تحزب و برونرفت از ناکارآمدی
آرمان - دلسوزان بسیاری که هدفی جز سربلندی، توسعه، اقتدار کشور و رفاه، آرامش و شادی برای یکایک شهروندان این آب و خاک ندارند، پیوسته و با تمام توان و اراده در عرصه سیاسی فعالیت میکنند. اما بنابر شواهد عینی و ملموس که زیست دشوار بخش قابل توجهی از شهروندان موید آن است، تلاش بیامان این بزرگواران دلسوز در عرصههای گوناگون آنگونه که باید نتایج مطلوبی بهبار نیاورده یا بسیار پر هزینه و کُند است. در این موجز تلاش میشود به طور بسیار سطحی به پرسش چه باید کرد یا چگونه میتوان تلاش دلسوزان به منظور توسعه، سربلندی و اقتدار کشور را در مسیر تحقق نتایج عینی و ملموستر هدایت کرد، پاسخ داد. نمود مدیریت سیاسی دانش بنیان در کشورهای توسعهیافته در وجود احزاب قوی و کارآمد است. پر بیراه نخواهد بود اگر ثبات، پایداری، اقتدار و توسعه کشورهای مترقی معاصر را مشروط به وجود احزاب قوی و کارآمد تصور کنیم. فعالیت سیاسی از طریق احزاب به معنی نظاممند کردن رفتار سیاستورزان و اولویت اهداف جمعی بر اهداف فردی و جناحی در عرصه سیاسی کشور است. نظاممند شدن عرصه سیاسی به معنی شفاف، کارآمد، سودمند، قابل ارزیابی شدن اظهارات، راهکارها، راهبردها سیاسی و پاسخگو کردن سیاستورزان در قبال عملکرد خود است. سیاستورزی از طریق احزاب موجب تفکیک یا پالایش سیاستورزان از سیاستبازان، سیاستورزان سوداگر از سیاستورزان حامی منافع ملی، سیاستورزان جاهل، بیاخلاق و بیسواد از سیاستورزان آگاه، بااخلاق و دانشگاهی است. شاید سادهترین تبیین حزب اینگونه باشد؛ فعالیت سازمان یافته گروهی به منظور تحقق اهداف مشترک جمعی که متشکل از اهداف فردی است. به عبارتی افراد بهاین درک کاربردی نائل میشوند که در زیست اجتماعی به تنهایی نمیتوان نیازها، خواستهها و آرزوهای فردی را صرفا به اعتبار تواناییها، باورهای متافیزیکی، امکانات، تجربه و دانش فردی خود محقق کنند، به همین دلیل برای تحقق اهداف فردی در قالب گروهای سازمان یافته یا همان احزاب متشکل میشوند. با در نظر گرفتن شرایط داخلی، آشفتگی منطقهای، تحولات تاریخساز جهانی و وجود بدخواهانی که پیوسته در حال تدبیر نقشههای شوم برای نفوذ و بهرهبرداری از شرایط و منابع کشور هستند، تداوم و ثبات مدیریت کلان و توسعه و اقتدار ملی در گرو نظاممند شدن سیاستورزی در قالب احزاب کارآمد و حاکمیت قانون بر تمامی فعل و انفعالات عرصه سیاسی است. سیاستورزان انتصابی و انتخابی و متنفذان در هر جایگاهی باید پاسخگوی اظهارات، عملکرد، طرحها و راهکارهای خود باشند. سیاستورزی در قالب احزاب موجب میشود سیاستورزان درک کنند و بپذیرند که سیاستورزی یک عرصه خصوصی و شخصی نیست و موجودیت و اعتبار سیاستورزان در هر جایگاهی نظر و اقبال رای دهندگان نسبت به آنهاست. قضاوت شهروندان در صندوقهای رای به همه سیاستورزان، معنی، کارکرد و مفهوم میدهد و اینکه درستی یا نادرستی افعال