اگر مردم ندارند، پشت تریبون نگوییم نخورید

آرمان - «تریبون»؛ این واژه چندی است که بیش از گذشته مورد استفاده بزرگان و دلسوزان کشور قرار می‌گیرد، چرا که آنها به‌خوبی واقف هستند بیان برخی موضوعات از تریبون‌های رسمی سبب چالش‌ها و اختلافاتی در کشور می‌شود مانند تریبونی که رسمی است و کارکرد آن باید وحدت بخشی در جامعه باشد اما آنانی که در پشت این تریبون قرار دارند به انتقاد از دولتی می‌پردازند که منتخب و مورد وثوق اکثریت است و یا جای دیگری که معترضان دی ماه را اشغال خطاب کرد، سبب گلایه‌های زیادی شد. ظاهرا اکنون زمان اصلاح تریبون‌ها است که سبب نگرانی دلسوزان شده است. دیروز هم نوه امام خمینی به این موضوع اشاره کرد. حجت‌الاسلام سیدعلی خمینی با بیان اینکه تمام هنر امام این بود که توانست فرهنگ و ارزش را عوض کند، تاکید کرد: «برای اینکه جامعه را درست کنیم لازم نیست در تریبون‌های عمومی گزینه آخر را بگوییم؛ به تندترین روش برخورد کنیم و بگوییم اسلام همین است.» او که در جمع اساتید و دانشجویان دانشگاه امام صادق سخنرانی می‌کرد، گفت: مظاهر جاهلیت در طول زمان با خاصیت به‌روز شوندگی، دائما در حال به‌روز شدن هستند و مظاهر مدنیت در مقابل آن است.

مظاهر جاهلیت

نوه امام تاکید کرد: اگر به مظاهر مدنیت توجه نداشته باشیم می‌بینیم که مظاهر جاهلیت، با خاصیت به روز شوندگی، برمی‌گردند و جامعه ما در قرن حاضر به جامعه جاهلی تبدیل می‌شود.

پیامبر(ص) با جامعه جاهلی روبه‌رو شد و بعضی از مظاهر جاهلیت را مستقیما انکار کرد و گفت ایده‌ای که من دارم با نژادپرستی و بت پرستی سازگار نیست و اینها را به انقلاب‌های ارزشی پیامبر(ص) تعبیر می‌کنیم. وی گفت: انقلاب ارزشی یعنی ساختاری را کاملا در هم بکوبیم و یک ساختار جدید با محتوای جدید تأسیس کنیم. انقلاب ارزشی از حیث کار و تاثیر فرهنگی بسیار دشوار است. درست‌کردن انقلاب‌های فرهنگی خیلی کار دشواری است؛ کاملا یک ایده را عوض کنید و جامعه هم آن را بپذیرد! سیدعلی خمینی با بیان اینکه یکی از مفاهیمی که پیامبر تغییر داد «مفهوم یاری» بود، تصریح کرد: این جمله را از عرب جاهلی بسیار شنیده‌اید که می‌گوید «برادرت را یاری کن، ولو اینکه ظالم باشد»؛ معنای این گزاره در یک جامعه بسیط این است که برادرت را یاری کن و در عصری که جامعه کمی بزرگ‌تر می‌شود به این معنا می‌شود که قبیله‌ات را یاری کن و در قرن حاضر می‌شود حزب و هم عقیده‌های سیاسی‌ات را یاری کن، حتی اگر ظالم باشند. این روند به‌روز‌شوندگی مظاهر جاهلیت است. اما پیامبر چه کرد؟ پیامبر فرمود من هم این را قبول دارم، اما یاری برادر ظالمت این است که نگذاری ظلم کند. یعنی پیامبر(ص) یک مبنای جاهلی را به مبنایی تبدیل می‌کند که امروز از عالی‌ترین مفاهیم بشری است.

