درس بزرگ سیدالشهدا این است که «نباید دل بست»

کربلا درس‎های بزرگی درون خود دارد

آیت‌ا... سیدحسن خمینی با بیان اینکه ورود به شام، با اتفاقات بسیار تلخی، برای بازماندگان حادثه کربلا همراه بود؛ گفت: با توجه به این شواهد و قرائن، نمی‌توان فرضیه حضور کاروان بازماندگان را در نخستین اربعین در کربلا پذیرفت؛ به خصوص اگر نقل شیخ را در مصباح بپذیریم. لیکن باید اذعان کرد که عده‎ای نیز به حضور ایشان در کربلا در همان اربعین اول باور دارند و دلایلی هم برای این نظر خود ارائه کرده‌اند.(در این زمینه می‌توان به کتاب «تحقیق درباره اول اربعین سالار شهیدان» اثر آیت‌ا... شهید قاضی طباطبایی مراجعه کرد). توجه به این نکته خالی از لطف نیست که در مسأله اربعین نباید به باطنی‌گرایی دچار گشته و در مثل به صورتی بی‌جهت به اعداد تقدس ببخشیم. اربعین حسینی مقدس است؛ لیکن عدد چهل به خودی خود تقدسی ندارد. برخی اعداد، البته در برخی رسوم، کاربردی نمادین دارند. توجه به اعداد در اسلام و به خصوص در مکتب تشیع چندان پُر رنگ نیست و این اعداد به خودی خود هیچ ارزشی ندارند. آموزه‌های اسلام آن اندازه عظمت دارد که به تمسک به اعداد نیازی نداشته باشد. جریانات باطنی‎گرا به مسائلی از این دست توجه بسیار دارند تا بدین ترتیب، صورتی پیچیده به نحله خود بدهند که اوج این روش را می‌توان در فرقه بهاییت مشاهده کرد. اهمیت فوق العاده اربعین، در رمزآلودی عدد چهل نیست، بلکه آنچه به اربعین اهمیت می‌بخشد، نَفَس قدسی سیدالشهدا(ع) است. در حقیقت دستور ائمه اهل بیت به بزرگداشت و تعظیم اربعین، موجب عظمت و بزرگی این روز شده است. یادگار امام تصریح کرد: وقتی خبر مرگ معاویه به مدینه ‎رسید، امام حسین(ع) عزم ‎کرد که با یزید بیعت نکند و همین مسأله همه اتفاقات کربلا را رقم می‎زند. کربلا معلول همین عزم و حرکت است. گرچه کربلا درس‎های بزرگی را در درون خود دارد و در همه عرصه‎ها باید از آن الگو گرفت، لیکن مسأله عزم، مسأله‌ای محوری در این میان است. اینکه انسان در مواجهه با حوادث حرکت کند و بر اساس باور خود تصمیم قاطعی بگیرد و در این میان، گمراه تحلیل‎ها و ترس‎ها و طمع‎ها نشود. همین درس بزرگ، دستمایه و موتور محرک حرکت امام خمینی(رضوان ا... علیه) است. حضرت آیت‎ا... سید جعفر کریمی؛ شاگرد مبرز و با تقوای امام نقل می‌کند: «به امام عرض کردم:«آقا من برای شما نگران هستم. این سلاطین کشورهای عربی زیر نظر شاه هستند. پول می‎گیرند و نوکری شاه را می‎کنند. این رفتن ممکن است برای شما خطرساز باشد.» امام در پاسخ به ایشان فرمودند:«مگر نمی‎بینید که در اینجا نمی‎گذارند به تکلیف خودم عمل کنم؟» انسان نباید در جایی که نمی‎تواند کاری انجام بدهد، محبوس باشد. مهم نیست که چه اتفاقی قرار است بیفتد؛ مهم عزم، حرکت، حریت درونی و نداشتن علقه به دنیا است. وی افزود: اکنون موقعیت آن روزهای امام را در خاطر بیاوریم؛ امام آن روزها واقعاً تنها هستند؛ جمعیت اندکی از شاگردان اطراف ایشان را گرفته‌اند؛ عده‎ای ایرانی، عده کمتری طلبه افغان و عده‎ای بسیار اندک طلبه عراقی و عرب! با این همه، امام در عراق در مقام مرجعی بزرگ، کرسی درسی مهمی را دایر کرده‌اند و جمع معتنابهی از طلاب در درس ایشان حاضر می‌شدند. لیکن وقتی شرایط را برای عمل به تکلیف نامساعد می‌بینند، عزم رفتن می‌کنند و این در حالی است که از شرایط بعدی، هیچ تصوری ندارند؛ در کویت(که مقصد بعدی ایشان است) چه موقعیتی برای ایشان فراهم می‎شود؟ یا آیا توطئه‎ای ایشان را تهدید می‎کند و... یادگار امام گفت: مرحوم والد در یکی از نوشته‎های خود آورده‌اند:«امام در آن شرایط همه داشته‎های مرجعیت و سابقه آخوندی و روحانیت خود را پشت سرش گذاشته و حرکت کردند». باید به این نکته التفات داشت که ایشان تا پیش از تبعید، در ایران نیز در میان علما و طلاب، از موقعیتی درخور، برخوردار بودند. چه اتفاقی رخ می‎دهد که همه سوابق را رها کرده و به تبعید در ترکیه، نجف و پاریس تن می‎دهند؟ و این در حالی است که این عزم و حرکت برای ایشان، هیچ چشم‎انداز روشنی ندارد. آیت‌ا... سیدحسن خمینی گفت: درس بزرگ امام حسین علیه‎السلام آن است که نباید به پیامدهای این عزم و حرکت الهی اعتنا کرد؛ بله همه آن پیامدها، ناگوار و تلخ بود؛ اما وقتی تکلیف الهی در میان باشد، باید با عزم راسخ، گام در مسیر نهاد و حرکت کرد. زمان حرکت و مکان حضور، به موقعیت و تشخیص وابسته است؛ لیکن وقتی زمان فرارسید، نباید تعلل کرد. امام حسین(ع) عزم کرد که به مکه برود و سپس راهی کوفه شد و در کربلا به شهادت رسید و این همان درسی است که امام عظیم الشأن از سیدالشهدا(ع) گرفت، به این معنا که وقتی موقعیت و تکلیف الهی فرارسید، نباید به امور دنیوی و پیامدهای آن دل بست؛ باید حرکت کرد. وی افزود: نکته‎ای که می‎توان از سیدالشهدا علیه‎السلام فراگرفت و به کار لحظه لحظه زندگی ما می‎آید، همین است که به هنگام تشخیص تکلیف الهی، نباید به امور دنیوی دل بست و در پیامدهای آن معطل شد. امام خمینی در این باره می‌فرمایند: «چه بسا دلبستگی یک آخوند به دو مرید مسجدی که پشت سرش به نماز می‌ایستند یا دلبستگی استادی به شاگردان و شهرت خود در میان آنان و... از دلبستگی قارون به دنیا بیشتر و بدتر باشد.» بنابراین درس بزرگ سید الشهدا این است که «نباید دل بست».