معضل نمایش‌های ایرانی در فرنگ

آرمان - چند روز پیش در مورد موفقیت فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا»، گفت‌وگویی کوتاه با روزنامه «آرمان» داشتم که در آن در مورد موضوعی صحبت کردم که اکنون پس از گذشت چند روز حیف دیدم که دست به قلم نشده و کامل در مورد آن صحبت نکنم. در طول تاریخ، ما مهاجران بسیار زیادی را به دلایل مختلفی اعم از مسائل سیاسی، مشکلات اجتماعی و اقتصادی، جنگ و خشکسالی و... به کشورهای دیگر روانه کرده‌ایم. در حال حاضر در اغلب کشورهای دنیا ایرانیان زیادی حضور دارند که آنجا زندگی می‌کنند، کار می‌کنند و صدالبته دست به انجام کارهای فرهنگی می‌زنند. اینکه ایرانیان مقیم کشورهای دیگر کارهای فرهنگی در آنجا انجام بدهند بسیار اتفاق خوب و مثبتی است اما در این زمینه ما با یک مشکل اساسی مواجه هستیم. چندی پیش برای برگزاری جشنواره‌ای در فرانکفورت آلمان راهی این کشور شدیم. در آنجا دو نمایش ایرانی قرار بود به روی صحنه بروند که از داخل کشور برای حضور در این فستیوال دعوت شده بودند. در این میان یکی از ایرانیان مقیم آلمان نیز قرار بود به روی صحنه برود. تماشای آن برایم جذاب بود، به این دلیل که دوست داشتم ببینم ایرانیان مقیم اروپا چه نگاهی به تئاتر ایرانی دارند اما پس از آغاز نمایش و در کمال تعجب مشاهده کردم که متن نمایش، ایرانی نیست و حتی بازیگران آن نیز ایرانی نیستند. طراحی صحنه و دکور هم هیچ‌ ربطی به نمایش ایرانی نداشت. پس از پایان نمایش به کارگردان و مسئولان برگزاری جشنواره اعتراض کردم که این نمایش نباید جزو نمایش‌های ایرانی محسوب شود. نمایش ایرانی از دل متون غنی ادبیات کهن و معاصر ایران‌زمین، با بازیگران ایرانی و در یک دکور و فضای ایرانی است که معنا پیدا می‌کند، اگر قرار باشد تنها به‌دلیل اینکه کارگردان یک اثر ایرانی است، نام تئاتر ایرانی را یدک بکشد، به‌کلی نادرست است. در نتیجه اگر کسی خارج از ایران زندگی می‌کند و دوست دارد فعالیت تئاتری داشته باشد، کسی نمی‌تواند مانع او شود اما اگر متن، قصه، بازی و فضا ربطی به حال و هوای ایران ندارد، نباید نام نمایش ایرانی را روی آن بگذاریم.