در حوزه آب بچه پولدار نیستیم
آرمان - نگین باقری: دیگر صدای پای آب نمیآید. کمآبی در کمین دریاچههاست. اگر با مرگ غمانگیز هامون، کافتر، بختگان، مهارلو، طشک روبهرو شدیم، اینک نباید بگذاریم که ولشت نیز پلههای مرگ تدریجی را بپیماید. دریاچهای که بهدلیل برداشت بیرویه معادن شن و ماسه در معرض نابودی است. حال تصور کنید ادامه چنین روندی با وجود بحران کمآبی چه بلایی بر سر محیط زیست ایران خواهد آورد! آنچنان که رئیس سازمان حفاظت محیطزیست گفت: در حوزه آب بچه پولدار نیستیم که هر کاری دلمان خواست کنیم.
دریاچهای در جنوب غرب شهر چالوس و در شمال شرق کلاردشت بیجان است. آه ندارد با ناله سودا کند. نهتنها خطر شکافتن و رانش دیواره کوهی در قسمت جلویی آن بهدلیل افزایش فعالیت کارگاههای معدن شن و ماسه تهدیدش میکند، بلکه ساخت و سازهای بیرویه نیز امانش را بریده است. ولشت، این دریاچه کوهستانی در مسیر نابودی قرار دارد. آنچنان که بارها و بارها کنشگران محیط زیست نسبت به وضعیت آن هشدار داده و چشم امید دارند که از این شرایط خلاصی یابد، چرا که این دریاچه کوهستانی یکی از موهبتهای طبیعی است که بهعنوان هفتاد و یکمین اثر طبیعی ملی به شمار میرود. 15مهر 1388 بود که سازمان میراث فرهنگی دریاچه ولشت را در فهرست میراث طبیعی ایران قرار داد. دریاچهای که شاید در آیندهای نه چندان دور جای پای دریاچههای محو شده بگذارد و برای همیشه خشک شود. بنابراین آنچه در این میان دوباره به چشم میآید؛ ضعف مدیریتی است که به عملکرد کارگاههای معدن شن و ماسه و زمینخواری گسترده در اطراف این دریاچه توجهی ندارد و هر لحظه ولشت را به سالهای پایانی آخرعمر خود نزدیک میکند.
تشکیل کمیسیون مقاومت و کمآبی در دولت
رئیس سازمان حفاظت محیطزیست گفت: کمیسیون جدیدی در دولت به نام کمیسیون مقاومت و کمآبی تشکیل شده است که سیاستهایی را دنبال میکند تا کشور با کمآبی سازگار شود. عیسی کلانتری اظهار کرد: جزئیات کمیسیون مقاومت و کمآبی را باید وزیر نیرو اطلاعرسانی کند. او گفت: همه دنیا میدانند که ما کشور کم آبی هستیم و باید در مصرف آب صرفهجویی کنیم. در حوزه آب بچه پولدار نیستیم که هر کاری دلمان خواست کنیم. او در واکنش به اظهارات اخیر نخستوزیر اسرائیل مبنی بر حمایتش از مردم ایران در مقابل بیآبی، گفت: آن آقا هر کاری دلش میخواهد بکند. به ما چه ربطی دارد، اما ما نباید واقعیتها را از مردمان پنهان کنیم، ما کشور کمآبی هستیم و باید در مصرف آب صرفهجویی کنیم. به گزارش ایسنا، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست با بیان اینکه ما خارج از اصول بینالمللی و استانداردهای جهانی عمل میکنیم، اظهار کرد: براساس این اصول هیچکشوری بیش از ۴۰درصد آبهای تجدیدپذیرش را نباید مصرف کند، اما در حال حاضر مصرف ما به بیش از صددرصد رسیده است. این اتفاقات پیامدهای سختی برای محیط زیست دارد.
