۳۶ معدنکار قربانی انفجار

معدنچياني كه در اعماق زمين با عرق جبين و کد يمين به يكي از سخت‌ترين مشاغل دنيا مشغول بودند اسير خاك شدند. ظهر روز چهارشنبه 13 ارديبهشت انفجاری در معدن زغال‌سنگ يورت آزاد شهر استان گلستان رخ داد و بلافاصله خبر اول همه سايت‌ها و خبرگزاري‌ها شد. مديركل تعاون، كار و رفاه اجتماعي اين استان از 23 مورد بازرسي از اين معدن طي سه سال اخير خبر مي‌دهد. او به اخطارهاي مختلفي اشاره مي‌كند كه به مسئول اين معدن ابلاغ شده و حتي به مراجع قانوني نيز ارجاع شده است. عدم توجه به اين اخطارها اكنون سبب شده احتمال زنده يافتن كارگران زحمتكش اين معدن به علت انباشت گاز مونواكسيدكربن دقيقه به دقيقه كمتر مي‌شود و بعيد است فردي زنده از دل خاك سرد گلستان بيرون بيايد. معاون اول رئيس‌جمهور به تشكيل کمیته‌ای متشکل از وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، تعاون، کار و رفاه اجتماعی و کشور تاكيد كرد تا ابعاد و زوایای مختلف این حادثه را به دقت مورد بررسی قرار دهند و حتما در این بررسی از تعدادی از متخصصان فنی و دانشگاهی نیز استفاده شود تا با تمام امکانات در کوتاه‌ترین زمان ممکن این حادثه را ساماندهی کنند و همه تلاش خود را در این راه به‌کار گیرند. اكنون تنها بايد به فكر بازماندگان جانباختگان اين حادثه و معدنچيان بيكارشده اين معدن بود تا دست اين زحمتكشان پيش خانواده‌هايشان خالي نماند و روح پاك جانباختگان اين حادثه در آرامش باشد.

آخرين جزئيات آوار‌برداري

در حال حاضر گاز متان موجود در فضاي داخل معدن رقيق شده و نيروهاي امدادي مشغول فعاليتند‌.سه نقطه از تونل ريزش كرده كه فاصله بين اين ريزش‌ها چهار تا پنج متر است. ريزش اول گسترده ترين آنها بوده و به دليل آرك بندي سقف تونل كار آواربرداري به كندي پيش مي رود. عمليات آوار برداري ادامه دارد و طي آخرين اخبار نيروهاي امدادي از محل ريزش اول عبور كردند و به گفته معاون عمراني استاندار گلستان 80‌درصد آواربرداري در اين تونل پايان يافته است. به دليل وجود يك سنگ در محل ریزش دوم ادامه آواربرداري در قسمت دوم ريزش تونل با مشكل روبه‌رو شده كه تلاش براي خرد كردن اين سنگ و ادامه عمليات آواربرداري ادامه دارد. ‌

انفجار معدن چگونه رخ داد؟

به احتمال قوي در هنگام کار معدنچيان یکی از لکوموتیوهای حمل مواد معدن خاموش شده و با تلاش‌های اولیه، کار گران موفق به راه‌اندازی آن نمی‌شوند، تا اینکه تصمیم می‌گیرند برای روشن کردن آن از باتری لکوموتیو دیگری استفاده کنند و با شیوه باتری به باتری کردن، کار را به روالی عادی آن برگردانند.این تصمیم در حالی گرفته شد که بررسی‌ها نشان می‌دهد در آن لحظات بر خلاف انتظار کارشناسان و برآوردهای اولیه میزان انباشت گاز در فضای تونل معدن از حد استاندارد گذشته بود، بدون اینکه دستگاه‌های گازسنج که گفته شده بود در تونل‌های معدن نصب شده است، هشداری بدهند و فقط منتظر یک جرقه برای خلق حادثه‌ای غیر قابل جبران بود که در نهایت هم آنچه نباید می‌شد رخ داد و با جرقه‌ای که حین فرایند باتری به باتری کردن رخ داد، انفجاری مهیب موجب ریزش معدن و آسیب‌های دلخراش جانی و مالی شد. اما سوال آنجاست كه اولا چطور با اینکه معدن يورت به عنوان یک معدن کم گاز کارشناسی شده بود، به چنین سطحی از انباشت گاز رسید، دوم اینکه چطور با اینکه ادعا می‌شود وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان توسعه و نوسازی معادن ایران (ایمیدرو) از آخرین خرید خود هشت دستگاه گازسنج را به معدن زمستان یورت آزاد شهر تحویل داده‌اند، اما هیچ‌یک نسبت به وجود گاز متان در محیط تونل هشدار ندادند. اما سوال سوم که بیشتر متوجه مدیریت معدن می‌شود، این است که چرا کارگران معدن تحت آموزش رفتار صحیح در فضای تونل‌های معدن قرار نگرفته بودند تا ناخواسته جان خود و همکارانشان را به خطر نیندازند و اگر هم آموزش دیده بودند، چرا دستورالعمل سلامت و ایمنی(HSE) به‌طور سختگيرانه در معدن یورت نظارت و پیگیری نمی‌شد.

تكذيب شايعه عمدي بودن حادثه

استاندار گلستان در حاشیه جلسه شورای هماهنگی مدیریت بحران اين استان در پی ادعای یک نماینده مجلس در خصوص عمدي بودن حادثه معدن زغال سنگ اين استان آن را كذب محض خواند. به گفته او علت حادثه باتری به باتری کردن لکوموتیو بوده است.

