وضعیت بازار رمزارزها در ایران | گزارشی از رشد کاربران صرافی‌های ارز دیجیتال داخلی

تصور کنید پس‌اندازی که چند سال پیش ارزشی معادل یک خودرو داشت، امروز به زحمت هزینه یک سفر داخلی را پوشش می‌دهد. این تجربه‌ای است که میلیون‌ها ایرانی در سال‌های اخیر با آن دست‌وپنجه نرم کرده‌اند. 

در چنین فضایی، بازار رمزارزها در ایران به گزینه‌ای جدی برای حفظ ارزش دارایی تبدیل شده است. بر اساس گزارش جامع رسانه ارزدیجیتال در سال گذشته یعنی سال ۱۴۰۳، جامعه هدف این بازار در ایران بالغ بر ۵۳.۲ میلیون نفر برآورد می‌شود و آمارها نشان می‌دهند که بین ۱۵ تا ۱۹ میلیون ایرانی به نوعی در این بازار فعالیت دارند. 

در این گزارش از آرمان ملی، نگاهی می‌اندازیم به روند رشد صرافی‌های داخلی، دلایل تمایل عمومی به رمزارز، چالش‌های موجود و اینکه کاربران ایرانی هنگام انتخاب پلتفرم معاملاتی به چه معیارهایی توجه می‌کنند. با ما تا انتهای این مطلب همراه باشید.

چرا ایرانیان به سمت رمزارز رفتند؟

پاسخ این سوال را باید در اقتصاد کلان جست‌وجو کرد. 

• افزایش نرخ تورم
• کاهش مداوم قدرت خرید ریال
• محدودیت دسترسی به ابزارهای سرمایه‌گذاری متعارف

همگی این موارد در کنار هم شرایطی را ایجاد کرده که در آن بسیاری از مردم به دنبال پناهگاه‌های مالی جایگزین می‌گردند. 

طلا و دلار سال‌ها این نقش را ایفا کردند، اما رمزارزها ویژگی‌هایی دارند که آن‌ها را متمایز می‌کند: قابلیت نقل‌وانتقال سریع، تقسیم‌پذیری بالا، امکان سرمایه‌گذاری با هر میزان بودجه و دسترسی شبانه‌روزی به بازار.

در کنار این عوامل، تحریم‌های بین‌المللی نیز نقش مهمی در شکل‌گیری این بازار داشته‌اند. مسدود شدن دسترسی کاربران ایرانی به پلتفرم‌های جهانی، باعث شد تا صرافی‌های داخلی بتوانند به کاربران خود خدمات تراز جهانی ارائه دهند.

رشد صرافی‌های ارز دیجیتال داخلی

از اواسط سال ۲۰۱۷ میلادی، موجی از کارآفرینان ایرانی به سمت راه‌اندازی صرافی‌های اختصاصی حرکت کردند و امروز، در اسفند ۱۴۰۴، پلتفرم‌های خرید و فروش ارز دیجیتال بسیاری در ایران فعالیت می‌کنند که از میان آنها، بیش از ۱۰ صرافی از جمله صرافی بیت پین با ارائه وب‌سایت و اپلیکیشن‌های کاربردی، خدمات گسترده‌ای به کاربران ارائه می‌دهند. این رشد چشمگیر کاربران بیت پین و سایر صرافی‌‌های ارز دیجیتال داخلی، نشان‌دهنده عمق تقاضا در بازار ایران است.

بر اساس گزارش ارزیابی صرافی‌های ایرانی، صرافی‌های داخلی توانسته‌اند با ارائه خدماتی شکاف بزرگی را که تحریم‌ها ایجاد کرده بودند پر کنند و برخی از این خدمات عبارت‌اند از:

•  پشتیبانی ۲۴ ساعته به زبان فارسی
• درگاه‌های پرداخت ریالی
• فرآیند احراز هویت سریع و سازگار با قوانین داخلی
• امکان خرید و فروش مستقیم با تومان

معیارهای انتخاب صرافی از نگاه کاربران ایرانی

در کنار مزایایی که به آنها اشاره کردیم، کاربران ایرانی هنگام انتخاب پلتفرم معاملاتی، معمولا چند فاکتور اصلی را در نظر می‌گیرند:

در میان انواع رمزارزها و دسترسی راحت به آنها از طریق صرافی ایرانی، تتر (USDT) جایگاه ویژه‌ای در بازار ایران دارد. 

این استیبل‌کوین که ارزش آن به دلار آمریکا متصل است، برای بسیاری از ایرانیان به ابزاری برای دلاری کردن دارایی‌ها بدون نیاز به خرید اسکناس فیزیکی تبدیل شده است. 

البته این استراتژی هم بدون ریسک نیست؛ ریسک‌های مربوط به نگهداری، نوسانات احتمالی پگ استیبل‌کوین و تغییرات قانونی از جمله مواردی هستند که باید در نظر گرفته شوند.

