آبیاری اراضی کشاورزی جنوب تهران با آب آلوده

بر اساس گفته‌های کیومرث کلانتری، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان تهران آلودگی هوا، پسماند و پساب سه چالش عمده محیط‌زیستی در شهر تهران است. از سوی دیگر اقدامی برای کاهش صدمات ناشی از نارسایی‌های محیط‌زیستی انجام نمی‌شود. از سوی دیگر سال‌به‌سال از وسعت مزارع در جنوب کشور کاسته می‌شود. در مرداد 96، رئیس اداره محیط‌زیست شهر تهران گفت: آبیاری مزارع با فاضلاب خام علاوه‌ بر آلوده کردن خاک، سبب آلوده شدن آب‌های جاری و زیرزمینی می‌شود و این مساله مشکلاتی را برای سلامت مردم ایجاد می‌کند. محمد حسین بازگیر افزود: اگر منشأ فاضلابی که با آن مزارع کشاورزی آبیاری می‌شود کارگاه، کارخانه یا واحد تولیدی باشد، اداره محیط‌زیست وظیفه ‌شناسایی و برخورد با متخلفان را دارد، اما منشأ آبیاری این مزارع، فاضلاب‌های خانگی و آب‌های سطحی جاری است و شهرداری متولی جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی محسوب می‌شود. همچنین جمع‌آوری فاضلاب‌های خانگی بر عهده شرکت‌های آب و فاضلاب است. در محل‌هایی که منشأ فاضلاب، صنعتی یا تولیدی است اداره محیط‌زیست گشت‌هایی را مستقر کرده است که به‌طور مرتب تمام واحدهای صنعتی یا خدماتی را برای استفاده از سیستم‌های تصفیه فاضلاب رصد و پایش می‌کند.

مزارع تهران در خطر نابودی هستند

رئیس کمیته محیط‌زیست شورای شهر با بیان اینکه باقی‌مانده مزارع تهران در خطر نابودی هستند، از آسیب‌های زیست‌محیطی ناشی از زباله‌سوزی در منطقه ۱۸ خبر داد و معضلات این منطقه تهران را از نظر زیست‌محیطی تشریح کرد. سید آرش حسینی میلانی درباره مشکلات زیست‌محیطی موجود در منطقه ۱۸ شهرداری تهران گفت: یکی از مسائل اصلی منطقه وجود اراضی تقی‌آباد است. اراضی تقی‌آباد، وقف خاص بوده و کسی که تولیت آن را برعهده دارد زمین را به پیمانکاران غیررسمیِ جمع‌آوری و تفکیک زباله اجاره داده است. این پیمانکارانِ غیرمجاز روزانه حدود ۳۰۰ تن زباله به این زمین منتقل می‌کنند و پس از تفکیک پسماند خشک به کارخانه‌ها و کارگاه‌های خارج از تهران فرستاده می‌شوند.

بوی نامطبوع و شکایت ساکنان

این عضو شورای شهر تهران وجود منطقه تقی‌آباد را از نظر زیست‌محیطی آسیب‌زننده دانست و اظهار کرد: شهرداری منطقه مدام درگیر تقی‌آباد است. تقی‌آباد تبدیل به کانون اصلی زباله‌سوزی شده و برخوردهای کنترلی نتوانسته‌اند، اثربخش باشند. حسینی میلانی تصریح کرد: دامداری بزرگی نیز در این منطقه وجود دارد که شکایت‌های فراوانی از اهالی به شورا منعکس شده است. با این حال، بوی نامطبوعی که در منطقه وجود دارد، بیشتر به‌علت کانون زباله‌سوزی تقی‌آباد است.

گرد و غبار و طرح‌های بلاتکلیف

این عضو شورای شهر تهران با بیان اینکه منطقه ۱۸دارای چندین مشکل زیست‌محیطی عمده است، گفت: یکی دیگر از مهمترین مسائل منطقه به برداشت شن و ماسه از محدوده رودخانه کن مربوط می‌شود. در شورای چهارم پیگیری‌هایی در این‌باره انجام شده و چهار کارگاه شن و ماسه در این حوزه تعطیل شده است. طرحی نیز در راستای پایدارسازی این بخش و ایجاد کاربری فضای سبز به تصویب رسیده است. حسین میلانی اضافه ‌کرد: طرح مصوب شده به هیچ‌جا نرسیده و شرایط نابسامان این بخش همچنان تداوم دارد. لکه‌های این چنینی خطرات مهمی محسوب شده و گاهی تا صد متر شن و ماسه برداشت می‌شود که موجب ناپایداری زمین شده است. او به مشکلاتی که برداشت شن و ماسه برای منطقه و ساکنانش ایجاد می‌کند، اشاره کرده و افزود: شهرداری باید در این‌باره اقدامات ویژه‌ای انجام دهد، چراکه این لکه‌ها در زمان توفان به پدیده گردوغبار دامن‌زده و مردم منطقه را به‌شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد. اما طرح مصوب شورای قبلی به بن‌بست خورده است. این درحالی است که رحمت‌ا... حافظی، رئیس کمیسیون سلامت،خدمات و محیط‌زیست شورای چهارم بهار دو سال قبل نسبت به شرایط گودال‌های معادن شن و ماسه هشدار داده و گفته بود: «گودال‌های این معادن 400 هکتاری به‌جای 35 متر به 138 متر رسیده است.»

