مسئولان فرهنگی قدرت فضای مجازی را بپذیرند
آرمان - آرزو ضیایی: کریهایی که در فضای مجازی باقی نمیمانند و خشونتهایی که دامنه آن به فضای جامعه میرسد، این خلاصهترین پیامد افزایش خشونت در فضایمجازی است. به گفته رئیسپلیس پایتخت جرائمخشن و جرائم بهعنف در پایتخت به شدت کاهش پیدا کرده، اما هجرت مجرمان به فضایمجازی جدی است. حسین رحیمی از دستگیری ۱۹۵ نفر از اراذلو اوباش در سطح یک، دو و سه خبر داده و افزوده تعدادی از این اراذل و اوباش از طریق کری خوانی در فضای مجازی اقدام به تشویش اذهانعمومی میکردند دستگیر شدند. کریخوانی یکی از تفریحات لذتبخش این اراذل در فضایمجازی بوده است و مساله، افزایش رعب و وحشتعمومی بهدلیل پخش فیلمهای کریخوانی و تهدید از سوی اراذلو اوباش تهرانی است. بنابراین بهنظر میرسد باتوجه به نظارت دقیق پلیس بر عملکرد و اقدامات این افراد در سطح جامعه آنها راه فرار از این نظارت شدید را فضای مجازی دانستهاند.
مساله، وجود فضایمجازی نیست، زیرا وجود این فناوری مجازی زمینهساز تحولات بزرگ و مثبت در جامعه شده است. در تازهترین اقدام فضایمجازی شرایطی را برای افرادی فراهم کرد تا لوازمالتحریر و لوازم مدرسه را برای دانشآموزان بیبضاعت فراهم کنند. آنچه امروز از آن سخن میگوییم خشونت افسارگسیختهای است که هر از چند گاهی جرقه آن در فضایمجازی شعلهور میشود و بسیاری از افراد جامعه را به ترس و وحشت میاندازد. برخی کارشناسان معتقدند کلام خشونتآمیز برخی از افراد در فضای مجازی به شکلی بازتابدهنده افکار بدبینانه و ناامیدی آنها در فضایحقیقی است، البته هدف از این نوشتار تایید یا رد این فرضیه نیست، بلکه بناست به این مساله پرداخته شود که در صورت نبود مسئولانفرهنگی و نه صرفا انتظامی در فضایمجازی وضعیت خشونت در فضایمجازی تا چه میزان میتواند بحرانآفرین باشد. در اردیبهشت سالجاری وحید مرادی، شرور معروف تهران در زندان کشته شد و انعکاس این خبر در فضای مجازی شدت گرفت و صدها هزار فیلم و صوت او در فضای مجازی پخش شد. انعکاس این خبر در فضای مجازی درحالی بود که برخی اساسا پیش از زمان فوت مرادی او را نمیشناختند اما از آن روز فیلمها و اصوات او را در فضایمجازی لایک میکردند و او را «یکی از خوبای تهرون» مینامیدند! این تجارب به درستی اثبات میکند که قدرتاجتماعی شبکههای اجتماعی بالاست و نسل به نسل بیشتر میشود. این درحالی است که برخی مراکز فرهنگی همچنان در تلاش برای نادیدهگرفتن تاثیر این فضا بر جامعه هستند و با اکراه از حضور موثر در آن سخن میگویند.
