مذاکرات ایران و عربستان وارد فاز سیاسی شده است

آرمان ملی آنلاین - اگرچه هنوز اخبار رسمی در مورد محتوای آخرین دور گفت‌وگوها و توافقات احتمالی منتشر نشده اما اطلاعات رسیده حاکی است که فضای مثبت نشست اخیر امیدواری‌ها برای گام نهادن دو کشور در مسیر از سرگیری روابط را افزایش داده است. با توجه به شکل ‌گیری فضای مفاهمه و گفت‌وگوهای سازنده میان نمایندگان دو کشور، برخی کارشناسان پیش‌‌بینی می‌کنند که در آینده نزدیک زمینه برگزاری جلسه مشترک میان وزرای خارجه ایران و عربستان فراهم شود. در راستای بررسی این مسائل «آرمان‌ملی» گفت‌وگویی با حسن‌هانی‌زاده، سفیر پیشین ایران در لبنان داشته است که در ادامه می‌خوانید.

روند مذاکرات ایران و عربستان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

از سال گذشته با میانجیگری مستقیم دولت عراق، مذاکرات میان ایران و عربستان آغاز شده است که روند آن با توجه به اختلافاتی که وجود داشت به کندی پیش رفت. ابتدا برخی مسائل امنیتی میان طرف‌های مذاکره مطرح شد تا رایزنی‌ها در خصوص اختلافات امنیتی فی‌ما‌بین در دستور کار قرار گیرد. آغاز مذاکرات میان ایران و عربستان همزمان شد با پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات آمریکا و همین امر سبب شد تا عربستان با توجه به اختلافات تاریخی که با دموکرات‌ها دارد، بیشتر احساس خطر کند و به سمت مذاکره با ایران ترغیب شود. دموکرات‌ها از دیرباز در خصوص مسائل حقوق بشری با عربستان اختلاف نظر داشته‌اند و در همین راستا با محمد بن سلمان به‌واسطه حذف مخالفین داخلی‌اش زاویه دارند. دستگیری 400 نفر از روشنفکران عربستانی در این مدت نیز تنش‌های سیاسی را بیشتر کرده است و سبب شده تا دموکرات‌ها و مقامات عربستان رابطه نزدیکی نداشته باشند. همین امر بود که حتی سبب شد تا عربستان برای بهبود روابط با ایران پیشقدم شود و سیگنال‌هایی را از طرف مقامات عراقی برای ایران بفرستد. مشخصا در دورهای گذشته رایزنی‌ها در خصوص سوریه، لبنان، یمن و وضعیت شیعیان در منطقه گفت‌وگو شده است و ایران خط قرمزهای خود را در این خصوص مطرح کرده است.

آتش‌بس در یمــــن نیز حاصل گفت‌وگوهای اخیرا ایران و عربستان بوده است؟

در چهارمین دور از مذاکـــرات ایران و عربستان، موضوع یمن به صورت مشخص مورد مذاکره قرار گرفت و این باور وجود داشت که تداوم جنگ صرفا به تضعیف جامعه اسلامی منجر خواهد شد و نتایج مطلوبی در پی ندارد. پس از این گفت‌وگوها و تاکید ایران بر اینکه باید در یمن جنگ خاتمه یابد، آتش بس میان عربستان و یمن به صورت تدریجی در دستور کار قرار گرفت. عربستان به این علت به سمت آتش بس در یمن پیش رفت که قصد داشت تا تنش‌های خود را با ایران کاهش دهد و زیر فشار نیروهای یمنی نیز قرار نگیرد. در همین راستا شاهد بودیم که ادبیات تهاجمی عربستان نسبت به ایران نیز کاهش پیدا کرده است. همین امر سبب شد تا در دور پنجم مذاکرات میان ایران و عربستان، نتایج مثبتی به دست ‌آید.

با این وجود می‌توان پیش بینی کرد که روابط دیپلماتیک دو کشور به‌زودی از سر گرفته می‌شود؟

امروز شرایط به گونه‌ای است که طرفین به سمت مسائل سیاسی در حال حرکت هستند و در همین راستا می‌توان گفت که مذاکرات از فاز امنیتی عبور کرده و وارد فاز سیاسی شده است. احتمال اینکه در آینده نزدیک وزرای خارجه ایران و عربستان دیدار داشته باشند بسیار زیاد است و اگر این دیدار حاصل شود، تحولی چشمگیر در مناسبات سیاسی ایران و عربستان به‌وجود خواهد آمد. به دنبال این اتفاق این احتمال وجود دارد که سفارتخانه‌های دو کشور نیز در پایتخت‌ها بازگشایی شود و روابط دیپلماتیک از سر گرفته شود. همه این موارد ریشه در این دارد که عربستان به شدت احساس انزوای سیاسی می‌کند و حتی هم پیمان‌های این کشور در منطقه که تا سال گذشته رابطه خوبی با عربستان داشته‌اند نیز در حال ایجاد قطب‌های دیگر هستند. به نظر می‌رسد که عربستان قصد دارد تا سه سال آینده یک نوع نرمش تاکتیکی در قبال ایران داشته باشد تا انتخابات آمریکا انجام شود و دولت آتی در ابتدای سال 2025 در آمریکا مستقر شود. پس از آن اتفاق است که عربستان سیاست‌های بلندمدت‌تری ترسیم خواهد کرد و اگر باز هم دموکرات‌ها فاتح انتخابات شوند، عربستان بیش‌تر به ایران نزدیک خواهد شد و تنش‌ها را کاهش خواهد داد.