باقی‌مانده اراضی زراعی تهران در معرض نابودی

بر اساس تاریخچه منطقه ۱۸ که در سایت رسمی شهرداری منتشر شده است، چند دهه پیش اکثر اراضی منطقه را باغات و مزارع کشاورزی تشکیل می‌داده است، اما با توسعه تهران به طرف غرب، بخشی از اراضی مذکور تحت پوشش توسعه شهری قرار گرفته است و امروز نزدیک به 20‌درصد آن باقی مانده است. رئیس کمیته محیط‌زیست شورای شهر با بیان اینکه مساله بعدی محیط‌زیستی منطقه، تهدید اراضی زراعی یاد شده است، گفت: ۱۹درصد این منطقه دارای کاربری زراعی بوده و با وجود اقدامات حفاظتی شهرداری، باز هم این اراضی در معرض تهدیدِ تغییر کاربری است. حسینی میلانی علت اصلی این تهدید را مسائل مالی دانسته و ادامه داد: کاربری کشاورزی ارزش افزوده لازم را نداشته و به‌دلیل اهداف سوداگرانه در معرض خطر قرار دارند. این در حالی است که اراضی زراعی منطقه ۱۸ جزو ذخایر کشاورزی شهر تهران محسوب می‌شوند. او اضافه ‌کرد: تهران دیگر زمین کشاورزی ندارد و اگر این زمین‌ها هم از میان برود، بخش قابل توجهی از فضای سبز تهران آسیب می‌بیند. در هر صورت این زمین‌ها تامین‌‌‌کننده امنیت غذایی شهر تهران هستند و این حداقل را باید حفظ کرد. می‌توانیم با تبدیل این زمین‌های کشاورزی به کاربری گردشگری سبز در کنار کشاورزی سودآوری آنها را افزایش دهیم. به گزارش ایلنا، میلانی با تاکید بر اهمیت حفظ این زمین‌های زراعی، به خطرهای دیگر که آنها را تهدید می‌کند اشاره کرده و در انتها خاطرنشان کرد: به غیراز عوامل ذکر شده، کانون زباله‌سوزی تقی‌آباد هم این اراضی زراعی را به‌شدت تهدید می‌کند.

تولید محصولات فاسد در جنوب تهران

یک کارشناس محیط زیست درباره وضعیت مزارع جنوب تهران به خبرنگار «آرمان» می‌گوید:‌ در گذشته تمامی اراضی اطراف تهران اراضی کشاورزی بود. سید محمدرضا فاطمی می‌افزاید: هم‌اکنون تمامی اراضی اطراف تهران به منازل مسکونی و شهرهای حاشیه‌ای تبدیل شده است. در این شرایط اراضی کشاورزی از بین رفته است. به‌گفته او هم‌اکنون آبی برای کشاورزی در جنوب تهران وجود ندارد، بنابراین کشاورزی نیز با آب آلوده در این مناطق انجام می‌شود. به‌گفته او با توجه به کیفیت نامناسب آب در اراضی کشاورزی جنوب تهران بهتر است که این اراضی از بین برود، چون محصولات تولید شده در این مناطق اغلب فاسد هستند. این کارشناس محیط‌زیست تاکید می‌کند:‌ در این شرایط با از بین رفتن این اراضی مساله خاصی بروز نمی‌کند، چون وقتی این موضوع مساله‌ساز بود که آب پاک در اختیار اراضی کشاورزی قرار می‌گرفت. هم‌اکنون در اراضی تقی آباد تا دشت ورامین شاهد بی‌آبی و کاهش سطح سفره‌های زیرزمینی هستیم. این مساله باعث افزایش استفاده از آب فاضلاب در این منطقه نیز شده است. فاطمی تاکید می‌کند:‌ در روند تصفیه آب نیز باید گفت که در این اقدام آلودگی‌ها از آب گرفته و برای تغذیه آب زیرزمینی وارد کانال می‌شود. در حالی که تمامی اراضی تهران از آلودگی ناشی از زباله و آبیاری اراضی کشاورزی با آب کشاورزی مواجه هستند. در صورت ساماندهی باید تمامی نقاط ساماندهی شود. به‌گفته او اراضی کشاورزی در حال از بین رفتن و افزایش جمعیت شهرنشین هستند. فاطمی می‌گوید: ظاهرا طرح جامع تهران چندان کارآمد نبوده و باید دوباره این طرح بازبینی شود. برای مهار این نارسایی باید محدوده شهرک‌های اقماری برای تهران مشخص شود.