خط ۷ مترو فقط ریلگذاری شده است
آرمان - حمل و نقل عمومی یکی از اصلیترین و در عین حال کارسازترین سیستمهای حمل و نقل مسافران است که سبب کاهش ترافیک، هزینههای رفت و آمد شهری و آلودگی هوا میشود. گسترش سیستم حمل و نقل عمومی نه تنها در ایران بلکه در کشورهای دیگر نیز مورد توجه است. مترو وسیله نقلیهای سریع و به نسبت وسایل حمل و نقل عمومی دیگر ارزان قیمت است و در عین حال که کمترین میزان آلودگی را در محیطزیست ایجاد میکند بیشترین میزان خدمات را نیز به شهروندان ارائه میدهد. استفاده از متروهای زیرزمینی یا قطارهای روزمینی سبب جابهجایی تعداد زیادی مسافر میشود. علاوه بر این محاسن، به صرفه بودن هزینهها و ظرفیت جابهجایی مسافر در سیستم حمل و نقل عمومی روزبهروز تمایل استفاده مردم از ظرفیتهای واگنهای مترو را در شهرهای بزرگ و کلانشهرها بیشتر کرده و ارتباط شهروندان با سیستم حملو نقل عمومی را ارتقا داده است.
یک افتتاح عجیب
بر اساس آمارها روزانه حدود سهمیلیون نفر در تهران برای حمل و نقل از مترو استفاده میکنند و تا حدود یک ماه قبل شش خط فعال مترو در شهر تهران به جابهجایی و حمل و نقل مسافران درونشهری میپرداختند. در حدود یک ماه قبل خط هفت مترو تهران با رویکرد تحقق اهداف شهرداری در برنامه پنجم توسعه به گفته مدیران شهری افتتاح شد. طبیعی است که هر خط مترو دورهای آزمایشی را قبل از افتتاح طی کند، اما این خط مترودرروزهای نخست افتتاح خود تنها در ایستگاههای محدودی فعالیت میکرد. بنابراین این خط 22 کیلومتری انتظاراتی را که موردنظر استفادهکنندگان مترو بود برآورده نکرد و اضافه شدن آن به ناوگان سیستم حمل و نقل عمومی شهر تهران تاثیر زیادی در بهبود شرایط حمل و نقل عمومی نداشت. بر اساس برآوردهای کارشناسی این خط باید 19 ایستگاه میداشت و فاصله سفرها و رسیدن مترو به ایستگاه باید بین سه تا هشت دقیقه میبود، اما خط هفت مترو تهران در زمان افتتاح تنها حدود هشت ایستگاه داشت و هر مسافر برای رسیدن قطار حدود 35 تا 40 دقیقه منتظر میماند. این آمار بیانگر آن است که این خط نتوانست به حمل ونقل عمومی کمک کند.
آماده نبودن زیرساختها
باید زیرساختهای لازم را برای کمک به حمل و نقل عمومی ایجاد کرد. آنچه مهم است آن است که اگر خطی را به بهرهبرداری میرسانیم و از آن تحت عنوان افتتاح نام میبریم آن خط افتتاح شده باید قابلیت استفاده داشته باشد و بتواند بخشی از بار ترافیکی و حمل و نقلی شهر را کاهش دهد. بنابراین باید همه ظرفیتها و زیرساختهای لازم را داشته باشد. برای مثال افتتاح هر خط مترو شامل گشایش ایستگاههایی با تعداد هواکشهای لازم است، همچنین باید واگنهای مورد نیاز برای هر ایستگاه را تامین و آن ایستگاه را با تجهیزاتی مانند پلههای برقی و... مجهز کرد. علاوه بر این مسائل در مسیر مترو باید ریلگذاری و پستهای برق لازم نیز ایجاد شود. انجام مجموعه این اقدامات به منزله تاسیس مترو یا ایجاد خط متروست و برای افتتاح یک خط مترو چندین عامل را باید مدنظر قرار داد. بنابراین نمیتوان تنها با در نظر گرفتن دو یا سه عامل ادعای افتتاح یک خط مترو را داشت و به کارگیری اصطلاح بهرهبرداری و افتتاح یک خط مترو بدون مهیاسازی تمامی این امکانات بیمعناست. در واقع میتوان گفت که خط هفت مترو افتتاح نشده بلکه ریلگذاری شده است. مجموعه شورا و شهروندان نیز از بابت ریلگذاری خط هفت از مجموعه شهرداری تشکر میکنند. تا پایان زمانبندی برنامه توسعه شهرداری دو سال دیگر زمان باقی است و بر اساس اطلاعات و آمار در راستای برنامه پنجم توسعه و توسعه شهرداری در حالحاضر حدود 201 کیلومتر خط مترو داریم که باید به 300 کیلومتر برسد. بهرهبرداری کامل از یک خط مترو مانند خط هفت میتواند به ناوگان حمل و نقل شهری تهران، کاهش آلودگیها، ترافیک، دسترسی مردم به وسایل حمل و نقل عمومی و کم هزینه شدن سفرها کمک کند، به شرطی که بهطور کامل مورد بهرهبرداری قرار بگیرد. پیش از بهرهبرداری کامل خط مترو و ایستگاههای آن باید تاسیسات ایجاد شده باشند.
