پشت عصبانیت بچه‌ها چه می‌گذرد؟
چرا بچه‌ها زود عصبانی می‌شوند؟
کودکان هنوز مهارت‌های لازم برای مدیریت احساسات شدید را به‌طور کامل یاد نگرفته‌اند. گرسنگی، خستگی، کم‌خوابی، تغییر برنامه روزانه، ناکامی در رسیدن به خواسته‌ها و احساس بی‌توجهی می‌تواند زمینه عصبانیت را فراهم کند.گاهی نیز کودک به دلیل محدود بودن دایره واژگان یا ناتوانی در بیان احساسات، خشم خود را از طریق رفتار نشان می‌دهد. برای مثال، ممکن است کودکی که از ترس، حسادت یا ناراحتی رنج می‌برد، به جای گفتن «من ناراحتم»، شروع به پرخاشگری کند.
لجبازی همیشه به معنای بدرفتاری نیست
یکی از دوره‌هایی که والدین بیشتر با عصبانیت و مخالفت کودک مواجه می‌شوند، سال‌های پیش‌دبستانی است. کودک در این سن به‌تدریج استقلال خود را کشف می‌کند و دوست دارد درباره بسیاری از مسائل خودش تصمیم بگیرد. «نه گفتن» و مخالفت کردن می‌تواند بخشی از همین تلاش برای مستقل شدن باشد.
به همین دلیل، هر مخالفتی را نباید به عنوان لجبازی یا بی‌ادبی تعبیر کرد. نوع واکنش والدین می‌تواند بر شدت و تکرار این رفتارها تأثیر بگذارد.
هنگام عصبانیت کودک چه کنیم؟
در لحظه‌ای که کودک عصبانی است، بحث طولانی یا سخنرانی معمولاً نتیجه مطلوبی ندارد. بهتر است والد تا حد امکان آرام بماند، با صدای ملایم صحبت کند و در صورت امکان کودک را از موقعیتی که باعث تشدید عصبانیت شده دور کند.
می‌توان احساس کودک را نیز به زبان ساده نام‌گذاری کرد؛ مثلاً گفت: «می‌فهمم خیلی عصبانی شدی چون نمی‌توانستی اسباب‌بازی را برداری.» این کار به کودک کمک می‌کند به مرور احساسات خود را بشناسد و آنها را با کلمات بیان کند.
البته پذیرفتن احساس کودک به معنای پذیرفتن هر نوع رفتاری نیست. اگر کودک به دیگران آسیب می‌زند، والد باید با آرامش و قاطعیت مرز مشخصی تعیین کند و توضیح دهد که عصبانی بودن قابل قبول است، اما زدن و آسیب رساندن قابل قبول نیست.
تنبیه و فریاد؛ راه‌حل نیست
فریاد زدن، تحقیر کردن یا تنبیه بدنی ممکن است در کوتاه‌مدت کودک را ساکت کند، اما لزوماً مهارت کنترل خشم را به او آموزش نمی‌دهد. کودکان بیشتر از آنکه از توصیه‌های والدین یاد بگیرند، از رفتار آنها الگوبرداری می‌کنند. بنابراین والدینی که هنگام عصبانیت خود نیز تلاش می‌کنند آرام بمانند، الگوی مناسبی برای کودک ایجاد می‌کنند.
چه زمانی باید کمک تخصصی گرفت؟
اگر عصبانیت کودک بسیار شدید و مکرر است، مدت زیادی ادامه دارد، با آسیب زدن به خود یا دیگران همراه است یا زندگی خانوادگی و حضور کودک در مهدکودک یا مدرسه را مختل می‌کند، بهتر است موضوع با متخصص اطفال یا روان‌شناس کودک مطرح شود.در نهایت، عصبانیت کودک بیش از آنکه یک «رفتار بد» باشد، می‌تواند پیامی درباره یک نیاز یا احساس برآورده‌نشده باشد. وظیفه والدین حذف خشم نیست؛ بلکه کمک به کودک برای شناخت احساسات و یادگیری شیوه‌های سالم بیان و مدیریت آنهاست.