حوزه فرهنگی فعال باشد
رئیس انجمن آسیبشناسی ایران در گفتوگو با «آرمان» در ارتباط با کوچ مجرمان به فضایمجازی میگوید: اعلام کاهش جرائمخشن در تهران خبر بسیار خوشایند است، اما وضعیت فضایمجازی جای تامل دارد. امروز شاهدیم که گروههایی تحتعنوان «لاتهای بامرام مناطق مختلف تهران » برای هم کری میخوانند و این چالش اساسی مساله امنیت فضایمجازی است. کورش محمدی میافزاید: افرادی جرأت میکنند به راحتی نام، نشان و هویت دیگران را در فضایمجازی تهدید کنند و بعد این تهدیدها در فضایمجازی را به عرصههای واقعی در خیابان بکشانند و مشکلاتی برای شهروندان ایجاد میکنند. او میگوید: از نیرویانتظامی و سیستم قضائی برای برخوردهای محکم و قاطع با عاملان خشونت در کلانشهرها در یکی،دو سال اخیر باید تقدیر کرد، اما امروز تبلیغ خشونت در قالب تهدیدها در فضای مجازی و کری خواندنها با شناسنامهمجازی و خدم و حشم اینترنتی تاثیر خوبی بر جامعه ندارد. محمدی میافزاید: در مدیریت رفتارهایخشن در جامعه و فضای مجازی علاوه بر اقدامات حوزهانتظامی و قضائی نیازمند حضور موثر دستگاههایفرهنگی هستیم. او تاکید میکند: امروز باید به صراحت از این دستگاهها پرسید که برای معضل خشونت که در فضایمجازی بهشدت دیده میشود چه اقداماتی صورت گرفته است؟ محمدی میافزاید: درباره فرهنگسازی در حوزه فضای مجازی بهشدت ضعیف عمل کردیم و انصاف نیست که برای تمام خشونتهای در سطح جامعه از پلیس و سیستم قضائی انتقاد کنیم و باید به خشونت به شکل ریشهای نگاه کرد و حتما عواملی در جامعه سبب افزایش روزانه جمعیت طالب خشونت یا خشونتگرا یا لاتها میشود. او میگوید: حوزههای خانوادگی و بینشی که برمساله خانواده وجود دارد دچار مشکل است. در واقع برخی از خانوادهها از نظر معیشتی با مشکل مواجه هستند و به این دلیل در تربیت و کنترل فرزندان نیز ناموفق عمل کردهاند حال اگر این عوامل را در کنار بیکاری و شیوع آسیبهایی مانند اعتیاد در سنین نوجوانی قرار دهیم مشخص میشود که چرا برخی افراد در فضای مجازی خشونت افسارگسیخته دارند و در آن از کلام و بیان موردعلاقه خود استفاده میکنند که گاهی مغایر با ارزشها و اخلاق جامعه است. در واقع از نظر امنیت اجتماعی و فیزیکی در جامعه در سطح خوبی نسبت به بسیاری از کشورهای دنیا هستیم. اما از نظر احساس امنیت و حوزههای امنیت فرهنگی و اجتماعی نیازمند فعالیت بیشتر دستگاههای فرهنگی هستیم تا زمینه رشد و شکوفایی استعدادهای جوانان را فراهم کنند. امروز فضای مجازی در کشور متولی ندارد و بدون دستگاههای فرهنگی برخی افراد افسارگسیخته در این فضا فعالیت میکنند. محمدی خاطرنشان میکند: اگر فضای مجازی فرصت تلقی شود این دیدگاه بسیار ثمر بخش خواهد بود، زیرا دستگاههای مختلف به دنبال افزایش آگاهی، دانش و تبادل اطلاعاتی مردم در فضای مجازی خواهند بود. در آن هنگام گسترش نیافتن خشونت توسط خود مردم کنترل میشود. متاسفانه حلقه مفقوده حوزه مجازی و رفتاری ما همچنان عدم حضور مثمر و موثر دستگاههای فرهنگی است. بنابراین مادامی که فضای مجازی به رسمیت شناخته نشده و به عنوان یک تهدید با آن برخورد میشود و همچنین دستگاههای فرهنگی اجازه ورود به فضای مجازی را به خود نمیدهند و برخی خطوط قرمز برای دستگاه فرهنگی و ایدئولوژی جامعه ایجاد شده است. این فضا عرصه تاخت و تاز جوانان هنجارشکن خواهد بود. این افراد به دلیل زمینه خشونتهای خانوادگی، جامعه، نزاعها و تهدیدها، بیکاری، فقر و اعتیاد فضای مجازی را به یک تهدید بدل میکنند و از آن استفاده نادرست دارند. در این میان بسیاری افراد که مشتاق دیده شدن و شکوفا شدن توانایی خود هستند جذب این افراد میشوند. امروز در سراسر ایران برخی لاتها در فضای مجازی برای یکدیگر کری خوانده و دعوا راه میاندازند و در برخی شهرها سبب قتل و آسیب رسانی جدی به افراد مختلف میشوند. این اتفاقات اقدامات ارزشمند پلیس و سیستم قضائی را ضعیف جلوه میدهد و همچنین ظلم نانوشتهای درحق دستگاههای فرهنگی فعال و نیروی انتظامی است. نیروی انتظامی سطح خشونت در خیابان را کم کرده، اما حوزه فرهنگی حضور موثر نظارتی ندارد و بار آن بر دوش پلیس گذاشته شده است.
