تداوم شیوع‌شناسی اعتیاد

بررسی معضل اعتیاد

باید آسیب‌ها و مشکلات اجتماعی را مبتنی بر شواهد و مسائل روز برنامه‌ریزی کرد. برای بررسی و اطلاع از وضع موجود درباره اعتیاد یکی از راهکارهای اصلی در اختیار داشتن آمار و اطلاعات صحیح است. برای کسب این آمار و اطلاعات بررسی‌های شیوع شناسی باید در زمینه‌های مختلف همچون اعتیاد انجام شود تا به این شکل بتوان از وضعیت موجود آگاه شد و نسبت به اقدامات انجام شده و هزینه‌های ناشی از آن پیش‌بینی‌های لازم را انجام داد. بر اساس شیوع شناسی انجام شده حجم نمونه و وسعت مساله مورد بررسی قرار گرفته است. این در حالی است که درباره اعتیاد باید پیمایش‌های دوره‌ای به شکل مدام انجام شود. در مقایسه اقدامات انجام شده می‌توان شرایط جامعه را به شکل مناسب درک کرد. در گذشته بر اساس مطالعات انجام شده در زمینه اعتیاد از چند روش مختلف استفاده می‌شد. در این شرایط برخی نتایج به هیچ‌عنوان قابل مقایسه با یکدیگر نیستند. برای مثال یک روش تحت عنوان «ارزیابی صحیح در بررسی‌ها» وجود دارد. این روش در دهه‌های 70 و 80 با همکاری سازمان بهزیستی و ستاد مبارزه با مواد مخدر به‌کار گرفته شد و در سه دوره با استفاده از این روش ارزیابی اولیه درباره شیوع اعتیاد در جامعه مورد بررسی قرار گرفت. مطالعات شیوع شناسی بر اساس روش‌های مختلف انجام می‌شود. در شیوع شناسی اخیر حجم نمونه و مبانی به شکل مناسب انجام شده است.

اعتیاد افزایش نیافته است

در شیوع شناسی کنونی میزان معتادان در کشور با آمار قبل که دبیرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر بر آن تاکید کرده قابل مقایسه نیست. این در حالی است که دبیرخانه ستاد در سال گذشته تعداد معتادان کشور را یک‌میلیون و 300‌هزار نفر اعلام کرد، اما بر اساس بررسی‌های جدید جمعیت معتادان کشور دو‌میلیون و 800‌هزار نفر اعلام شده است. با این تفاسیر برخی از افراد می‌توانند ادعا کنند که اعتیاد در دولت یازدهم دو برابر شده است. این در حالی است که دولت‌های گذشته بر اساس سیاست‌هایشان تمایل چندانی به بیان واقعیت‌ها درباره میزان اعتیاد در کشور نداشتند. هم‌اکنون این آمار نشان‌دهنده افزایش اعتیاد در کشور نیست، بلکه این آمار نشان‌دهنده نبود صداقت درباره میزان اعتیاد در سال‌های گذشته است. هم اکنون آمار موجود درباره اعتیاد به واقعیت‌های جامعه نزدیک‌تر است. آمار مطرح شده درباره معتادان در شیوع شناسی اخیر میزان مصرف‌کنندگان مستمر در کشور را نشان می‌دهد، اما در این آمار تعداد مصرف‌کنندگان تفننی، تجربی و دوره‌ای مشخص نیست. امید است تا سازمان بهزیستی کشور از یافته‌های این تحقیق، آمارها در زمینه شیوه‌های دیگر استعمال‌کنندگان مواد مخدر را مورد بررسی قرار دهد. درضمن روش تحقیق در شیوع شناسی اعتیاد قابل تایید است. این آمار تعداد مصرف‌کنندگان مستمر «معتادان وابسته به مواد مخدر» را نشان می‌دهد و این آمار به واقعیت‌های جامعه نزدیک است. بنده به ستاد مبارزه با مواد مخدر پیشنهاد به‌کارگیری این روش را در سال‌های آینده دادم تا بتوان روند اعتیاد در کشور را به دست آورد. برای مثال اگردر دو سال آینده این روش دوباره در بررسی وضعیت اعتیاد کشور استفاده شود، طبیعتا می‌توان به مقایسه شیوع اعتیاد در سال‌های مختلف پرداخت.

معتادان کشور نیازمند چه کمک‌هایی هستند؟

با توجه به آمار جمعیت معتادان کشور می‌توان جمعیت مصرف‌کنندگان تفننی را مورد بررسی قرار داد. باید بتوان این مصرف‌کنندگان را با اطلاع‌رسانی درباره تبعات اعتیاد آگاه کرد. در این شرایط باید در بین مصرف‌کنندگان تفننی، دوره‌ای و تجربی آگاهی‌های لازم را به وجود آورد. همچنین می‌توان برای مصرف‌کنندگان مستمر اقداماتی همچون تشویق آنها به ترک اعتیاد را ترویج داده و تبعات مصرف مواد مخدر سخت‌تر را گوشزد کرد. باید بتوان برای مصرف‌کنندگان مستمر هزینه‌های مصرف مواد مخدر را کاهش داد. بر اساس یک اقدام کارشناسی شده می‌توان از یک سطح پیشگیری عام آغاز کرد و به این شکل جمعیت‌های دوره‌ای، تک موردی، تفننی و مصرف‌کنندگان دائم مواد مخدر را تحت درمان قرار داد. باید برای این افراد امکانات درمانی بر اساس شیوه‌های مختلف درمان ارائه داد. همچنین برای آنها می‌توان بازتوانی اجتماعی را از سوی دستگاه‌های مربوطه آماده کرد. درضمن با گسترش بیمه‌ها باید بتوان درمان ارزان قیمت و همگانی را به مصرف‌کنندگان مواد مخدر ارائه داد.

کاهش سن اعتیاد در کشور

در اغلب موارد از سوی کارشناسان امر مساله کاهش سن اعتیاد مطرح می‌شود، اما در این زمینه باید تاکید کرد که میانگین سنی جمعیت مصرف‌کنندگان مواد مخدر در بررسی‌های باید مورد ارزیابی قرار گیرد نه افراد مصرف‌کننده. با این همه، در کشور بر اساس بررسی‌های انجام‌شده میانگین سن مصرف‌کنندگان موادمخدر هر چند سال یک‌بار کاهش می‌یابد. برای مثال اگر در جامعه یک فرد معتاد در سن 10 سالگی است، نمی‌توان او را در قالب کاهش سن اعتیاد مورد بررسی قرار داد، چون سن اعتیاد بر اساس میانگین سنی مصرف‌کنندگان مورد بررسی قرار می‌گیرد. با اعلام آمار و اطلاع از شیوع شناسی اعتیاد باید بتوان سن اعتیاد را به شکل دقیق اعلام کرد. بررسی پژوهش‌های انجام شده کاهش سن اعتیاد در هر پژوهش به میزان یک یا دو سال را نشان می‌دهد. این در حالی است که برخی از کارشناسان درباره کاهش سن اعتیاد سیاه نمایی می‌کنند.