کمک به ظالم

وی افزود: اگر گذشت زمان ما را به جایی برساند که به صرف اینکه هم حزب و هم عقیده هستیم، اگر کسی ظلم کرد به او کمک کنیم تا مثلا فیلمی غیر اخلاقی و به دروغ را منتشر کنیم این همان جاهلیت است منتهی با مظهری نو. یاری به حکومت و نظام اسلامی این است که اگر شما دیدید فردی در یک بخشی، نهادی، دولتی و قسمتی دارد ظلم می‌کند به او کمک بکنید که ظلم نکند. عضو بیت امام خمینی گفت: مورد دیگر مسأله «تغییر مفهوم دشمن» است. این مظاهر به روز شونده جاهلیت است که ممکن است در همه ما وجود داشته باشد. در دوره جاهلی مفهوم دشمن یعنی کسی که خارج از شما وجود دارد، با همدیگر تعارض و تقابل مصلحت دارید، فساد او نفع تو و فساد تو نفع اوست. پیامبر(ص) گفت من این دشمن را قبول دارم؛ اما لازم است به امری دیگر هم توجه کنیدکه بزرگ‌ترین دشمن نفس و جهل شماست. وی تأکید کرد: توجه تمام عیار به دشمن بیرونی باعث می‌شود ما از نفس خودمان غفلت کنیم. اگر توجه نکنیم که بزرگ‌ترین دشمن نفس من است، یک وقت چشم باز می‌کنیم و می‌بینیم مرزهای ما همه محکم و مستحکم هستند اما می‌بینیم که در درون خانواده به مشکل خورده‌ایم. اگر به اینکه دشمن نفس من و شماست توجه نکنیم به کجا می‌رسیم؟ سیدعلی خمینی ادامه داد: ما بزرگ‌تر از نفس دشمنی نداریم. اول خودمان را اصلاح کنیم؛ لحظه به لحظه باید این اتفاق بیفتد. امام نکته جالبی می‌فرماید که مگر شما مریض می‌شوید دکتر نمی‌روید؟ چطور نفس انسان که به مراتب پیچیده‌تر از جسم انسان است احتیاج به معلم اخلاق ندارد؟ وی اظهار داشت: تغییر بعدی تغییر مفهوم «کرامت» و «عزت» است. ما بعضی اوقات عزت را با مفهوم «اتصال به قدرت» اشتباه می‌گیریم. قبل از انقلاب می‌گفتیم اگر به شرق یا غرب، شوروی یا آمریکا، متصل نباشیم عزیز نیستیم. این مفهوم، عزت نیست بلکه اتصال به قدرت است. نوه امام خمینی با تأکید بر اینکه استکبار توی سر زن است، تصریح کرد: یعنی اگر شما به آن نزدیک شوید عزت پیدا نمی‌کنید. یعنی اگر شما با همه دنیا هم دوست شوید عزت پیدا نمی‌کنید. عزت در دوستی و دشمنی با دنیا نیست. عزت به نگاه افراطی و تفریطی نیست. نگاه افراطی می‌گوید که ما هیچ دشمنی در دنیا نداریم و باید با تمام دنیا ارتباط داشته باشیم و هر کاری خواستند بکنند؛ فلسطین و یمن را با خاک یکسان کردند، بکنند. نگاه تفریطی هم این است که دور خودمان دیوار می‌کشیم و با هیچ کس مذاکره، معامله و تعامل نمی‌کنیم. افراط و تفریط هر دو غلط است. هر وقت ما پای ارزش‌های انسانی و اسلامی خود ایستاده‌ایم، عزت پیدا کرده‌ایم.

