طرح تورم صفر شهرداری چیست؟
به گزارش آرمان ملی آنلاین، این کالاها از طریق میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های شهروند عرضه می‌شوند و خرید غیرحضوری با تحویل درب منزل نیز از طریق سامانه شهرزاد پیش‌بینی شده است. در طرح تثبیت قیمت، شهرداری چهار مسیر را برای کاهش هزینه خرید خانوار دنبال میکند؛ تأمین و تثبیت قیمت کالاهای اساسی، کاهش سود بازرگانی در فروشگاه‌های شهروند، حذف واسطه‌ها از زنجیره تأمین و عرضه مستقیم از تولید به مصرف.
با آغاز اجرای طرح، درباره نقش شهرداری، منابع مالی و امکان تثبیت قیمت‌ها پرسش‌هایی مطرح شده است. مهم‌ترین شبهات و پاسخ آنها را در ادامه می‌خوانید.
شبهه: تنظیم بازار چه ارتباطی با شهرداری دارد؟
پاسخ: در شرایط عادی، سیاست‌گذاری و تنظیم بازار کالاهای اساسی در حوزه وظایف دولت قرار دارد، اما با توجه به شرایط ویژه جنگ و تورم بالای مواد خوراکی و از سوی دیگر ظرفیت‌های مهم شهرداری تهران مانند فروشگاه‌های شهروند و سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار، این طرح در کنار جلو رفتن سایر خدمات شهرداری و با هدف عرضه مناسب کالا و خدمات به شهروندان و ایجاد آرامش روانی در جامعه تدبیر شده است.
در طرح تورم صفر شهرداری از زیرساخت‌های موجود برای تأمین و عرضه مستقیم بخشی از کالاهای ضروری استفاده میکند. در شرایطی که فشار هزینه‌های معیشتی افزایش یافته، استفاده از ظرفیت‌های مدیریت شهری برای کاهش هزینه دسترسی شهروندان به کالاهای ضروری، بخشی از یک سیاست حمایتی است.
شبهه: تورم صفر برای شهرداری هزینه می تراشد
پاسخ: مدل اعلام‌شده برای اجرای طرح، بر پرداخت یک یارانه نقدی گسترده از بودجه شهرداری یا هزینه‌کرد از منابع مالی شهری استوار نیست. خرید مستقیم از تولیدکننده یا تأمین‌کننده، خرید قراردادی، تعامل با تولیدکنندگان، استفاده از سرمایه در گردش مجموعه‌های اقتصادی شهرداری و خرید و ذخیره‌سازی کالا برای دوره اجرای طرح، از جمله روش‌هایی است که برای تأمین کالا در نظر گرفته شده است.
در این مدل تلاش می‌شود با کوتاه کردن زنجیره تأمین و حذف بخشی از واسطه‌ها، قیمت تمام‌شده و هزینه توزیع کاهش یابد. البته اجرای طرح بدون هزینه نیست و کاهش حاشیه سود مجموعه‌هایی مانند شهروند را در فروش آن ۱۲ قلم کالا به دنبال دارد. کما اینکه ممکن است با استقبال شهروندان و افزایش حجم فروش این کاهش حاشیه سود جبران شود.
شبهه: در نهایت هزینه طرح از جیب پایتخت نشینان پرداخت می‌شود
پاسخ: در حال حاضر، سازوکار اعلام‌شده بر افزایش عوارض شهری، پرداخت مابه التفاوت از بودجه شهرداری یا دریافت مبلغی جداگانه از شهروندان برای اجرای طرح استوار نیست. بخش مهمی از برنامه بر خرید مستقیم، حذف واسطه‌ها و کاهش حاشیه سود متمرکز است. برای نمونه، شهرداری اعلام کرده بخشی از کالاهای عرضه‌شده در فروشگاه‌های شهروند حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد پایین‌تر از قیمت بازار عرضه می‌شوند و قرار است با خرید قراردادی و مشارکت مستقیم در تولید، این فاصله بیشتر شود. در کنار آن، سود بازرگانی بیش از ۱۸ هزار قلم کالا در شهروند ۵۰ درصد کاهش می‌یابد و بخشی از این مبلغ به کیف پول خریدار بازگردانده می‌شود. بنابراین تثبیت قیمت از محل کاهش حاشیه سود و کاهش هزینه زنجیره تأمین دنبال می‌شود.
شبهه: در اقتصاد تورمی تثبیت قیمت تا ۶ ماه ممکن نیست
تورم صفر به معنای صفر شدن نرخ تورم در تهران یا ثابت ماندن قیمت همه کالاها نیست. موضوع طرح، تثبیت قیمت یک سبد مشخص از کالاهای اساسی در شبکه عرضه شهرداری برای یک دوره معین است. برای این منظور، نیاز کالاهای مورد نظر در دوره اجرای طرح از قبل برآورد و بخشی از کالاها با روش‌های مختلف تأمین خریداری شده است. خرید عمده و قراردادی و مدیریت موجودی با امکانات شهرداری، این امکان را ایجاد میکند که افزایش قیمت بازار در ماه‌های آینده، به این کالاها منتقل نشود.به بیان ساده، شهرداری قصد ندارد تورم را در کل اقتصاد متوقف کند؛ بلکه می‌خواهد اثر افزایش قیمت یا نگرانی برای تامین بخشی از سبد ضروری خانوار برای یک دوره مشخص را مرتفع کند.
