ایران و عراق؛ همگرایی برای آرامش دو ملت

آرمان - سفر برهم صالح، رئیس‌جمهور عراق به ایران و دیدار وی با رئیس‌جمهوری ایران و در ادامه دیدارش با مقام معظم رهبری، از این جهت حائز اهمیت است که ایشان درصددند تا آن‌چه را که برخی قدرت‌ها در گذشته خواستار عدم اتخاذ یک سیاست مشخص در منطقه توسط عراق، بودند را پایان دهد و یک سیاست قابل قبول و اصولی و در خور شأن عراق برساند. سفر آقای صالح به کشورهای حاشیه خلیج فارس و ایران، در راستای این سیاست است تا هم منافع ملی عراق تامین شود و هم اینکه این کشور به جایگاه واقعی خود در مناسبات منطقه‌ای بازگردد. عراق به علت راه اندازی دو جنگ؛ جنگ تحمیلی علیه ایران و حمله رژیم بعثی عراق به کویت و از سویی حمله نظامی ایالات متحده آمریکا به عراق و به دلیل جنگ‌های داخلی که در چند سال گذشته گریبانگیر این کشور شده بود، متاسفانه دچار یک تلاطم و نابسامانی داخلی شده که اجازه نداده مقامات عراق به جایگاه این کشور در منطقه به طور کامل دست یابند. به همین علت عراق در عرصه منطقه در عمل به یک کشور غیر‌تاثیرگذار و منفعل تبدیل شده بود و به ناچار این سیاست را دنبال می‌کرد. آن هم به علت حضور آمریکایی‌ها در این کشور و از سویی درگیری‌های داخلی بود. اما اکنون و در دوره جدید سیاست‌ورزی عراق، مقامات عراقی در پی نشان دادن یک چهره جدید از خود، در سطح منطقه هستند. در این راه نه تنها آقای برهم صالح به عنوان رئیس‌جمهوری عراق بلکه پارلمان، دولت و گروه‌ها و احزاب مختلف سیاسی این کشور متفق‌القول هستند که عراق در جایگاه واقعی خود در مناسبات و تحولات منطقه‌ای قرار ندارد و باید به سطح اصلی خود در سیاست خارجی بین همسایگان خود برسد. لذا سفر‌های دوره‌ای رئیس‌جمهور عراق، مبتنی بر این استراتژی مقامات عراقی است. لازم به یادآوری است که مقام «ریاست جمهوری» در عراق، نشان دهنده وحدت و سمبل اتحاد، همزیستی و انسجام قومیت‌ها و مذاهب عراق است و در همین زمینه برهم صالح می‌تواند این نقش را به خوبی ایفا کند. سفرهای صالح به کشورهای منطقه می‌تواند سنگ بنای جدیدی در راه رسیدن عراق به جایگاه مهم این کشور در منطقه باشد. البته بسیاری از مسائل دیپلماتیک و رایزنی با سران کشورها، به وظایف رئیس‌جمهوری عراق ارتباطی ندارد و این مسائل در حیطه وظایف و اختیارات نخست وزیر، کابینه و پارلمان عراق است تا رئیس‌جمهوری. زیرا رئیس‌جمهور در عراق جایگاهی تشریفاتی است و درباره تصمیم‌گیری‌های کلان در سیاست خارجی و دیپلماتیک، چندان اختیاری ندارد، اما همین مقام «تشریفاتی» می‌تواند با سفرهای منطقه‌ای خود، آغازگر فصل نوینی در روابط خارجی با ایران و سایر کشورهای منطقه باشد. مهم است که برهم صالح، واقعیات مهم موجود در منطقه را در نظر داشته باشد تا لحاظ این واقعیات به نفع کشور و مردم عراق تمام شود. اولین موضوع رابطه عراق با کشورهای عرب منطقه است. این کشورها به دو دسته تقسیم می‌شوند. کشورهایی که با طی این سال‌ها با عراق خصومت ورزیده‌اند و انواع تلاش‌ها را برای گسترش جنگ‌ها و خشونت‌های در عراق خرج دادند و به هیچ وجه خواستار حاکمیت یک دموکراسی مبتنی بر آرای مردم عراق نیستند. این کشورهای مرتجع و پادشاهی اساسا با دموکراسی در منطقه مشکل دارند و حتی دموکراسی مصر را تحمل نکردند یا ایجاد و برپایی یک حاکمیت مردمسالار را در یمن برنتافتند. بنابراین این کشورهای پادشاهی همسو شده با رژیم صهیونیستی و هم‌پیمان با عرب و ایالات متحده، هرگز خواهان دموکراسی در عراق نبوده و نیستند و با این واقعیت حاکم بر دیدگاه مقامات عراقی، مخالفت می‌کنند. همسویی با رژیم صهیونیستی، هم‌پیمانی با اعراب نزدیک به خود و ارتجاع حاکمیتی، سه ویژگی مشخصه این کشورهاست که با هرگونه حاکمیت مردم بر سرنوشت‌شان در منطقه، مخالفت می‌کنند. عراق باید به این نکته و سیاست‌های این دسته از کشورها توجه لازم داشته باشد. اما در مقابل کشورهایی هستند که هم از مردمسالاری دفاع می‌کنند و هم علاقه‌مند هستند تا در عراق دموکراسی حاکم شده و سرنوشت عراقی‌ها به دست خودشان و پای صندوق‌های رأی تعیین شود و از سویی با دخالت‌های آمریکا و ارتجاع عربی در عراق مخالفت کرده و این عمل را همواره محکوم کرده‌اند و با رژیم صهیونیستی هم قرابتی ندارند. لذا این بخش از کشورها از جمله ایران، دوستان واقعی و خیرخواه عراق در منطقه تلقی می‌شوند. بنابراین با توجه به شخصیتی که آقای برهم صالح، رئیس‌جمهوری عراق دارد، قطعا در جهت همکاری با دوستان حقیقی عراق حرکت خواهد کرد که دوستی خود را با عراق به اثبات رسانده‌اند. طبیعی است که در چنین شرایطی هم آمریکا و هم ارتجاع شیوخ منطقه و هم رژیم صهیونیستی در صدد وارد کردن ضرباتی سیاسی به عراق و دولت این کشور برآیند و از به قدرت رسیدن و تاثیرگذاری این کشور در خاورمیانه بکاهند که این مساله در گذشته و در بحث تجزیه‌طلبی و حمایت تمام و کمال از گروهک تروریستی تکفیری داعش شاهد بودیم. بنابراین با توجه به اشتراکات فراوان مذهبی، قومی، فرهنگی و سیاسی بین عراق و ایران و همکاری بسیار خوب اقتصادی میان دو کشور و به علت ثروت خدادادی عراق، زمینه‌های گسترش روزافزون روابط تهران و بغداد بیش از پیش فراهم شده و قطعا دو کشور در مقابل تلاش‌های واگرایانه بدخواهان دو کشور خواهند ایستاد و تعاملات خود را در سایه همزیستی مسالمت‌آمیز و عمیق سیاسی و فرهنگی گسترش خواهند داد.