جوانان، کارآمد‌های فراموش‌شده

بسیاری از جوانان امروز با دو مساله روبه‌رو هستند؛ نخست آنكه نمي‌دانند چه مي‌كنند و ديگر آنكه نمي‌دانند در آينده چه عملکردی از خود بروز دهند. جوان جنب و جوش و پويايي مي‌خواهد. نشاط و وجد يكي از نيازهاي اصلي اوست. بايد برنامه ريزان و مسئولان برايش شرايطي را مهيا كنند تا به شکل منطقي، طبيعي و صحيح به آن دست يابد. استقلال يكي ديگر از خواسته‌هاي جوان امروز است. جوان به دنبال كار مي‌گردد، به دنبال فردي كه به عنوان همسر‌ برایش مناسب باشد و... . همه اينها تنها يك دليل دارد؛ جوان خواستار استقلال در زندگی‌اش است. هم اکنون در جامعه ما ازدواج مساله مهمي است. همچنین مشكلاتي همچون بيكاري، عدم امنيت شغلي و... جوانان را تهديد مي‌كند. نوانديشي يكي ديگر از ويژگي‌های جوانان امروز است. جوان در این شرایط فقط با وجود راهنما در کنارش مي‌تواند اين دوره را به آساني پشت سر بگذارد، در غير اين صورت موانعي بر سر راهش قرار مي‌گيرد.

جوان امروز را توانا پرورش دهید

یک مددکار اجتماعی به «آرمان» می‌گوید: بر اساس اطلاعات منتشر شده از مرکز آمار ایران جمعیت کشور جوان است. پس برای این جمعیت باید تصمیم‌گیری‌های مناسب اتخاذ شود. محمد زاهدی اصل می‌افزاید: باید برای جوانان امروز زمینه نشاط، شادی، تفریح سالم، مسکن، تامین سلامت روح و جسم مهیا شود. یکی از افتخارات نظام‌ جمهوری اسلامی ایران، وجود جمعیت جوان، پویا و کار آمد در کشور است. این در حالی است که همین جمعیت در برهه‌های مختلف همچون دوران تحصیل و دوران کسب مهارت مصرف‌کننده خدمات این کشور هستند. در این دوران باید جوانان جامعه را از بعد مسکن، شغل، تحصیل، اوقات فراغت، ازدواج و... تامین کرد. به گفته او مسئولان باید بدانند که فقط به صرف اختصاص یک روز به نام جوان نمی‌توانند به رسالت خود نسبت به این قشر جامه عمل بپوشانند. هم اکنون باید نهادهای مرتبط به نیازهای جوانان در زمینه اقدامات انجام شده به ارائه عملکرد و طرح‌هایشان بپردازند. این امر بدون رصد و تحلیل نیاز و مشکلات جوانان امکانپذیر نیست. این مددکار اجتماعی می‌افزاید: در این وضعیت فقط با اتخاذ تصمیم‌های مناسب می‌‎توان وضعیت جوان امروز را سر و سامان داد. آمار چهار‌میلیون و 500 دانشجو در کشور نشان‌دهنده بارقه‌های امید نسبت به آینده این مرز و بوم است. هرچند باید برای جوان دانشجو زمینه‌های ایجاد اشتغال را فراهم کرد. زاهدی اصل تاکید می‌کند: در این شرایط باید از سوی وزارت علوم واحد‌های درسی به نحوی طراحی شود تا فرد جوان بتواند با کسب مهارت و ایجاد شغل از پس مسئولیت‌های خود بر آید. باید به شکل کاربردی به جوان امروز مهارت‌های مورد علاقه‌اش را آموخت. فقط به صرف اینکه تعداد رشته‌های دانشگاهی افزایش یافته نمی‌توان به جمعیت تحصیلکرده جامعه امیدوار بود، بلکه قبل از هر اقدامی در زمینه تحصیل باید نسبت به وضعیت اشتغال در رشته تحصیلی مورد نظر توجه شود. چون جوانی که امروز به تحصیل پرداخته در مقایسه با گذشته توقعاتش نسبت به شغل و جایگاه اجتماعی‌اش تغییر کرده است. به گفته او با اعمال عدالت آموزشی برای جوان امروز می‌توان به نیازهای او پاسخ داد. بر اساس حقوق شهروندی همگان باید از فرصت برابر برای تحصیل برخوردار باشند، آن هم به این دلیل که تحصیل می‌تواند زمینه تغییر و بهبود شرایط فرد را به دنبال داشته باشد. در شرایط کنونی زمینه پیشرفت برای جوان امروز به صورت صد در صد مهیا نیست. این مددکار اجتماعی می‌افزاید: هم اکنون در شرایط پیش از انتخابات قشر جوان نباید تحت تاثیر وعده‌های کذب و پوپولیستی برخی نامزد‌های انتخاباتی قرار گیرد. برای مثال چندی پیش یک نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری از بیکاران خواسته در یک سامانه ثبت‌نام کنند تا ماهانه 250‌هزار تومان دریافت کنند. حال این نکته باید مورد بررسی قرار گیرد که آیا منزلت جوان ایرانی در حد دریافت ماهانه 250‌هزار تومان است؟ آیا در وضعیت کنونی با این مبلغ جوان امروز می‌تواند به نیازهایش پاسخ دهد؟ اگر نامزدهای انتخاباتی به دنبال خدمت هستند باید این شعارها و اقدامات عوامفریبانه را رها کرده و به دنبال ارائه برنامه‌های مناسب و کاربردی باشند تا بتوانند فرصت‌ها و تهدیدهای جامعه را شناسایی کنند و مورد بررسی قرار دهند. زاهدی اصل می‌گوید: مدیران باید در تصمیم‌گیری‌های خود به دنبال ارتقا و حفظ شان جوانان باشند. به گفته او فقط با اتخاذ برنامه‌ها و تدابیر جدی می‌توان از گداپروری جوان امروز جلوگیری کرد. با بررسی عملکرد وزارت ورزش و جوانان در دولت‌های گذشته مشاهده می‌شود که 80‌درصد عملکرد این سازمان به ورزش اختصاص داشته است. این در حالی است که جوان امروز باید با آسودگی به اشتغال و تفریح بپردازد. مساله جوانان و رسیدگی به نیازهایشان یک امر فرابخشی است. جوان امروز در مدرسه، دانشگاه، محیط اجتماعی و... مشکلات متعددی دارد و این نارسایی‌ها با اتخاذ برنامه‌های کاربردی حل و فصل می‌شود.

