آمریکا به هیچ وجه شرط سوم ایران را نمیپذیرد
آرمان ملی آنلاین -علیرضا پورحسین: سخنگوی وزارت امور خارجه ایران سه اقدام را شرط ایران در بازگشت آمریکا به برجام خواند. او عنوان کرد که در وهله اول آمریکا باید مقصر بودن خود را در خروج از برجام بپذیرد. تحریمها یک جا علیه ایران لغو شود. شرط سوم نیز این است که آمریکا تضمین دهد که هیچ دولت دیگری اقدام ترامپ در خروج از برجام را تکرار نکند. این در حالی است که مشاور امنیت ملی کاخ سفید گفته است که اگر ایران آماده بازگشت به اجرای توافق باشد، به توافق برمیگردیم اما واقعیت این است که ایران هنوز تمایلی برای بازگشت به برجام نشان نداده است. جیک سالیوان در ادامه بیان کرده است که آمریکا از نزدیک با شرکا و متحدان خود برای ایجاد شرایط لازم برای گفت و گو همکاری میکند و آمریکا آماده بازگشت به میز مذاکره و ادامه کار روی این موضوع است. اظهارات سالیوان در پی این مطرح میشود که مذاکرات احیای توافق هستهای در وین که شش دور آن میان ایران و کشورهای عضو توافق هستهای و با حضور هیات آمریکا در محل مذاکرات تا ماه ژوئن برگزار شده بود، پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران به
تعویق افتاد. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفت و گویی با امیرعلی ابوالفتح، تحلیلگر مسائل بینالملل داشته است که در ادامه میخوانید.
شروط ایران در رابطه با بازگشت به مذاکرات احیای برجام تا چه میزان منطقی است و آیا آمریکا آنها را خواهد پذیرفت؟
درخواست های ایران از آمریکا در خصوص بازگشت به برجام و شروطی که امروز سخنگوی وزارت امور خارجه مطرح کرد، منطقی و مستدل است و طبیعی است که از برخی موارد خیالش راحت شود اما آمریکا بعید به نظر میرسد این سه شرط را بپذیرد. به خصوص شرط سوم که عملا در اختیار آنها قرار ندارد و به همین علت آن را قطعا نخواهند پذیرفت. نپذیرفتن شروط توسط آمریکا به این معنا نیست که ایران درخواست غیرمنطقی دارد. همه میدانند که آمریکا برجام را تخریب کرده است و ایران پایبند بوده است. آمریکا علاوه بر این که به تعهدات خود عمل نکرده است، بیاعتمادی را نیز در عرصه دیپلماسی بیشتر کرده است. ایران در مدت 42 سال اخیر به شدت نسبت به آمریکا بیاعتماد بود و با اقدام ترامپ مبنی بر خروج از برجام، این بیاعتمادی بیشتر شد. از سوی دیگر پافشاری جمهوریخواهان در مخالفت با برجام بیشتر شده است و به تازگی در تجمعی که داشتند عنوان کردهاند که هرگونه توافق با ایران را برهم خواهند زد. با وجود چنین شرایطی ایران حق دارد که دنبال تضمین از سوی آمریکا باشد اما به نظر میرسد که نه مکانیزمیوجود دارد و نه این که دولت آمریکا به این درخواست ایران تن دهد.
آیا امروز غالب جمهوریخواهان معتقد به این هستند که برجام پس از پیروزی آنها در انتخابات باید نقض شود؟
این صحبت از سوی چند شخصیت جمهوریخواه با قاطعیت شنیده شده است. آنها یک گردهمایی در مقابل کنگره داشتند که در آن برخی چهره های جمهوریخواه کنگره و برخی چهره های شاخص حزب جمهوریخواه حضور داشتند و همگی بر این باور بودند که نباید با ایران توافق کرد. برای این دسته از سیاسیون آمریکا اساسا ماهیت توافق مهم نیست بلکه هرگونه توافق با ایران را نمیخواهند بپذیرند. این باور است که سبب شده تا گمانهها در خصوص این که با روی کار آمدن جمهوریخواهان برجام نقض میشود. بیاعتمادی به قدری بهوجود آمده که ایران حتی در خصوص نقض برجام در همین دولت فعلی بایدن نیز دچار شک و شبهه است. مشخصا در این برهه زمانی این آمریکاست که مسبب بیاعتمادی بوده است و باید برای برطرف شدن آن نیز چارهای بیاندیشند.
چه عوامل دیگری در آینده نزدیک بر تعهد آمریکا به برجام موثر است؟
طبیعی است که فضای بین المللی و تحولات آن میتواند بر تصمیم دولتهای آمریکا تاثیرگذار باشد. در وهله بعد عامل موثر توان ملی ایران است. آمریکا اگر به این باور برسد که نقض برجام به ایران ضربه وارد نمیکند زیرا به سطحی از قدرت رسیده است که در گذشته در آن قرار نداشته است، بهگونهای دیگر عمل خواهد کرد. آمریکا بر این باور است که اگر برجام نباشد، ایران خاورمیانه را به هم خواهد ریخت و بمب اتم خواهد ساخت. مشخصا با این باوری که دارند، اگر به این نتیجه برسند که اقتصاد ایران قوی شده است و دیگر در معرض فروپاشی قرار نخواهد گرفت، از برجام ممکن است خارج نشوند. ایران نه میتواند روی تضمین آمریکا و نه سایر کشورها حساب باز کند. بنابراین ایران باید به فکر تقویت اقتصاد، توان نظامیو دانش علمیخود باشد تا آمریکا دیگر به راحتی از برجام خارج نشود. ایران اگر توانایی های خود را افزایش دهد دیگر هیچکس همچون ترامپ جرات نمیکند به این سرعت از برجام خارج شود.
آیا نیاز است تا ایران بدون شرط های سخت گیرانه به برجام بازگردد؟
امروز مسئولان ایران اگر مسیر جایگزینی برای بهبود وضعیت اقتصاد کشور دارند نباید به خواسته های بیش از اندازه آمریکا تن داد. این امری است که مشخصا مسئولین به آن آگاه هستند و از وضعیت اقتصاد و تجارت ایران خبر دارند. اگر بر این باور هستند که نارضایتی های اجتماعی و گرانی و تورم را میتوانند کنترل کنند، پس بر شروط فعلی پافشاری کنند. باید توجه داشت که آمریکا اگر در برجام هم باقی بماند، قطعا در خصوص مسائل منطقهای و توان دفاعی ایران فشار وارد خواهد کرد. آمریکا در ازای رفع تمامیتحریم ها، قطعا از ایران میخواهد که از سوریه، یمن، افغانستان و سایر حوزه های تحت نفوذ خود عقب نشیند و قطعا توان نظامیایران را میخواهد کاهش دهد. در این صورت نیز هم معلوم نیست تمامیتحریمها لغو شود یا خیر، زیرا به شکلهای مختلف ایران را تحریم کردهاند. امروز آنها از غنی سازی 6 درصد ایران خیلی احساس خطر نمیکنند و بیشتر قصد دارند مسیری باز کنند تا در خصوص مسائل منطقهای نیز با ایران رایزنی کنند. امروز برخی در آمریکا بر این باور هستند که باید ضربه آخر را زد تا مساله به کلی برای آنها حل شود.
