منوشکین و نمایشنامهای بدون تاریخ مصرف
آرمان - این روزها با نمایش «مفیستو» در خدمت علاقهمندان به تئاتر هستیم. این متن قوی و پرحجم از آرین منوشکین را انتخاب کردم. چندی پیش کارگاهی را برگزار کردیم که در آن عدهای هنرجوی بااستعداد حضور داشتند، در نتیجه به دنبال متنی گشتم که در عین قویبودن، پرسوناژهای زیادی داشته باشد تا بتوانم از این استعدادهای جوان در اجرای این اثر بهره ببرم. زمانی که «مفیستو» را خواندم متوجه شدم که حدود سی بازیگر نیاز دارد و دغدغههای فرهنگی و اجتماعی زیادی دارد. تصمیم گرفتیم که در این دوره آموزشی از ثبتنام و شهریه بگذریم و با مدیریت تالار مولوی به صورت رایگان به عنوان یک تولید، به دانشجویان و فارغالتحصیلان و جوانان حرفهای تئاتر فراخوان بدهیم و در نهایت از میان هفتصد مراجعهکننده حدود سی بازیگر، بیست همسرا، ده نوازنده و بیست نفر برای عوامل پشتصحنه را از سراسر ایران گرد یکدیگر بیاوریم. از تبریز، مشهد، قزوین، اهواز و شهرهای مختلف جوانانی را به روی صحنه آوردیم. این کار در بهمن ماه سال گذشته آغاز شد و تا امروز ادامه پیدا کرد. مفیستو بر اساس یکی از معروفترین رمانهای قرن بیستم آلمان «کلائوس مان» نوشته شده است. مسائلی که در این نمایش آمده است، برای گروههای تئاتری، مردم عادی، سیاستمداران، مدیران فرهنگی و... مفید است زیرا داستان این اثر در مورد یک گروه تئاتر است که باید در شرایط مختلف اجتماعی و سیاسی نمایش بر روی صحنه ببرند و موضعگیری کنند. اختلافها از همینجا آغاز میشود و هنرمندان مختلف در شرایطی خاص تصمیماتی متفاوت میگیرند. هرچند متن به صورتی است که هیچکدام از مواضع تایید یا رد نمیشود و این دقیقا نقطه قوت این اثر است. نمایش حول محور یک بازیگر تئاتر آلمانی میچرخد. این نقش را آقای مرتضی اسماعیلکاشی بازی میکنند و نقش مقابل ایشان را آقای محمدرضا علیاکبری، که روش کار هر دو با در شرایط سخت با یکدیگر متفاوت است. در این نمایشنامه دو وضعیت وجود دارد؛ شرایط پیش از روی کارآمدن هیتلر و شرایط پس از روی کارآمدن او که در دو پرده نمایش داده میشود. در این میان افرادی نیز حضور دارند که با هیتلر در ظاهر و باطن موافق هستند و برخی نیز در باطن با او مخالفند. پرده دوم زمانی است که گروههای تئاتری پراکنده میشود و هرکدام به سمتی میروند. در متن اتفاقی که میافتد این است که هنرمندان مجبور میشوند هرکدام روش متفاوتی را اتخاذ کرده و گزینهای را انتخاب کنند. چند هنرمند خودکشی میکنند، برخی فرار میکنند به مسکو میروند. برخی نیز در گروهها باقی میمانند و به فعالیت خود تحت نظر حکومت رایش ادامه میدهند. مانند بسیاری از کارهایی که روی صحنه بردهام، به این نکته باید اشاره کنم که ما باید به اصل واقعه تاریخی وفادار بمانیم و تنها میتوانیم در برخی مسائل مانند طراحی صحنه و نوع اجرا تغییراتی ایجاد کنیم و در این زمینه دستمان باز است. تمام اعضای گروه به دنبال مستندات تاریخی رفتند تا بتوانیم شناخت بهتری از آلمان دوران نازیسم پیدا کنیم. تحقیقات ما در طول این چند ماه ادامه داشت و چند کاراکتر آنها واقعی بودند و سعی کردیم بیشترین اطلاعات در مورد آنها را به دست بیاوریم. زمانی که قرار است نمایشی تاریخی را به روی صحنه ببرید نمیتوانید برخی از قواعد مانند نوع پوشش را در نظر نگیرید. به هرحال امیدوارم این اثر بتواند نظر مثبت علاقهمندان به تئاتر را به دست بیاورد.
