اروپایی‌ها همچنان به احیای برجام امیدوارند/ غربی‌ها نمی‌خواهند راه را برای گسترش طرح ابراهیم ببندند

تحریم‌های اخیر غربی‌ها مخصوصا اروپایی‌ها علیه ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید و اساسا این تحریم‌ها بر ایران تاثیری دارد؟

اعتراضات اخیر در ایران ایرانیان خارج از کشور را خیلی سازمان یافته به میدان کشید و این سازمان یافتگی باعث شد تا مردم دولت‌ها را تحت فشار قرار دهند و با توجه به اینکه بسیاری از ایرانی‌ها در پارلمان این کشورها و حتی در هیات دولت‌ها نماینده دارند مخصوصا وزیر علوم دولت کانادا که ایرانی است بسیاری دولت‌ها را تحت فشار قرار دادند. با توجه به اینکه اصولا غرب یک نوع نگاه منفی به ایران دارد این بهانه‌ای شد برای اینکه چنین اقداماتی را انجام دهند. لذا این سازمان‌دهی در خارج از کشور سابقه نداشته است. چرا که هم حجم تظاهرات و کشورهای تظاهرات کننده بالا بود و اینها بودند که آمدند دولت‌های اروپایی را تحت فشار قرار دادند و دولت‌ها نیز ناچار شدند تحت این عنوان که به شهروندان خود توجه کنند و نگاه منفی نیز به ایران دارند دست به چنین اقدامی بزنند. اما اینکه موثر است یا خیر خیلی اهمیتی ندارد. ما 2 دسته تحریم داریم. تحریم‌های اقتصادی که علیه ما اعمال شده و ایران را تحت فشار اقتصادی قرار داده و دسته‌ای دیگر از تحریم‌ها نیز برای از سکه انداختن مقامات و سازمان‌هاست. به هر صورت این مقامات می‌توانند با کشورهای خارجی روابط تجاری و بازرگانی داشته باشند و از طرف دیگر آنچه که باعث نگرانی است و مساله تحریم را خیلی سنگین و با مشکل مواجه می‌کند این است که وقتی یک کشوری تحریم می‌شود در فضای بین‌المللی برایش سنگین خواهد بود. امروز جهان نوعی به‌هم پیوستکی پیدا کرده است و وقتی چنین تحریم‌هایی علیه ایران اعمال می‌شود فضای بین‌المللی علیه ایران شکل می‌گیرد

نوع موضع‌گیری متناقض اروپایی ها که از سویی از احیای برجام می‌گویند و از طرف دیگر از تحریم ایران خبر می‌دهند را چگونه تحلیل می‌کنید؟

یکی از دلایلی که آمریکا به آقای رئیسی ویزا داد که در مجمع عمومی سازمان ملل حاضر شود همین مساله بود و آمریکا نسبت به احیای برجام همچنان امیدواری داشت. اروپایی‌ها نیز همینگونه هستند و هنوز اقدامات جدی انجام ندادند و حتی بر اساس انتظاراتی که ایرانیان مقیم این کشورها داشتند دولت‌های اروپایی هنوز به اقدام خیلی جدی دست نزده‌اند. یعنی مثل آن سالی که همه سفارتخانه‌های اروپایی از تهران رفتند دست به چنینی اقداماتی نزدند؛ چراکه همچنان امیدوارند بتوانند برجام را به سرانجام برسانند. حتی آمریکایی‌ها میل ندارند که منطقه خاورمیانه دچار آشوب بیش از حد بشود برای اینکه سرمایه‌گذاری‌های هنگفتی در اینجا انجام شده و آمریکا درگیر پوتین و روسیه است و نمی‌خواهد یک باب دیگری را در منطقه‌ای دیگر باز کند. از طرف دیگر مساله اسرائیل برای آمریکا خیلی مهم است که اگر مشکلی در این منطقه به‌وجود بیاید طرح ابراهیم به تاخیر خواهد افتاد. از طرفی با توجه به مشکلاتی که اخیرا نیز بین آمریکا و عربستان به وجود آمده آنها مقداری عقب نشینی کردند. برای اینکه می‌دانند بدون اجازه عربستان شیخ‌نشینان خلیج فارس جرات ندارند که طرح ابراهیم را دنبال کنند. بنابراین مساله کم توجهی مقامات غربی به انتظارات ایرانیان مقیم این کشورها به این دلیل است خیلی توجهی به خواهش‌های آنها نکردند. چراکه نمی‌خواهند باب مراوداتشان با ایران مسدود باشد و مساله برجام به خطر بیفتد.

پس از تحولات یک ماه گذشته پیرامون برجام رویکردهای آمریکا و اروپایی‌ها حکایت از این دارد که چندان تمایلی برای احیای برجام ندارند؛ با این تفاسیر باید برجام را از سمت غربی‌ها تمام شده دانست؟

علت اینکه غربی‌ها و مخصوصا اروپایی‌ها دنبال برجام بودند 2 دلیل بود. نخست اینکه نیاز داشتند در این زمستان سردی که در پیش است از انرژی ایران استفاده کنند که این مساله تا کنون صورت نگرفته و حتی آمریکا تحریم نفتی ونزوئلا را برداشته تا این کشور بتواند نفت خود را به کشورهای اروپایی صادر کند. از طرف دیگر کشورهای شمال آفریقا نیز کمک‌هایی می‌کنند و قطر برای صدور گاز یا کشتی پیمان بسیار بزرگی با آلمان امضا کرده است. اما این اقدامات هنوز کافی نیست و اگر گاز روسیه به اروپا قطع شود اروپا در زمستان قطعا مشکل خواهد داشت. بنابر این اروپایی‌ها از منابع ذخیره خود استفاده می‌کنند به همین جهت از برجام ناامید شدند که ایران بتواند نفت و گاز خود را به کشورهای اروپایی صادر کند. مساله دیگر نیز این است که اروپا و مخصوصا آمریکایی‌ها نگران عکس العمل‌های اسرائیل بودند که دست به اقدامات شدید نزند که آن هم عملی نیست. از طرفی هم نمی‌خواهند در جهت گسترش طرح ابراهیم راه را برای اسرائیل ببندند. این دو مساله باعث شده غربی‌ها از ایران فاصله بگیرند و مساله برجام فعلا در هاله‌ای از ابهام قرار گیرد. هر چند که سرنوشت برجام مشخص نیست ولی نمی‌توانیم آن را خاتمه یافته تلقی کنیم.