تجهیز و تکمیل پروژهها توسط شهردار
بر اساس اطلاعات موجود مدیریت شهری تهران باید برای تجهیز و تکمیل خط هفت مترو تهران بودجه متداولی را هزینه کند. اگر مدیریتشهری تصمیم به اختصاص بودجه برای راهاندازی و تکمیل این خط مترو در برنامه بودجه سال آینده شهرداری داشته باشد، از سازمانهای ذیربط و دولت به عنوان یکی از تامینکنندگان بودجه حمل و نقل عمومی هم درخواست کمک میکند. باتوجه به ادعای افتتاح این خط آیا امکان تعریف بودجه برای آن وجود دارد؟ دولت باید به منظور تکمیل، نگهداری یا راهاندازی خط هفت بودجه به آن اختصاص دهد و اساسا این بودجه را در چه قالبی میتوان تعریف کرد؟ این مسائل بیانکننده عدم افتتاح خط هفت متروست و شایعهای با این مبنا را که افتتاح این خط ظرفیت حمل و نقل مسافران را از مرز سهمیلیون نفر گذرانده رد میکند. باید به مردم اطلاعات درست داد و آنها را سردرگم نکرد. در روزهای اول افتتاح این خط مترو مردم به ایستگاهها مراجعه کردند و با درهای بسته آنها رو به رو شدند. بنابراین نیازمند شفافیت و در عین حال پاسخگویی و صداقت در ارتباط با شهروندان تهرانی هستیم. افتتاح خطوط نیمهکاره مترو نه تنها باری از دوش حمل و نقل عمومی شهر برنمیدارد، بلکه شائبههای فراوانی را برای تخصیص اعتبار به آنها ایجاد میکند. اگر خطوط مترو در سطح گستردهای افتتاح شده است چرا همچنان از آلودگی هوا رنج میبریم یا خط هفت بار ترافیکی شرق تهران را سبک نکرده است؟ افزایش 22 کیلومتر خط مترو به سیستم حملونقل عمومی با مهیا کردن تمام تجهیزات پاسخگوی نیاز شهروندان تهرانی خواهد بود. یکی از موارد نگرانکننده دیگر برای شورا در مورد افتتاح خطوط ناکامل، مهیا نبودن تمام امکانات در زمان افتتاح و ناامنی این خطوط متروست. امنیت جانی شهروندان باید از زمان سوار شدن به مترو تا رسیدن به مقصد تضمین شده باشد. آیا این خط مترو تکمیل نشده و بدون الزامات ایمنی کافی که در واقع اکنون به صورت آزمایشی مورد بهرهبرداری قرارگرفته میتواند این امنیت را تامین کند؟آیا نباید قبل از بهرهبرداری تمام چالشها و مشکلات آن شناسایی و رفع شوند؟ البته کار تخصصی در این مورد بر عهده کمیسیون حملو نقل شوراست و اعضای کمیسیون حملونقل شورای پنجم نسبت به این موضوع اطلاعات و حساسیتهای لازم را دارند. آنچه وظیفه اعضای شورای پنجم است درک دغدغهها و نگرانیهای مردم در این زمینه است.