شبهه: قیمت‌ها بالا می رود و شهرداری باید مابه‌التفاوت پرداخت کند
پاسخ: یکی از ابزارهای اصلی طرح، خرید قبلی و تأمین کالا برای دوره اجرای آن است. زمانی که کالا پیش از افزایش قیمت خریداری یا قرارداد آن منعقد شده باشد، افزایش قیمت بازار در ماه‌های بعد الزاما به معنای افزایش همان میزان هزینه تأمین نیست. به همین دلیل، بخشی از ریسک افزایش قیمت با خرید قبلی، قرارداد با تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان و مدیریت موجودی کنترل می‌شود. در نتیجه، سازوکار طرح مبتنی بر پرداخت مابه‌التفاوت از منابع شهرداری نیست.
شبهه: کاهش سود شهروند به ضرر شهرداری تمام می‌شود
یکی از ابزارهای طرح، کاهش حاشیه سود است. در فروشگاه‌های شهروند قرار است سود بازرگانی بیش از ۱۸ هزار قلم کالا ۵۰ درصد کاهش پیدا کند. منطق این سیاست آن است که بخشی از کاهش حاشیه سود از طریق افزایش حجم فروش جبران شود.
در چنین مدلی، فروشگاه به جای تکیه بر سود بیشتر در هر کالا، بخشی از سود واحد را کاهش می‌دهد تا با افزایش تعداد و حجم خرید، درآمد بیشتری ایجاد کند.
شبهه: حذف واسطه‌ها صرفا یک شعار است
پاسخ: حذف واسطه‌ها یکی از محورهای اصلی طرح تورم صفر است. خرید مستقیم از تولیدکننده، خرید قراردادی و مشارکت مستقیم در تولید از جمله روش‌هایی است که برای کاهش هزینه زنجیره تأمین در نظر گرفته شده است.
شهرداری همچنین در حال ایجاد مراکز عرضه مستقیم در ۷ منطقه تهران است تا تولیدکنندگان بتوانند بدون عبور از شبکه‌های متعدد واسطه‌ای و با دریافت غرفه رایگان، محصولات خود را عرضه کنند. در این مراکز، عرضه کالا به تولیدکنندگان دارای مجوزهای لازم، از جمله مجوزهای بهداشتی، محدود خواهد شد.
هدف این است که محصولات خانگی و صنعتی مستقیما و بدون هزینه واسطه‌گری، از تولید به مصرف برسد و ضمن کاهش هزینه مصرف کننده، تولیدکننده نیز سهم بیشتری از قیمت پرداختی مصرف کننده را دریافت کند.
شبهه: چند قلم کالا تاثیر خاصی بر هزینه خانوار ندارد
پاسخ: هدف طرح، ثابت نگه داشتن کل هزینه زندگی خانوار نیست. سبد تورم صفر به مجموعه‌ای از کالاهای ضروری محدود شده است که سهم مشخصی و مهمی در خریدهای روزمره دارند.
برای خانوارها سهمیه بر اساس تعداد اعضای خانواده و کد ملی تعیین شده است. برای نمونه، برای هر نفر در ماه سهم مشخصی از برنج، روغن و گوشت در نظر گرفته شده و امکان تجمیع سهمیه نیز پیش‌بینی شده است. بنابراین خانوار می‌تواند بخشی از خریدهای ضروری خود را با قیمت قابل ثابت و قابل پیش‌بینی انجام دهد.
شبهه: ادعای تورم صفر عجیب است
پاسخ: عنوان تورم صفر نباید با صفر شدن تورم عمومی اشتباه گرفته شود. تورم شاخصی کلان است و تغییرات قیمت مجموعه بزرگی از کالاها و خدمات را در بر می‌گیرد. طرح شهرداری تنها قیمت یک سبد مشخص کالا را در شبکه عرضه خود برای یک دوره معین ثابت نگه می‌دارد. از این منظر، هدف اصلی طرح را می‌توان کاهش اثر نوسانات قیمت بر بخشی از سبد معیشتی خانوار دانست؛ نه توقف تورم در کل اقتصاد.
جمع‌بندی
در مجموع، طرح تورم صفر بر چهار محور استوار است. تثبیت قیمت کالاهای اساسی، کاهش سود بازرگانی در فروشگاه‌های شهروند، حذف واسطه‌ها و عرضه مستقیم تولیدکنندگان.
تأمین قبلی کالا با سازوکارهای طراحی شده برای دوره ۶ ماهه بنیان اصلی این سازوکار حمایتی است. در کنار آن، تعیین سهمیه خانوار و توسعه عرضه حضوری و غیرحضوری، دسترسی مصرف‌کنندگان به سبد تعیین‌شده را نیز تسهیل میکند. به منظور گسترش این طرح به کل کشور، در همین راستا رئیس جمهور مسعود پزشکیان دستور تشکیل یک کمیته ویژه را داد تا تدابیر لازم برای تثبیت قیمت کالاهای مشمول طرح کالابرگ در سراسر کشور اتخاذ شود.
