تدوین نظام جامع راهنمایی و مشاوره
آرمان - آرزو ضیایی: به گفته معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش نظام جامع راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش تدوین شد. براساس این نظام، دانشآموزان براساس دو فرم اقدام به انتخاب رشته میکنند. این اقدام از سوی سازمان آموزش و پرورش گواه اهمیت موضوع «هدایت تحصیلی» برای دانشآموزان است؛ دانشآموزانی که برخی از آنها نهتنها در مقطع متوسطه دوم، بلکه در دوران دانشجویی و گذراندن تحصیلات عالیه متوجه اشتباه خود در زمینه انتخاب رشته متوسطه و دانشگاه میشوند. زمانی که پشیمانی سودی ندارد و ضرر آن به بهای از دست رفتن سالهای ارزشمند نوجوانی و اوایل جوانی است؛ سالهایی که افراد گامهای اول موفقیت را برمیدارند و روحیه آنهایی که مجبور به عقبگرد میشوند، بسیار تلخ است.
هدایت تحصیلی بعد از 22 سال، از پایه دهم به پایه نهم منتقل شد، در حالی که پیش از آن دانشآموزان، پایه اول را در دوره متوسطه بهطور مشترک طی کرده و در پایه دوم متوسطه به یکی از شاخههای نظری، فنی و حرفهای و کاردانش رفته و در هر کدام از این شاخهها، رشتههای مورد نظر خود را انتخاب میکردند. بر اساس سیاست جدید نظام آموزشی، این روند تغییر کرد و با تدوین و تصویب جدول دروس، گام بعدی در ادامه تحولات سیستم آموزشی 3 - 3- 6 آغاز شد. با واگذاری مدیریت هدایتتحصیلی به مناطق مختلف آموزش و پرورش، وضعیت ثبتنام و انتخاب رشته دانشآموزان برای سال تحصیلی 97 - 96 در شرایط بهتری قرار گرفت، به این نحو که در رشتههایی مانند شاخه کاردانش، فنی و حرفهای، علوم انسانی و ریاضی فیزیک محدودیتی برای پذیرش وجود نداشت، اما در رشته علومتجربی با توجه به میزان بالای تقاضا، ابتدا دانشآموزان با اولویتهای اول و دوم ثبت نام کردند. در نهایت در سال گذشته 996 هزار و 80 دانشآموز پایه نهم برای ورود به دوره متوسطه دوم، هدایت تحصیلی شدند.
هدایتتحصیلی براساس 2 فرم 6و7
معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش در پاسخ به این سوال که آیا آینده شغلی دانشآموزان در هدایت تحصیلی مدنظر است؟ گفت: هدایت تحصیلی بر اساس آنچه که در سند تحول بنیادین و سیاستهای آموزش و پرورش دنبال شده، از مقطع متوسطه دوم به مقطع متوسطه اول یعنی پایه نهم منتقل شده است. علیرضا کاظمی ادامه داد: فرآیندهایی که برای این امر در نظر گرفته شده، در دو قالب فرم شش و هفت است. فرم شش جنبه مشورتی با دانشآموز، والدین و معلم دارد و ترکیبی از مولفههای مختلف است تا از طریق آن دانشآموز به تواناییها و گرایشات تحصیلی خود پی ببرد. او با اشاره به فرم هفت بیان کرد: این فرم صرفا بر اساس سوابق تحصیلی انجام میپذیرد. دانشآموز میتواند از هر دو فرم استفاده کند و انتخاب برعهده خودش است که بر اساس سوابق تحصیلی حرکت کند یا نه؟ کاظمی گفت: در این زمینه محدودیتهایی هم وجود دارد و این محدودیتها طبیعتا ظرفیتهایی است که در آموزش و پرورش همیشه بر اساس شرایط موجود مطرح بوده، به عنوان مثال هنرستانها، رشتههای تجربی و ریاضی در شهرستانها ظرفیتهای خاصی دارند، اما برای اینکه ما به یک هدایت تحصیلی درست دست پیدا کنیم طبیعتا نیاز به بسترسازی و فرهنگسازی زیادی داریم، از جمله نظام جامع راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش که در حال تدوین است. در واقع این نظامنامه تدوین شده و به شورای عالی آموزش و پرورش ارائه شده تا بعد از تصویب در دستور کار آموزش و پرورش قرار بگیرد. او ادامه داد: نظام جامع راهنمایی و مشاوره، مشاوره تحصیلی را یک فرآیند کامل از دوره ابتدایی تا پایان دوره نهم و حتی بعد از آن در نظر گرفته است. کاظمی گفت: زمانی که دانشآموز دیپلم خود را گرفت، حتما ادامه تحصیلش را بر اساس نیازهای جامعه و فضای اشتغال دنبال میکند، حتی ممکن است؛ تغییر رشته بدهد چون فضای اشتغال را نمیتوانیم یک متغیر بیتاثیر در آینده کاری افراد در نظر بگیریم. این خیلی مساله مهمی است و همه اینها به هم پیوستهاند و صرفا نمیتوان هدایت تحصیلی را مقصر در این امر دانست. عوامل متعددی در این زمینه نقش دارند و تنها مربوط به یک حوزه نمیشود. معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش در خصوص عدم پیوستگی در آموزش و پرورش گفت: نظام آموزشی ما پیوسته نیست، بلکه آموزش و پرورش و آموزش عالی منفک از هم هستند. ضمن اینکه نظام آموزشی با نظام اشتغال جامعه ما هیچ پیوندی ندارد، یعنی هیچ تناسبی بین رشتههای دانشگاهی و نیاز جامعه نمیبینیم، لذا دانشآموزان در این مسیر دچار یکسری تغییر و تحولات میشوند.
