لایه‌های تعامل دولت و مجلس

آرمان - روابط میان دولت و مجلس که اخیرا منتج به استیضاح وزرا شده را می‌توان در لایه‌های مختلف مورد بحث و بررسی قرار داد. لایه نخست اینگونه است که به‌نظر می‌رسد با توجه به شرایط سخت اقتصادی، معیشتی و برخی از سیاست‌ها که جامعه با آن رو‌به‌روست؛ نحوه عملکرد مجلس نیز در معرض پرسش مردم است. از این جهت طبیعتا پارلمان در واکنش به این مسائل می‌خواهد از سویی نشان دهد که می‌تواند نقش نظارتی خود را جدی‌تر بگیرد و نهایتا دولت که متولی اجراست را به پرسش بگیرد تا در این شرایط عملکرد بهتری داشته باشد؛ یا اینکه نیروهای جدید و جدی‌تری را روی کار آورد. از این جهت می‌بینیم که در فراکسیون امید نیز افرادی وجود دارند که در عین حالی که درصددند رابطه خود را با دولت حفظ کنند، اما می‌خواهند نقش نظارتی خویش را نیز ایفا کنند. لذا اگر دولت در جایی دچار ضعف است یا تعامل جدی بین نمایندگان با وزرا یا رئیس‌جمهور برقرار نمی‌شود مجلس به سمت استفاده از اختیارات نظارتی خود جهت پاسخگو کردن دولت حرکت می‌کند. این نکته‌ای است که نباید بدان بی‌توجه بود. لایه دوم این است که اکنون شرایطی به‌وجود آمده که برخی از جریاناتی که در مجلس موافق دولت نبوده‌اند اکنون فرصت خوبی یافته‌اند که در این شرایط سخت مرزبندی خود را با دولت بیشتر کنند. در جریان سوال از رئیس‌جمهور نیز مشاهده کردیم که صف‌آرایی پرسش‌ها بیشتر متوجه جریانی بود که چندان با دولت همدلی و همخوانی ندارند و در این فرصت این امکان را پیدا کرده بود که به حل و فصل مسائل گذشته خود با دولت بپردازد و به افکار عمومی اینگونه نشان دهند که افکار و عقاید آنها درست بوده است. البته گاهی از اوقات این دولایه به دلایلی با هم تداخل پیدا کرده یا هماهنگ می‌شوند، از این جهت است که نمایندگان از دو منظر با دولت برخورد می‌کنند. نکته دیگر اینکه برخی از رویکردهای دولت در گذشته به هر دلیلی این تصور را در نمایندگان به‌وجود آورده که دولت آنطور که باید به نمایندگان وقعی نمی‌نهد و تعامل مناسب را برقرار نمی‌کند. این طرز تفکر موجب می‌شود تا رفتار برخی از نمایندگان حالت لج پیدا کند که چون دولت برای برقراری تعامل موثر تلاش نمی‌کند، نمایندگان نیز عکس‌العمل واکنشی نسبت به وزرا نشان می‌دهند. از طرف دیگر باید دید که آیا مسائلی که مورد انتظار مجلس است صرفا با تغییر وزرا حل می‌شود یا اینکه مسائل دیگری مد نظر نمایندگان است. شکی نیست که برای روی کار آمدن آقای حسن روحانی اصلاح‌طلبان تلاش بسیار زیادی انجام دادند، حال اینکه فراکسیون امید مجلس به لحاظ وظیفه نمایندگی خود به دولت هشدار دهد که چرا دولتمردان به‌آنها کم‌توجهی می‌کنند، امری طبیعی است. البته در جاهایی ضرورت دارد با هشدارو زبان صریح‌تر دولت را متوجه کرد که نباید به حامیان خود بی‌توجه باشد. نکته مهم‌تر اینکه اصلاح‌طلبان و حامیان دولت نیز باید متوجه باشند که جریان رقیب از این فضا فرصت‌طلبانه استفاده نکند که افکار عمومی را در جهت همراهی با تقابل دولت بسیج کند تا به اهداف خود برسند. در شرایطی که به‌نظر می‌رسد جامعه آینده سختی پیش رو خواهد داشت؛ شکاف بین دولت و مجلس می‌تواند آثار مخربی ایجاد کند. لذا اگر مردم ببینند که دولت و مجلس با هم در تعاملند و اختلافات چندان جدی نیست حرکت خود را منوط به حرکت قوا می‌کنند، اما اگر این تقابل تداوم پیدا کند مردم به سمت خود مدیریتی حرکت خواهند کرد که در آن صورت نمی‌توان برنامه منسجم و مدبرانه‌ای پیاده کرد.