ماسکی که برداشته میشود؟!
بسیاری از کارشناسان همچنان در پاسخ به این سوال که آیا مردم ایران عصبانیتر شدهاند، مردد ماندهاند. برخی میگویند مسائل اقتصادی، اخلاقی و میزان نزاعهای خیابانی گویای افزایش میزان خشونت در جامعه است و برخی دیگر از همدلی و همراهی ایرانیان در برهه حساس کنونی در زمان زلزله و بحرانهای زیستمحیطی سخن میگویند و معتقدند مردم همواره و بدون پیشفرض همراه و یاور یکدیگرند. این دو پاسخ هر دو درست هستند، اما پاسخ علل خشونت در فضای مجازی چیست؟ آیا برخی از افراد در دنیای حقیقی ماسک مهربانی دارند و در دنیای مجازی ماسک همیشگی خود را از چهره برمیدارند؟
زور فقر نباید به زور افراد بچربد
نایب رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس در گفتوگو با «آرمان» در ارتباط با کوچ مجرمان به فضای مجازی میگوید: فقر در تمام زمینه خسارتزاست و تفاوت نمیکند فرد فقیر و درگیر خشونت به فضای مجازی برود و افراد را تشویق به خشونت کند یا در فضای حقیقی این کار را انجام دهد و معتقدم مبنای این رفتارها در فضای مجازی فقر است. محمدرضا بادامچی میافزاید: اگر بتوانیم با فقر مبارزه کنیم و آثار آن را در جامعه کاهش دهیم قطعا موارد خشونت در فضای مجازی و حقیقی نیز کاهش مییابد. او تاکید میکند: در هر جامعهای ممکن است افراد در فضای حقیقی یا مجازی دست به برخی تخلفات بزنند، اما واکنش مسئولان باید بررسی این موضوع باشد که تا چه میزان تاثیر مطلوب بر کاهش خشونت در جامعه گذاشته است. در واقع جوامع باید در تلاش برای کاهش عوامل خشونتزا در جامعه باشند. بادامچی میافزاید: اگر عملکرد مسئولان دولتی مطلوب شود و به کاهش فقر کمک و مساله اشتغال را در جامعه حل کنند قطعا میزان خشونت کاهش مییابد. او میگوید: وقتی فقر در شرایطی قرار میگیرد که زور تبعات آن به زور افراد جامعه برای مقابله با فقر میچربد مسائل اجتماعی نیز در فضای مجازی و حقیقی آشکار میشوند. بنابراین مساله، یافتن انگیزه برای کاهش میزان خشونت است و باید مسئولان انگیزه کافی برای کاهش نارساییهای اجتماعی و مشکلات آموزشی جامعه را داشته باشند و درصدد رفع مشکلات برآیند، زیرا هنگام کاهش عوامل ایجادکننده خشونت در تمام زمینهها خشونت در فضای مجازی نیز کاهش مییابد. بادامچی خاطرنشان میکند: البته فضای مجازی صرفا مامن متخلفان نیست، اما متاسفانه متخلفان در تمام زمینهها میتوانند با تخلف کار خود را پیش ببرند. او تاکید میکند: قطعا در صورت بهبود شرایط اقتصادی و آموزشی جامعه فضای مجازی نیز امنتر خواهد بود. فضای عمومی جامعه باید رو به آرامش سوق یابد تا در تمام زمینه ها شاهد کاهش خشونت باشیم، زیرا برخی نارساییهای ذهنی و اخلاقی به دلیل دغدغه معیشتی و احساس ناامنی و مسائل روانی در افراد است.