لزوم توجه به سند توسعه بنیادین
سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات در گفت وگو با «آرمان» با اشاره به لزوم هدایت تحصیلی برای دانشآموزان میگوید: پیش از آنکه مقاطع تحصیلی به سه بخش ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم تقسیم شوند بخشی از هدایت تحصیلی در سوم راهنمایی و بخش دیگر آن در مقطع متوسطه صورت میگرفت، که بهصورت کلی بهکلاس نهم انتقال یافت. در واقع امروز هنگام تمام شدن مقطع نهم تکلیف دانشآموز برای کلاس دهم روشن شده است. میرحمایت میرزاده میافزاید: بنابراین تمام نیروهای مشاوره در دوره متوسطه دوم باید برای سالتحصیلی آینده به دوره اول و سه سال دوره آموزش عمومی هفتم، هشتم و نهم منتقل شوند. این سه سال فرصت مناسبی برای مشاوران است تا دانشآموزان و استعدادهای آنها را بشناسند. او تاکید میکند: وضعیت آموزشی، تربیتی و علائق دانشآموزان در سه سال اول متوسطه باید شناسایی شود تا به محض پایان یافتن دوره نهم تکلیف دانشآموز و خانواده مشخص باشد و دانشآموز با توجه به پرونده تحصیلی، علائق پژوهشی، فرهنگی و... به رشتههای فنی، نظری یا کاردانش جذب شود. میرزاده میافزاید: اگر آموزش و پرورش در این راستا پیش رود، در واقع در راستای برنامه و سند توسعه بنیادین گام برداشته است، اما در صورت خروج از آن رسیدن به اهداف سخت میشود. او تاکید میکند: برخی از افرادی که حکم مشاور تحصیلی مدارس را دارند، در حالحاضر در دوره دوم متوسطه و مشاغل دیگر مشغول بهفعالیت هستند و بهکارگیری آنها در وظایف اصلی خود اقدام مناسبی است. میرزاده خاطرنشان میکند: هنگامی که یک دانشآموز برای دانشگاه 100 رشته مختلف و متنوع را در حوزههای گوناگون انتخاب میکند، در واقع نشان از آن دارد که دانشآموز و خانواده در دوره انتخاب رشته به علایق او آگاه نیستند و نسبت به سرنوشتی که بنا است برای خود انتخاب کنند بیاطلاعاند. او میگوید: موضوع هدایت تحصیلی باید در کلاس نهم تمام شده باشد تا فرد تکلیف زندگی خود را نه براساس نمره، بلکه مطابق با علایق هنری، فرهنگی، تربیتی و آموزشی و خواستههایش مشخص کرده باشد. میرزاده میافزاید: اینکه برخی از دانشآموزان تغییر رشتههای نامتعارف انجام میدهند یا مشتاق تحصیل در رشتههای تحصیلی پولساز هستند ناشی از آن است که رسالت اصلی خود را در سیستم آموزش و پرورش انجام ندادهایم. البته اگر از نظر فنی- اداری موضوعی تغییر یابد مشکل چندانی حل نمیشود، زیرا حل مشکلات به بهبود نظامآموزشی و تشکیلات اداری خلاصه نمیشود. او میگوید: البته اگر این کار در راستای برنامه ششم توسعه و سند تحول بنیادین باشد، اقدام مناسبی است. در واقع هیچ تحولی خارج از تحول بنیادین نیست و تمام افراد مسئول در وزارت آموزش و پرورش به دنبال اجرای سند تحول بنیادین و برنامه ششم باشند. در واقع رابطه هر طرح پیشنهادی از سوی آنها باید با سند تحول بنیادین مشخص باشد، زیرا مسئولان دولتی وظیفه قانونگذاری نداشته و وظیفه اجرا دارند.
