فضا برای از سرگیری روابط ایران و مصر مهیا شده است
آرمان ملی آنلاین - علیرضـا پورحسین: طبق برخی شنیدهها در سفر اخیر عبدالفتاح سیسی، رئیسجمهوری مصر به عمان دیداری میان مسئولان بلندپایه ایرانی و مصر انجام شد و با هماهنگیهای مقامات عمان یک شخصیت عالی رتبه مصری که همراه سیسی بود در این دیدار حضور یافت. به نظر میرسد در این دیدار موضوعاتی امنیتی مطرح و مسئولان دو کشور در خصوص اوضاع نوار غزه و سوریه رایزنی کردهاند. طبق اخبار واصله دو طرف در بسیاری از مواضع در این خصوص توافق نظر داشتند و در مرحله آینده شاهد هماهنگیهای مستقیم میان تهران و قاهره درخصوص امور مربوط به نوار غزه خواهیم بود. در همین راستا و با توجه به تمایل تهران و قاهره برای رسیدن به سطح جدیدی از روابط و گسترش تدریجی آنها بر اساس تحولات منطقه، در این دیدار درخصوص هماهنگی مشترک در محافل بینالمللی، توافق شد. بسیاری از تحلیلگران در این خصوص بر این باور هستند که مصر همواره خواهان عدم ورود به روابط خصمانه با طرفهای منطقهای و بینالمللی است و این امر دلیل اصلی عدم پیوستن به ائتلافهای منطقهای بوده است. در راستای بررسی آخرین تحولات مذاکرات مقامات ایران و مصر، «آرمانملی» گفتوگویی با قاسم محبعلی، مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت امورخارجه داشته است که در ادامه میخوانید.
در سالهای اخیر چه موانعی سبب شده است تا ایران و مصر در مسیر بهبود روابط قرار نگیرند؟
روابط ایران و مصر در سالهای اخیر بهواسطه موانعی که وجود داشت هیچگاه به سمت بهبودی پیش نرفت. در ابتدا علت قطع روابط امضای پیمان کمپدیوید بود که از سوی مسئولان ایران خوشایند نبوده و روابط سیاسی دو کشور مخدوش شد. پس از تنشهای ابتدایی میان ایران و مصر چندین مرتبه مسئولان دو کشور به این سمت حرکت کردند تا روابط دو کشور بهبود یابد اما هر بار این تلاشها با شکست مواجه میشد. آخرین اقدام جدی در زمان دولت آقای خاتمی انجام شده و مذاکرات به خوبی پیش میرفت که باز هم برخی حواشی سبب شد تا مذاکرات به نتیجه نرسد. در برههای از زمان نیز احمدینژاد در اظهار نظری عجیب و غیرکارشناسی عنوان کرده بود که همین امروز میتوان رابطه با مصر را از سرگرفت که مصریها این اظهارات را شوخی تلقی کردند و در همین راستا حرکتی از سوی مصر انجام نشد و تا به امروز روابط سیاسی دو کشور احیا نشد.
چـه عواملــی سبب شد تــا تلاشهای دیپلماتیک جهت احیای روابط ایران و مصر به نتیجه نرسد؟
برخی مسائل و سنگاندازیها در این سالها سبب شده تا این روابط از سر گرفته نشود. برای مثال در ایران خیابانی به نام شخصی است که یکی از رئیسجمهورهای مصر را کشته است و مشخصا چنین مسالهای نمیتواند برای طرف مقابل خوشایند باشد. مصریها نیز عنوان کرده بودند در حالی که نام قاتل یکی از روسای جمهوری ما بر یک خیابان در تهران گذاشته شده است، مشخصا نمیتوان به سمت رایزنی حرکت کرد. از داخل ایران نیز بحثهایی مطرح شد که مصر باید پیمان کمپ دیوید را ملغی کند که طرف مصری در پاسخ عنوان کرده بود که این یک موضوع مربوط به گذشته است و جزو موارد داخلی مصر محسوب میشود و نمیتوان در این خصوص صحبت کرد و یا اقدام خاصی در این زمینه انجام داد. مشخصا امروز نیز برای کنار گذاشتن این حواشی باید مذاکراتی صورت گیرد تا اختلافات فی ما بین به حداقل برسد.
با این وجود میتوان در کوتاه مدت، برقراری روابط میان ایران و مصر را متصور بود؟
تشکیلات داخلی ایران به شکلی است که بسیاری از ساختارها یک دست بوده و دیگر سنگاندازی خاصی صورت نخواهد گرفت. بر همین اساس اگر دولتها ارادهای برای از سرگیری روابط داشته باشد میتوان به این امر نزدیک شد و شاهد از سرگیری روابط بود. فضا برای چنین مسالهای مهیاست و باید اراده طرفین را در این خصوص مشاهده کرد. امروز سیاست خارجی مصر به گونهای است که این کشور را همپیمان آمریکا و عربستان در منطقه میدانند و از کشورهای حوزه خلیج فارس نیز حمایت میکند. مصر در راستای ایجاد توازن شاید به سمت برقراری روابط با ایران حرکت کرده است و ایران نیز با انگیزهای مشابه وارد رایزنی با مصر شده است. مصر جزو قدرتهای برتر در جهان عرب است و مشخصا مهمترین کشور جهان عرب پس از عربستان، مصر است که به نحوی نیاز است در جهت عادی سازی روابط با کشورهای عربی، با مصر نیز به سمت احیای روابط حرکت کرد. نکته بسیار مهم این است که امروز قرار گرفتن در مقابل کشورهای عربی به نفع اسرائیل است و ایران نباید در زمین دشمن بازی کند. روابط ما و کشورهای عربی در این سالها فراز و نشیب بسیار زیادی داشته است. از این طرف هم به نظر نمیرسد که روابط ما با عربستان بدون فراز و نشیب باشد اما میتوان گفت مسیری که امروز اعراب با اسرائیل طی میکنند مسیری غیر قابل بازگشت است و این مسیر ادامه خواهد داشت. در روزهای گذشته شاهد دور پنجم مذاکرات بین ایران و عربستان هستیم ولی فعلا واکنش مشخصی از جانب عربستان دیده نشده است و بیشتر واکنشها از طرف ایران بود و چند واکنش از سوی عراقیها دیده شد که میزبان این دور از مذاکرات بودند ولی از طرف عربستان هیچ واکنشی ندیدهایم که شاید به علت شرایط نامعلوم آینده باشد.