اقدامات دولت براي معدنچيان يورت

حسن روحاني، رئيس‌جمهور دقايقي بعد از حادثه انفجار معدن آزاد شهر ضمن تسليت به خانواده هاي داغدار معدنچيان و مردم ايران دستور رسيدگي به علل حادثه و جبران خسارت معدن آزاد شهر را به معاون خود صادر كرد و به وزارت كشور و استانداري گلستان، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، سازمان امداد و نجات هلال احمر و ساير مراجع ذيربط دستورات لازم را براي پيگيري و رسيدگي به اين حادثه اعلام كرد. روز جمعه تيم كارشناسي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي به آزادشهر وارد شدند. هدف از اين سفر پيگيري امور مستمري معدنچيان، سركشي و پيگيري ساير امورات معدن و همين‌طور بحث ايمن سازي معادن است. به گفته معاون حقوقي و امور مجلس سازمان تامين اجتماعي مستمري خانواده‌هاي جانباختگان اين حادثه از شنبه برقرار خواهد شد.وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي از تشكيل سه كميته فني، انساني و نوسازي معادن استان در خصوص رسيدگي به اين حادثه و تعطيلي 6‌ماهه اين معدن را خبر داد و به 270 كارگري كه به صورت مستقيم در اين معدن كار مي‌كنند، قول داد كه تا راه اندازي دوباره معدن يك روز از حقوق آنها عقب نخواهد افتاد و اين موضوع از طريق كارفرماها و بيمه بيكاري دنبال مي‌شود.

اقدامات غيردولتي براي حادثه‌ديدگان

به گفته رئيس كل دادگستري استان گلستان درخصوص حادثه معدن اين شهر پرونده قضائي تشكيل شده تا به بررسي علل و مقصران اين حادثه رسيدگي شود. او همچنين بازداشت مديرعامل معدن آزادشهر را شايعه دانست. نماينده مردم گرگان نيز از پيگيري بحث شهيد ناميده شدن كشته‌شدگان حادثه معدن آزاد در مجلس خبر داد.

ادامه عمليات امدادرساني

به گفته رئيس سازمان امداد و نجات هلال احمر 25 تيم عملياتي از پايگاه‌هاي شعب استان گلستان به محل حادثه اعزام شدند. پس از وقوع حادثه به علت صعب‌العبور بودن محل حادثه، بالگردهای سازمان هلال احمر اقدام به انتقال وسايل و تجهيزات مورد نياز كردند و همچنين نيروهاي آتش‌نشاني را به محل وقوع حادثه منتقل كردند. 2 تن اقلام و مواد غذايي به محل حادثه ارسال شده است.

واگذاري معدن آزادشهر

این معدن سال‌ها قبل در جریان خصوصی سازی به‌طور کامل از تحت تصدیگری دولت خارج شد و عمده سهام آن، یعنی حدود 20‌درصد به شرکت مهر اقتصاد ایرانیان (وابسته به بنیاد تعاون بسیج) و نیز حدود ١0درصد متعلق به تکادو (مربوط به شرکت سپاهان)، نگین طبس و بيش از 50‌درصد دیگر سهام نیز به کارمندان بازنشسته زغال‌سنگ و مردم عادی واگذار شد.

نبود استانداردهاي لازم براي معدن

بر اساس نظرات كارشناسان در بررسي هاي اوليه ایراداتی همچون مشکل تونل‌های یک طرفه و نبود مسیر‌های اضافی در زیر زمین، مشکل در فروش و نبود برخی امکانات و تکنولوژی‌ها در تونل‌ها بر اين معدن وارد است. بدهی عمده شرکت ذوب آهن به معدن زغا‌ل‌سنگ آزاد شهر که سوخت کوره‌های خود را از آن تامین می‌کرد، بهانه‌ای برای تعویق پرداخت بیمه و حقوق کارگران اين معدن شده بود. مشخص نیست دو وام پرداخت شده از طرف دولت به مدیریت این معدن برای پرداخت بدهي ها در كجا هزينه شده كه حتي هنوز بسیاری از این کارگران مجروح و آسیب دیده دفترچه بیمه ندارند و بيمه حادثه و مسئوليت نشده‌اند.

نداشتن آمار کارگران محبوس‌شده

به گفته يك مقام مسئول كارگري، كارفرماي معدن هيچ اطلاع دقيقي از تعداد کارگران معدن، کشته‌شدگان و محبوس‌شدگان آن ندارد. اين موضوع به واقع جاي سوال دارد. بی‌خبری از تعداد کارگران نشان می‌دهد کارفرما مسئولیتی در قبال سرمایه نیروی انسانی خود احساس نمی‌کند.

پيام‌هاي تسليت

در پي وقوع اين حادثه در استان گلستان سه روز عزاي عمومي اعلام شد و معاون اول رئيس‌جمهور، وزيران امور خارجه و راه و شهرسازي، رئيس مجلس شوراي‌اسلامي و آقايان رئيسي‌، ميرسليم، قاليباف و هاشمي‌طبا در پيام هايي اين حادثه را تسليت گفته و براي بازماندگان طلب صبر و آرامش كردند.

واكنش‌هاي بين‌المللي به حادثه يورت

پس از وقوع اين حادثه دولت كانادا، رئيس‌جمهور آذربايجان و وزارت امورخارجه تركيه مراتب تسليت خود را به خانواده هاي جانباختگان ابراز كردند.