای بازار شرط تک نرخی شدن ارز

آرمان - این سوال در ذهن مردم و کارشناسان اقتصادی وجود دارد که چرا دولت اقدامات اخیر خود در حوزه ارز را در زمان زودتری انجام نداد تا از ایجاد بحران افزایش نرخ ارز در چندروز گذشته پیش‌گیری شود. حدود سه ماه پیش هم بحران افزایش نرخ داشتیم و علائم این بیماری وجود داشت و دولت باید زودتر به فکر این اقدام می‌افتاد که بازار ارز را سازماندهی‌کند. ارز هنگامی تک‌نرخی می‌شود که تمامی تقاضاهای ارز در کشور اعم از واردات کالا، ارز مسافرتی و ارز بیمار به وفور در اختیار همه باشد و تا زمانی که این امکان وجود ندارد به طور طبیعی ارز چند نرخی است. تک نرخی شدن ارز بدین معناست که هرکس مایل به خرید ارز از هر مرکزی اعم از صرافی‌ها یا چهارراه استانبول باشد به ارز تک‌نرخی با قیمت ثابت دسترسی داشته باشد در حالی که اکنون این طور نیست. تقاضاهایی برای ارز وجود دارد و دولت توان پاسخگویی به آنها را ندارد و برای همین یک نرخ رسمی ارز در بازار ارز داریم و یک نرخ غیررسمی. همین 4200 تومان که نرخ رسمی ارز عنوان شده هم دونرخی است چرا که دولت اعلام کرده برخی از کالاهای اساسی با پرداخت یارانه به یک نرخ می‌دهد و مابقی را هم همان 4200 تومان است. اکنون با اینکه چندروز از تصمیم هیات دولت و ستاد تنظیم بازار می‌گذرد هنوز امکان تهیه ارز به همان شکلی که بخشنامه بانک مرکزی اعلام کرده. وجود ندارد و ثبت سفارش را هم ممنوع کرده‌اند. این تعلل باعث مقداری اظهار نگرانی در میان فعالان اقتصادی و مردم عادی شده است لذا دولت باید به سرعت مصوبات هفته پیش خود را عملیاتی کند تا نگرانی‌ها رفع شود و مقداری نرخ ارز آزاد هم کاهش پیدا کند. صرف نظر از اینکه برخی کارشناسان معتقدند نرخ ارز دستوری نیست و با بخشنامه بانک مرکزی نمی‌توان برای ارز یک نرخ ثابت گذاشت، تا زمانی که کشور نتواند تمام تقاضای بازر برای ارز را تامین کند، تک نرخی شدن ارز امکان ندارد. درکشورهای دیگر در بانک و بازار آزاد، ارز به یک نرخ عرضه می‌شود و این یعنی به میزانی که بازار این کشورها تقاضای ارز دارد ارز عرضه می‌شود. اما در کشور ما این اتفاق نیفتاده و ممکن است نیفتد چرا که ارزهایی مورد نیاز هست که دولت آنها را تامین نمی‌کند. به عنوان نمونه بخشنامه بانک مرکزی عنوان کرده که به هر مسافر، تنها یک‌بار در سال و مبلغ 1000 دلار ارز داد می‌شود که این برای یک سفر مبلغ کمی است و ممکن هم است برخی بخواهند تعداد سفرهای بیشتری در سال داشته باشند اما بانک مرکزی به آنها ارز لازم را نمی‌دهد لذا از بازار آزاد ارز خود را تامین می‌کنند و این یعنی ارز دیگری به نام ارز بازار آزاد به‌وجود می‌آید. بنابراین اگر دولت بتواند به میزان مورد نیاز کشور ارز تامین کند بدون هیچ دستورالعملی ارز تک نرخی خواهد شد.