مشکل اشتغال جوانان چیست؟

آمارها نشان می‌دهد بازار کار ایران در حال یک چرخش شدید است. این بازار طی یکی دو دهه به سرعت از حالت سنتی و شاغلان با تحصیلات پایین به سمت بازاری مدرن با شاغلانی تحصیلکرده در حرکت است، تا جایی که بر اساس آمار، به زودی بیش از چهار‌میلیون و ۶۰۰‌هزار نفر از دانشگاه‌ها فارغ‌التحصیل و جویای شغل می‌شوند. مسئولان عنوان می‌کنند نه اشتغال مورد نظر فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از جنس مشاغل موجود است و نه آنها به دنبال جایگاه‌های خُرد می‌روند. آنها خواستار مشاغلی اسم و رسم دار و در شان میزان تحصیلاتشان هستند. بنابراین اینکه تقاضاهای بی‌شماری برای برخی مشاغل شکل بگیرد و برخی رشته‌های شغلی خالی از تقاضا بماند، دور از انتظار نیست. این در حالی است که آموزش‌های مهارتی براساس دانش، نگرش و مهارت، سطوح مختلف جامعه اعم از جوانان جویای کار، صنوف و صنایع را در برمی‌گیرد و ارتقای این آموزش‌ها بسیاری از موانع مهارت در تولید ملی را برطرف می‌کند. امروز توانایی علمی و مهارتی جوانان ایرانی با پیشرفته‌ترین کشورهای دنیا برابری می‌کند، از این رو برای شکوفایی اقتصادی کشور نیازمند بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های نیروهای جوان کشور در عرصه علم و مهارت هستیم. این در حالی است که هم اکنون نبود ارتباط صحیح میان دانشگاه و صنایع به عنوان یکی از مشکلات اساسی اشتغال جوانان است.

میزان دانشجویان در کشور چقدر است؟

جدیدترین آمار آموزش عالی نشان می‌دهد از میزان بیش از چهار‌میلیون دانشجو در کشور، ۵۴‌درصد در بخش دولتی تحصیلی می‌کنند و گروه علوم انسانی و مقطع کارشناسی بیشترین میزان دانشجو در کشور را دارند. بر اساس این آمار از بین چهار‌میلیون و ۳۴۸‌هزار و ۳۸۳ دانشجوی کل کشور استان تهران با تعداد ۸۷۲‌هزار و ۹۶۴ نفر بیشترین میزان دانشجو و استان ایلام با ۳۹‌هزار و ۷۰۱ نفر کمترین میزان دانشجو را دارد. همچنین استان سمنان با 14‌هزار و ۶۸۲ نفر دارای بیشترین تعداد دانشجو در ۱۰۰‌هزار نفر جمعیت و استان سیستان و بلوچستان با سه‌هزار و 648 نفر دارای کمترین تعداد دانشجو در ۱۰۰‌هزار نفر جمعیت است. تعداد دانشجویان در کشور به معنای افزایش آگاهی و تخصص در بین جوانان ایرانی است. در این وضعیت باید با اتخاذ برنامه‌های مناسب و کاربردی از سوی تصمیم‌گیران جامعه بتوان جوان ایرانی را به سمت بهره‌برداری از توانایی‌هایش هدایت کرد.

خیز افزایش ازدواج جوانان در کشور

ازدواج یکی از نیازهای جوان امروز است، اما در دهه اخیر این نیاز تحت تاثیر شرایط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و... قرار گرفته است. چندی پیش مدیرکل دفتر ازدواج و تعالی خانواده وزارت ورزش و جوانان از افزایش ۱۰‌هزار موردی ازدواج در هر ماه، طی سال ۹۵ خبر داد. ناصر صبحی قراملکی با اشاره به طرح‌های وزارت ورزش و جوانان درباره افزایش ازدواج در میان جوانان و ارائه آگاهی‌های پیش از ازدواج گفت: در همین راستا طرح ارائه آموزش‌های تخصصی ازدواج به ۷۵۰‌هزار زوج در آستانه ازدواج با مشارکت دو‌هزار و 500 مربی، مشاور ازدواج و خانواده آغاز شده است. او اضافه کرد: با اینکه در زمینه ازدواج، کشور در وضعیت مناسبی قرار ندارد، اما در کل کشور شاهد یک خیز در افزایش ازدواج هستیم که این موضوع خود را در میانگین آمار ماهانه ازدواج نشان می‌دهد. صبحی با بیان اینکه در سال ۹۴ به‌طور میانگین هر ماه ۵۸‌هزار ازدواج در کل کشور ثبت شده است، خاطرنشان کرد: این آمار در سال ۹۵ با افزایش 10‌هزار موردی به رقم ۶۸‌هزار ازدواج در هر ماه رسید که نشان‌دهنده افزایش گرایش جوانان به ازدواج است.