در کنار تتر، بیت کوین و اتریوم همچنان از گزینه‌های اصلی برای کسانی هستند که دیدگاه بلندمدت‌تری دارند که البته ورود بهسرمایه‌گذاری در آنها بدون آگاهی کافی می‌تواند زیان‌بار باشد.

چالش‌های پیش روی بازار رمزارز در ایران

با وجود رشد چشمگیر، این بازار با چالش‌هایی نیز روبه‌روست. نبود چارچوب قانونی شفاف یکی از اصلی‌ترین موانع توسعه پایدار صنعت رمزارز در ایران است که باعث می‌شود هم کاربران و هم کسب‌وکارها در فضایی از ابهام فعالیت می‌کنند.

از سوی دیگر، فشارهای بین‌المللی بر صرافی‌های داخلی نیز از ریسک‌های ژئوپلیتیکی است که همچنان سایه‌ای بر این بازار دارند.

اما شاید مهم‌ترین چالش، کمبود سواد مالی در میان کاربران تازه‌وارد باشد. بسیاری از افراد بدون درک کافی از ماهیت رمزارز، مکانیزم‌های بازار و ریسک‌های موجود وارد این حوزه می‌شوند. 

داستان‌هایی از افرادی که در اوج قیمت خریده و در کف فروخته‌اند، یا قربانی کلاهبرداری‌های مختلف شده‌اند، در فضای مجازی فارسی‌زبان فراوان است. 

آموزش کافی و تخصصی و پیگیری اخبار و اطلاع‌رسانی درست، پیش‌نیاز هر سرمایه‌گذاری مسئولانه در این حوزه است.

آینده بازار رمزارز در ایران

جدا از چالش‌هایی که وجود دارند، چند روند مهم در حال شکل‌گیری است که می‌تواند مسیر آینده این بازار را تعیین کند:

1. تلاش‌هایی برای تنظیم‌ قانون در این حوزه: اگر چارچوب قانونی مناسبی شکل بگیرد، می‌تواند اعتماد عمومی را افزایش دهد و سرمایه‌های بیشتری را جذب کند. 
2. رشد آگاهی عمومی درباره رمزارزها: با گسترش محتوای آموزشی غنی و معتبر به زبان فارسی این روند در حال گسترش است.
3. رقابت فزاینده میان صرافی‌های داخلی: این روند که شاید مهم‌ترین روند باشد، می‌تواند به نفع کاربران تمام شود؛ کارمزدهای پایین‌تر، خدمات بهتر و امنیت بیشتر از جمله نتایج مثبت این رقابت خواهد بود.

جمع‌بندی گزارش صرافی‌های رمزارز در ایران

همانطور که در این گزارش متوجه شدیم، بازار رمزارزها در ایران مسیری پرشتاب را طی کرده است. اما نکات مهمی که می‌توان از این گزارش خلاصه کرد،‌ عبارت‌اند از: 

1. فشار تورم و محدودیت دسترسی به ابزارهای مالی جهانی، رمزارز را به جایگزینی برای بخش قابل توجهی از جامعه ایرانی تبدیل کرده است.
2. رشد صرافی‌های داخلی پاسخی به یک نیاز و خلاء واقعی بوده، اما انتخاب یک پلتفرم مناسب نیازمند تحقیق و دقت است.
3. مهم‌تر از همه، سرمایه‌گذاری در رمزارز بدون آگاهی و تحقیق با ریسک همراه است. بنابراین کسب دانش و آگاهی از ماهیت این بازار پیش از ورود به آن ضروری است.

سوالات متداول

آیا خرید و فروش رمزارز در ایران قانونی است؟

وضعیت قانونی رمزارز در ایران در حال تکامل است. بانک مرکزی استفاده از رمزارز برای پرداخت‌های داخلی را محدود کرده، اما فعالیت در بازارهای معاملاتی در فضایی قانونی قرار دارد.

آیا صرافی‌های ایرانی به اندازه کافی امن هستند؟

سطح امنیت در میان صرافی‌های داخلی متفاوت است. اما با بررسی سابقه فعالیت صرافی، شیوه نگهداری دارایی، شفافیت در ساختار کارمزد و وجود مراحل امنیتی پیشرفته از معیارهای ارزیابی یک صرافی امن هستند.

چه رمزارزهایی در ایران بیشترین حجم معامله را دارند؟

تتر به دلیل کاربرد آن به عنوان جایگزین دلار، بیشترین حجم معامله را در صرافی‌های داخلی دارد. پس از آن، بیت کوین و اتریوم محبوب‌ترین گزینه‌ها هستند و برخی آلت کوین‌های پرطرفدار نیز در صرافی‌های بزرگ‌تر از نظر تعداد کاربران قابل معامله‌ هستند.