سیاسی را به شفافترین شکل برای سیاستورزان تفهیم میکند. اصولگرها با هر اسم و رسمی باید متوجه باشند و بپذیرند که فعالیت حزبی با در نظر گرفتن جمیع شرایط داخلی و خارجی یگانه مسیر با ثبات، کم هزینه، مطمئن و پایدار به منظور اقتدار نظام و توسعه کشور است. سیاستورزی به شکل نامنظم و در قالب روابط خویشاندی، همکیشی و منفعتی در جهان معاصر نه فقط میسر و با دوام نیست بلکه بسیار پرهزینه و پرمخاطره است. کاربردیترین سنگمحک تمامی افعال اجتماعی در عرصههای گوناگون نتایج عینی، ملموس و قابل ارزیابی است که فعالیتهای گوناگون در مدت زمان مشخص بهبار میآورند. احزاب بر خلاف اشخاص برای حیات سیاسی خود محتاج نظر مثبت رایدهندگان هستند. بنابراین احزاب بر خلاف سیاستورزانی که جایگاه خود را به ارث برده یا امواج تحولات خاص سیاسی آنها را در جایگاهی خاص قرار داده، نمیتوانند به نظر شهروندان یا افکار عمومی بیتوجه باشند. در جهان معاصر افکار عمومی اکسیژن سیاستورزان است. به چند دلیل همه سیاستورزان و جناحهایی که به بقای سیاسی خود اهمیت میدهند ضرورتا باید حامی ایجاد احزاب کارآمد و قوی باشند: 1- احزاب کارآمد و کاربردیترین ابزار پیشگیری از تحولات قهرآمیز و انقلابی در جوامع معاصر هستند. 2- در جهان معاصر احزاب یگانه ابزار شناخته شده برای دفع نفوذ، دخالت و کنترل مدیریت داخلی کشورها توسط قدرتهای انرژیخوار و استثمارگر جهانی به منظور غارت منابع دیگر کشورها هستند. 3- احزاب نمود بلوغ سیاسی نخبگان یک کشور هستند. بلوغ بدین معنی که نخبگان بهاین درک کاربردی نائل شدهاند که مدیریت امن، سودمند و پایدار کشور با حذف رقبای سیاسی امکانپذیر نیست. بنابراین با ایجاد احزاب کارآمد، قوی و دارای اهداف ملی با همزیستی مسالمتآمیز به مدیریت کشور میپردازند. نکتهای که به باور نگارنده میتواند به تسریع ایجاد احزاب کارآمد یاری برساند حضور روانشناسان به عنوان اعضای احزاب است. بخش قابل توجهی از کنشگران سیاسی که به سودمند بودن احزاب قوی و کارآمد اعتقاد دارند هنوز خود با ویژگیهای ناخودآگاه فرد محور که ریشه در فرهنگ و تاریخ طولانی دارد، به فعالیت حزبی میپردازند. اینکهاین ویژگیهای ناخودآگاه فرد محور یک مانع جدی بر سر راه توسعه، تقویت و کارآمد شدن احزاب است. حضور روانشناسان در احزاب میتواند گذار سیاستورزان را از اندیشهها، رفتار و ویژگیهای فردمحور به کسب ویژگیهای لازم برای کار تیمی و حزبی تسریع ببخشد. اینکه روانشناسان میتوانند در فرهنگسازی ملزومات کار تیمی که اساس فعالیت حزبی کارآمد است نقش بیبدیلی ایفا کنند. دشواریهای متعدد و گوناگون شهروندان در ساحتهای متفاوت حاکی از برخی ناکارآمدیهاست. شاید پر بیراه نباشد اگر گفته شود در شرایط فعلی داخلی، منطقه و تحولات سریع جهانی مدیریت کشور مبتنی بر سیاستورزی حزبمحور، خردمندترین راهکار حل و فصل چالشهای جدی داخلی و خارجی در ساحتهای گوناگون است.
