گزارش آکسیوس از متن توافق/ تمدید آتشبس ۶۰ روزه و بازگشایی تنگه هرمز
گزارش اختصاصی آکسیوس حاکی است که ایالات متحده و ایران به توافقی نزدیک شدهاند که محور اصلی آن تمدید یک آتشبس ۶۰ روزه، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات درباره مهار برنامه هستهای ایران است؛ توافقی که به گفته مقامهای آمریکایی میتواند از گسترش جنگ جلوگیری کرده و فشار بر بازار جهانی نفت را کاهش دهد، هرچند هنوز مشخص نیست که آیا این روند به یک توافق پایدار و بلندمدت منتهی خواهد شد یا نه.
به گفته یک مقام آمریکایی، پیشنویس فعلی توافق شامل امضای یک یادداشت تفاهم (MOU) میان دو طرف است که به مدت ۶۰ روز اعتبار خواهد داشت و در صورت توافق طرفین قابل تمدید است. بر اساس این پیشنویس، ایران متعهد میشود تنگه هرمز را بدون دریافت عوارض باز نگه دارد و مینهایی را که در این آبراه کار گذاشته، پاکسازی کند تا عبور و مرور کشتیها از سر گرفته شود.در مقابل، ایالات متحده محاصره بنادر ایران را لغو کرده و بخشی از معافیتهای تحریمی را بازمیگرداند تا تهران بتواند صادرات نفت خود را آزادانه ادامه دهد. مقام آمریکایی مذکور با اذعان به اینکه این اقدام به اقتصاد ایران کمک خواهد کرد، تأکید کرده است که این مسئله برای بازار جهانی نفت نیز اهمیت حیاتی دارد.
او همچنین گفته است: «هرچه ایرانیها سریعتر مینها را پاکسازی کنند و اجازه دهند کشتیرانی از سر گرفته شود، محاصره سریعتر برداشته خواهد شد.» این مقام آمریکایی اصل راهبردی دونالد ترامپ در این توافق را «تخفیف در ازای عملکرد» توصیف کرده است.
بر اساس این گزارش، ایران خواهان آزادسازی فوری داراییهای بلوکهشده و لغو دائمی تحریمها بوده، اما واشنگتن تأکید کرده که چنین اقداماتی تنها در صورت اجرای تعهدات ملموس از سوی تهران انجام خواهد شد.
در بخش هستهای، مقام آمریکایی مدعی شده که ایران در پیشنویس تفاهمنامه متعهد شده به دنبال تولید سلاح هستهای نرود و درباره تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و حذف ذخایر اورانیوم با غنای بالا مذاکره کند. در مقابل، آمریکا نیز پذیرفته است طی دوره ۶۰ روزه درباره کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای ایران مذاکره شود، اگرچه اجرای این اقدامات به دستیابی به توافق نهایی و اجرای قابل راستیآزمایی آن مشروط خواهد بود.
طبق این گزارش، نیروهای آمریکایی که طی ماههای اخیر در منطقه مستقر شدهاند، در طول دوره آتشبس در منطقه باقی خواهند ماند و تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی، روند عقبنشینی آغاز خواهد شد.
آکسیوس در ادامه این گزارش نوشته است، پیشنویس تفاهمنامه همچنین پایان جنگ میان اسرائیل و حزبالله لبنان را در بر میگیرد. یک مقام اسرائیلی گفته است بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی روز شنبه با ترامپ نگرانی خود را درباره این بند و دیگر ابعاد توافق مطرح کرده، هرچند این مخالفتها را «با احترام و ادب» بیان کرده است.
مقام آمریکایی تأکید کرده که این توافق یک «آتشبس یکطرفه» نخواهد بود و اگر حزبالله تلاش کند دوباره مسلح شود یا حملاتی انجام دهد، اسرائیل اجازه اقدام خواهد داشت. او گفته است: «اگر حزبالله رفتار کند، اسرائیل نیز رفتار خواهد کرد.»
این مقام همچنین با اشاره به نتانیاهو افزوده است: «بیبی ملاحظات داخلی خود را دارد، اما ترامپ منافع ایالات متحده و اقتصاد جهانی را در نظر دارد.»
سه منبع مطلع نیز به آکسیوس گفتهاند که ترامپ روز شنبه در یک کنفرانس تلفنی با شماری از رهبران عرب و مسلمان درباره این توافق گفتوگو کرده و همه آنها از این روند حمایت کردهاند. بر اساس این گزارش، محمد بن زاید، رئیس امارات متحده عربی، رهبران عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه و پاکستان نیز در این تماس حضور داشتهاند و همگی در روند میانجیگری نقش داشتهاند.
گزارش میافزاید که پاکستان، به رهبری فیلد مارشال عاصم منیر که طی روزهای جمعه و شنبه در تهران حضور داشته، یکی از اصلیترین میانجیهای این توافق بوده است.
آکسیوس نوشته است که ترامپ طی روزهای اخیر میان حرکت به سمت توافق دیپلماتیک و آغاز حملات گسترده علیه ایران مردد بوده، اما تا عصر شنبه بیشتر به راهحل دیپلماتیک تمایل پیدا کرده است.
این مقام آمریکایی گفته است کاخ سفید امیدوار است اختلافات نهایی ظرف ساعات آینده حلوفصل شود و توافق روز یکشنبه اعلام شود. با این حال، او هشدار داده که اگر آمریکا احساس کند ایران در مذاکرات هستهای جدی نیست، این توافق ممکن است حتی پیش از پایان ۶۰ روز فروبپاشد.
او در پایان گفته است: «جالب خواهد بود که ببینیم ایران واقعاً تا چه حد حاضر به پیش رفتن خواهد بود، اما اگر آنها قادر به تغییر مسیر خود باشند و بخواهند، این مرحله بعدی آنها را مجبور به اتخاذ تصمیمات حیاتی درباره آنچه که میخواهند به عنوان یک کشور باشند، خواهد کرد.»
به گفته این مقام، اگر خواستههای ترامپ درباره برنامه هستهای ایران تأمین شود، رئیسجمهور آمریکا آماده است برای بازتنظیم روابط با ایران و فراهم کردن زمینه استفاده تهران از «پتانسیل عظیم اقتصادی» خود، گامهای گستردهای بردارد.
