اروپا هم ممکن است برای خرید انرژی از ایران تحریمها را دور بزند
آرمان ملی آنلاین - پورحسین: رئیسجمهوری ایران در تماس تلفنی با همتای فرانسوی خود با اشاره به نقض مکرر و فاحش تعهدات از سوی آمریکا و همچنین عدم پایبندی سه کشور اروپایی عضو برجام به تعهدات خود در این توافق بینالمللی، گفته است که آمریکاییها با وضع تحریمهای جدید تعهدات خود را بهطور آشکار نقض کرده و حتی تحریمهای جدید را به حوزه اقلام بشردوستانه هم کشاندند. رئیسی با تاکید بر اینکه هم آمریکا و هم اروپاییها باید به تعهدات خود در برجام عمل کنند، افزوده است که در هر مذاکرهای باید حقوق ملت ایران استیفا و منافع ملت ما تامین شود. رئیسجمهوری فرانسه نیز در این تماس تلفنی اذعان کرده است که ایران و فرانسه میتوانند با همکاری خود در جهت برقراری صلح و ثبات در منطقه نقشآفرینی کنند. امانوئل مکرون با اشاره به خروج یکجانبه آمریکا از برجام و توقف اجرای این توافق بینالمللی، اظهار کرد که به دنبال راه حلی برای این موضوع هستیم و امیدواریم دوباره مذاکرات آغاز شود. این تماس تلفنی به نظر میرسد فارغ از مساله برجام، جنبههای دیگر نیز دارد که «آرمان ملی» در راستای بررسی آن گفتوگویی با حسن بهشتی پور، تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل داشته است که در ادامه میخوانید.
تماس تلفنی امانوئل مکرون با رئیسجمهوری ایران با چه اهدافی صورت گرفته است؟
به نظر میرسد کـــه تمــــاس تلفنی مکــــرون با رئیسجمهوری ایران با چند هدف صورت گرفته است که یکی از آنها زندانیان فرانسوی در ایران هستند و در این خصوص گویا رایزنیهایی شده است. از سوی دیگر فرانسه در تلاش است تا نفت ایران را به بازارهای جهانی بازگرداند. امروز اروپا به گاز و نفت ایران نیازی ضروری دارد زیرا اروپا زمستان سختی را در پیش دارد و تلاش میکند از هر منبعی که میشود بر این زمستان سخت چیره شود و برای خود انرژی و منابع ایمن تامین کند. فرانسه میداند که اگر ایران وارد بازارهای بینالمللی شود، این کشور منافع قابل توجهی به دست خواهد آورد و نگرانی آنها نیز در حوزه انرژی تا حدود زیادی برطرف میشود. اولویت دوم و سوم فرانسه شاید مساله روسیه و اوکراین باشد زیرا تا پیش از وقوع جنگ اوکراین، کشورهای مهم اروپا نظیر آلمان و فرانسه رابطه نسبتا خوبی با روسیه داشتند و مراودات زیادی با یکدیگر داشتند. مشخصا شاید تنها کشوری که امروز از نزدیکی ایران و روسیه هراس دارد، آمریکا باشد و مشخصا اروپا در این خصوص خیلی نگرانی ندارد. با این وجود شکی وجود ندارد که جنگ اوکراین تمام معادلات امنیتی جهان را برهم زده است و شاهد صف بندیهای جدیدی در عرصه بینالملل هستیم. فرانسه امروز میخواهد میانجیگری کند تا ایران و آمریکا به توافق رسیده و انرژی ایران راهی بازارهای جهانی شود. فرانسه در گذشته نیز در صنایع ایران سرمایهگذاریهایی کرده است که برای آنها منافعی داشته و بدشان نمیآید که بار دیگر به این منافع اقتصادی دست پیدا کنند. فرانسه مشخصا روی بازارهای حمل و نقل هوایی، خودروسازی و صنایع انرژی ایران حساب ویژهای باز کرده است.
چنین میانجیگریهایی ممکن است به نتیجه ختم شود؟
ایران امروز همچنان ضمانت میخواهد و تا شاید در عمل نظرش جلب نشود، توافق را امضا نکند. امروز خواسته آمریکا از ایران این است که درخواستی در کوتاه مدت نداشته باشد و به فکر منافع میان مدت و بلندمدت باشد. این کلیت امر است زیرا به نظر میرسد که آمریکا در نظر دارد تا با چند توافق با ایران به سمت و سوی مدنظر خود پیش رود و خاورمیانه را در آرامش به متحدان خود واگذار کند و به سمت خاور دور رود اما ایران نیاز امروز خود را نیز میسنجد و حاضر نیست در مقابل منافع اندک، دستاوردهای هستهای خود را از دست دهد. این روند مشخصا در صورتی به توافق ختم میشود که یکی از طرفین اندکی از مواضع خود کوتاه آید.
در صورتی که توافق میان ایران و آمریکا رخ ندهد و اروپا نیز در بحران انرژی غوطه ور شود، ممکن است آنها نیز به صورت مخفیانه از ایران انرژی خریداری کنند؟
این احتمال وجود دارد که اروپا به صورت غیرعلنی و مخفیانه اقداماتی انجام دهد و تحریمها را دور زده و اندکی از ایران انرژی وارد کنند اما این رویه نمیتواند به صورت علنی انجام شود. امروز 80 درصد مبادلات جهان با دلار انجام میشود و اروپا هنوز این توانایی را ندارد تا بتواند هژمونی اقتصادی آمریکا را نقض کند. امروز شرکتهای فرانسوی حاضر نیستند طعم تحریم را بهخاطر ایران بچشند زیرا منافع بیشتری در تجارت با آمریکا نصیب آنها میشود. این ریشه در این دارد که فقط یک درصد اقتصاد جهان به ایران وابسته است. اگر حجم اقتصاد ایران فراتر از این میزان بود شاید اصلا چنین اتفاقاتی رخ نمیداد و آمریکا به این سادگی ایران را تحریم نمیکرد. مشخصا امروز فرانسه از تبعیت از سیاستهای آمریکا به صورت کامل استقبال نمیکند اما حاضر نیست اقتصاد خود را نیز به خطر بیندازد. امروز کشورهایی نظیر چین و روسیه تلاش میکنند تا نقش دلار را در مبادلات جهانی کاهش دهند. امروز دلار آمریکا به جهان تحمیل شده است و به آسانی نمیتوان از زیر فشار آن خارج شد. امروز در حوزه نفت اروپا به آسانی نمیتواند تحریمها را دور بزند زیرا نفتکشها و منابع نفتی ردیابی میشوند و مشخصا این امر برملا میشود اما شاید بتواند به شیوههایی همچون چین، اندکی از انرژی خود را از طریق ایران تامین کند. محمولههای کوچک نظیر بنزین و پتروشیمی شاید مسیر راحتتری باشد برای دور زدن تحریمها و خرید از بازار ایران. به هر حال اینها پیش بینیهایی از آینده نزدیک است و با این وجود باید منتظر ماند و دید که چه اتفاقی در عمل رخ میدهد.
