محدودیتها اجازه لغو تمامی تحریمها را نمیدهد
آرمان ملی آنلاین - علیرضا پورحسین: رفت و آمدهای قطر به ایران و آمریکا از یک سو و از سوی دیگر انتشار خبر دیدار نماینده ویژه رئیسجمهوری ایران در امور افغانستان، با نماینده ویژه قطر در امور افغانستان سبب شد تا گمانهزنیها در خصوص این رفت و آمدهای دیپلماتیک بیشتر شود. رفت و آمدهایی که با موضعگیریهای مثبت نسبت به مذاکرات وین همزمان شده و به نظر میرسد تعامل و دیپلماسی به مرور در حال غلبه بر فضای تنشآمیز است. در همین راستا بیان این مطلب که میتوان به یک توافق برد برد بزودی دست پیدا کرد، از سوی مسئولین ایرانی نشان میدهد که یک پروژه بزرگ دیپلماتیک آغاز شده است که میتواند منجر به نتیجه بخشی چند پرونده مهم منطقهای باشد. در راستای بررسی این مسائل، «آرمانملی» گفتوگویی با محمدجواد جمالینوبندگانی، نایبرئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس دهم داشته است که در ادامه میخوانید.
با توجه به گفتههای مسئولین ایران مبنی بر پذیرش آمریکا که برخی تحریمها علیه ایران را لغو کند، آیا میتوان به اهداف متصور در مذاکرات وین دست پیدا کرد؟
شرایط در مذاکرات وین به گونهای است که امروز دیگر مخالفی وجود ندارد و همه طرفهای مشارکتکننده خواهان این هستند که هرچه سریعتر مذاکرات به نتیجه برسد. حتی برخلاف انتظارات اروپا نیز خیلی کارشکنی نکرده و به علتهایی که برای خودشان متصور هستند میخواهند تا برجام احیا شود و تضمینهای امنیتی برای خود فراهم کنند. مشخصا هنوز تبلیغات و ضدتبلیغات علیه برجام وجود دارد و جریان سازیها همچنان تداوم دارد تا فشارها منجر به اتفاق خاصی شود. آن چه که اهمیت دارد این موضوع است که در مرحله چانهزنیها تا میتوانیم باید به فکر منافع کشور خودمان باشیم و این مساله باید امروز اولویت سیاست خارجی شود تا برای ما تبعات مثبت در پی داشته باشد. باید توجه داشت که تعامل با طرفهای مقابل برجام نه آسان خواهد بود و نه بیدردسر پیش خواهد رفت و به همین علت باید به تمامی جوانب امر واقف بوده و به فکر منافع ملی خود باشیم. امروز هم دولت ایران و هم دولت آمریکا از شکست مذاکرات خوشنود نخواهند شد و به همین علت بعید به نظر میرسد در کوتاه مدت مانع خاصی در مسیر مذاکرات ایجاد شود و توافق آینده با چالش مواجه شود. اگر امروز نیز مذاکرات طولانی شده به علت
چانهزنیهای مراحل آخر است تا هر طرف حتی اگر میتواند یک امتیاز بیشتر بگیرد. اینکه عنوان میشود رفع بخشی از تحریمها ممکن شده است یک سیگنال مثبت است که توافق بیش از هر زمان دیگری در دسترس است. آمریکا نیز سیگنالهای مثبت زیادی ارسال کرده است که آخرین آن رفع تحریم کشتی است که برای ایران کار میکرده است. باید توجه کرد که برای رفع کامل تحریمها محدودیتهایی وجود دارد که باید به آنها نیز توجه شود. در مجموع به نظر میرسد از مرحله چانهزنیها و فشارها در حال عبور به سمت توافق هستیم.
آیا همزمان با مذاکرات وین، توافقهای دیگری نیز در منطقه در حال انجام است؟
مشخصا موارد زیادی در منطقه و جهان وجود دارد که عرصه رقابت و مجادلات دیپلماتیک شده است. یکی از این موارد که در کنار ایران قرار گرفته، مساله افغانستان است. افغانستان یک صحنه رقابت میان ایران و آمریکاست. درست است که آمریکا از افغانستان خارج شده و دیگر حضور نظامی در این کشور ندارد اما هنوز هم آمریکا به افغانستان فکر میکند و به فکر منافع خود در این کشور است. باید توجه داشت که هم ایران و هم سایر نقشآفرینان در افغانستان میخواهند به وسیله کارت طالبان حضور خود را تثبیت کنند و امتیازاتی بهدست آورند. طالبان بهخاطر ضعفهایی که دارد مجبور است از دیگران کمک بگیرد و این امر فرصتی ایجاد میکند تا سایر کشورها در این حوزه به فکر معامله باشند و اموری را مدنظر قرار دهند.
سفر نماینده ویژه ایران در امور افغانستان به قطر به این مساله مربوط است؟
قطر مشخصا یک حرکتی را آغاز کرده است که میخواهد نقش خود را در عرصه بینالملل پررنگ کند. بله طالبان از قدیم در قطر دفتر نمایندگی داشته و از طریق همان دفتر با آمریکا ارتباط میگیرند و مذاکره میکنند. به علت این همکاری سیاسی بین قطر و طالبان، قطر نفوذ زیادی بر طالبان دارد و به همین علت به نظر میرسد قطر در حوزه افغانستان نیز میخواهد اقداماتی انجام دهد. باید توجه داشت که قطر علاوه بر اینکه با طالبان رابطه خوبی دارد، با ایران و آمریکا نیز رابطه بسیار خوبی دارد. این دلیل موجهی است که نماینده ویژه ایران در افغانستان میخواهد برای ثبات افغانستان تلاش کند زیرا خود نیز سالها در افغانستان سفیر بوده و با این کشور آشنایی کامل دارد. در نگاه کلان ارتباطهایی میان برجام و سایر تحولات منطقهای وجود دارد اما این سفر مجزا از مساله برجام است. ایران مشخصا نمیتواند نسبت به افغانستان بیتفاوت باشد و آینده افغانستان برای ایران بسیار مهم است. این اهمیت جنبههای مختلفی دارد زیرا میان ایران و افغانستان قراردادهایی وجود دارد که باید در دوران جدید نیز این تفاهمها پابرجا باشد. به همین علت هم باید با افغانستان رابطه خود را حفظ
کنیم و هم با کشورهای موثر در افغانستان ارتباط برقرار کنیم تا منافع کشورمان تامین شود. اینگونه تحرکات به موازات مذاکرات برجام ضروری است و باید با جدیت دنبال شود. اینکه دیپلماسی در اولویت امور دولت باشد میتواند در جنبههای مختلف نتایج مثبتی داشته باشد. این مسیر باید در سالهای آینده نیز تداوم داشته باشد و از رایزنی در عرصههای مختلف هراس نداشته باشیم زیرا میتوانیم از طریق دیپلماسی منافع کشور را تامین کنیم.