از فقر ظاهری تا فقر واقعی

سیدعلی خمینی گفت: چهارمین مورد تغییر در مفهوم «فقر» است. فقر جاهلی منحصر در این معناست که نان و آب و مسکن ندارم. پیامبر(ص) گفت من فقر را قبول دارم؛ ولی فقر، فقر ظاهری نیست و قلب است که فقیر می‌شود. از حیث روانشناسی هم امروز ثابت است که نداشتن آدم را ناراحت نمی‌کند بلکه «حس نداشتن» است که آدم را ناراحت می‌کند. این جمله را زیاد می‌شنوید که بسیاری می‌گویند خیلی وقت‌ها پول نداشتیم و شاد بودیم؛ الان داریم اما ناراحتیم. امروز ثابت شده است که رضایتمندی و عدم رضایتمندی هیچ ربطی به داشتن و نداشتن ندارد. وی تأکید کرد: البته به این معنا نیست که حکومت وظیفه ندارد و حکومت پیامبر(ص) هیچ کاری برای مردم نمی‌کند. هر حکومتی باید زندگی مردمش را تأمین و نسبت به نیازهای اساسی مردم تلاش کند و ربطی به جمهوری اسلامی ندارد. این به این معنا نیست که اگر مردم ندارند ما پشت تریبون بیاییم و به آنها بگوییم نخورید، دنیا ارزش ندارد، نه! اما ما به عنوان کسی که باید ارزش‌های جاهلی فرهنگی را عوض کنیم باید بدانیم که پیامبر(ص) این کار را کرد. پیامبر(ص) فرهنگی را ارائه داد که مسلمانان در شعب ابیطالب با سختی، مشقت و فقر زندگی می‌کردند و بیرون نمی‌آمدند. عضو بیت امام خمینی ادامه داد: امروز هم نگاه ما همین است. ممکن است در مقام بیان به مردم مراعات کنیم اما باید عقیده ما این باشد. باید بدانیم که اگر صد هزار میلیارد هم سرمایه داشته باشی آخرش می‌گذاری و می‌روی. وی با بیان اینکه امروز مظاهر جامعه جاهلی زمان پیامبر(ص) به‌روز شده‌اند، گفت: اگر واقعا دغدغه شما این باشد که ماشینت بهتر و خانه‌ات بزرگ‌تر شود، پیامبر اسلام(ص) فرمود بدان که داری در جامعه جاهلی زندگی می‌کنی؛ ولو خیال کنی که داری در جامعه مدنی قرن بیست و یک و در تهران زندگی می‌کنی. سیدعلی خمینی گفت: در دوره حاضر کار بزرگ امام و بلکه بزرگ‌ترین کار امام این بود که ارزش‌ها را دگرگون کرد. این طور توانست با شاه مقابله کند؛ هرچه آنها کاخ درست کردند، امام گفت من در جماران می‌نشینم. از حیث عقلی محال است در فرهنگ غربی زندگی کنی و در مواجهه با تمدن غربی پیروز شوی. تا فرهنگتان را قوی نکنید و زمین بازی را خودتان تعبیه نکنید، محال است که پیروز شوید و همیشه از پیش شکست خورده‌اید. تا زمانی که ما در زمین فرهنگ غربی زندگی کنیم، ما شکست خورده‌های همیشه تاریخ خواهیم بود. چون همه چیز دست اوست.

عقب‌افتادگی

وی با بیان اینکه حقوق بشر خیلی چیز خوبی است، تأکید کرد: حقوق بشری که امروز غرب به آن رسیده چیز بسیار خوب و برای خودشان پیشرفتی بسیار عالی است. اما تا وقتی که ما در زمین حقوق بشر آنها قدم برداریم همیشه محکوم هستیم. شما نمی‌توانید در زمین حقوق بشر غربی حرکت و آمریکا را محکوم کنید. نوه امام خمینی گفت: اگر ما خیال می‌کنیم که مسئولان باید تشریفات داشته باشد؛ از عقب افتادگی ماست چون سال‌ها قبل غربی‌ها این کار را انجام می‌دادند. ولی شما امروز به برخی کشورهای غربی بروید و ببینید وزیرشان چطور به خیابان می‌رود. آنها دارند خودشان را اصلاح می‌کنند. غربی‌ها در طول تاریخ جلو آمده‌اند؛ ولو انحرافاتی دارند که یا باید اصلاحش کنند یا آنها را مضمحل خواهد کرد. نکته این است، اگر ما با آنها مبارزه داریم اشتباه استراتژیک این است که بخواهیم در زمین آنها به جنگ آنها برویم. در این صورت شکست ما قطعی است. سیدعلی خمینی افزود: برای اینکه فردی را یا جامعه‌ای را درست کنیم لازم نیست در تریبون‌های عمومی گزینه آخر را بگوییم؛ به تندترین روش برخورد کنیم و بگوییم اسلام همین است. وقتی امروز این را می‌گویی جامعه‌ای که با پارادایم غرب زندگی می‌کند، تند می‌بیند و تو را پس می‌زند. تمام هنر امام این بود که توانست فرهنگ و ارزش را عوض کند؛ شاه این هنر را نداشت و هرچه تندتر می‌رفت داشت به سراشیبی می‌رفت. وقتی چیزی در جامعه ارزش نیست، داد زدن در مسجد و نماز جمعه فایده ندارد؛ اما وقتی ارزش را عوض کردیم همه خودشان جلو می‌روند.