دریاچههای آب شیرین کوهستانی در مسیر نابودی
یک فعال محیطزیست درباره وضعیت دریاچه ولشت گفت: بهرهبرداری یکی از معادن شن و ماسه که به معادن پلذغال معروف است، از 10هزار هکتار به حدود ۷۰هزار هکتار افزایش یافته و به محدوده گسل دریاچه برخورد میکند، همین امر باعث شده که روز به روز احتمال رانش زمین در این منطقه بیشتر شود. کیوان بیگلریان ادامه داد: برخی سازمانها صرفا مجوز صادر میکنند و به تخریبهای زیستمحیطی ناشی از فعالیت این معادن اهمیت نمیدهند. دریاچه ولشت سالانه پذیرای هزاران گردشگر ایرانی و خارجی است، اما این دریاچه بهدلیل ساختوسازهای بیرویه و همچنین بهدلیل برداشتهای محلیها از سنگهای منطقه و معادن شن و ماسه فعال در منطقه رو به تخریب و نابودی است. او تصریح کرد: پوشش گیاهی بخش وسیعی از منطقه و درختانی که از زمان نادرشاه کاشته شده بودند، بهدلیل ریزگردهای ناشی از فعالیت این کارگاهها از بین رفتهاند. معاون دفتر زیستگاه و امور مناطق سازمان حفاظت محیطزیست گفت: همچنین سازمان حفاظت محیطزیست با بومگردی سازگار با دریاچه ولشت مخالفتی ندارد، اما خبر داریم که به شدت در حوضه این دریاچه زمینخواری اتفاق افتاده است. به گزارش ایلنا، باقرزاده کریمی بیان کرد: البته این موضوع مربوط به یکی دو سال اخیر نیست، بلکه نزدیک به دو دهه است که این اتفاق میافتد و این موضوع در حوزه اختیارات ما نیست و منابع طبیعی باید در این زمینه ورود کند.
آب، مسالهای استراتژیک
یک کارشناس محیط زیست درباره اظهارنظر رئیس سازمان حفاظت محیطزیست مبنی بر اینکه در حوزه آب بچه پولدار نیستیم، به «آرمان» میگوید: آقای کلانتری دقیقا مشکل اصلی را بیان کرده است. مهمترین مساله استراتژیک برای عرصههای طبیعی و انسانها آب است. او از روز اول آغازبهکار خود اشاره کرد که تمام هم و غم باید حول این محور باشد. آن هم نهفقط سازمان حفاظت محیطزیست، بلکه تمام وزارتخانهها باید به این مهم بپردازند، چرا که مساله بقا و حیات انسانها و تمدن بشری در میان است. محمدرضا فاطمی میافزاید: میدانید که کمبود منابع آب دو علت دارد. یکی خشکسالی است که در مورد آن باید گفت نوسات ما طبیعی است. در کنار آن عملکرد انسانها نیز در خشکسالی تاثیرگذار است. آنچنان که خودشان را با طبیعت وقف نداده و مازاد بر توان سرزمین و منابع در دسترس آب برنامهریزی و مصرف میکنند. او ادامه میدهد: در واقع میزان مصرف از میزان عرضه و تامین آب بیشتر است، بهگونهای که این میزان مصرف در برداشتهای بیرویه از آبهای زیرزمینی و مصارف بیش از حد انسانی مصرف ناصحیحی است. از سوی دیگر، مساله جلوگیری از ورود آبهای طبیعی به پایین دست مطرح است. عمدتا انتهای رودخانهها و روانآبها به دریاچهها یا تالاب متصل و منتهی میشود. از این رو موجب شده که بسیاری از تالابها با بیآبی و مشکل مدیریت خشک و با خطر نابودی مواجه شوند. مانند دریاچه هامون که از بین رفته و دیگر نمیتوان برای آن کاری کرد. از او در مورد وضعیت دریاچه ولشت میپرسیم که میگوید: قضیه این دریاچه کمی متفاوت است. معمولا منبع اصلی دریاچه ولشت چشمههای کف دریاچه است. در واقع قبلا این دریاچه وجود نداشته و تنها چشمههایی بوده که میآمده و بهصورت روانآب به سمت پایین میرفته است، اما در سالهای گذشته بر اثر زلزله کوه ریزش کرده و آن قسمت پایین دره بسته شده و فضای کاسه مانندی به وجود آمده است. فاطمی ادامه میدهد: به تدریج این فضا توسط این چشمهها پر شده و به یک دریاچه تبدیل شده است. این کارشناس محیطزیست اظهار میکند: دریاچه ولشت در ناحیه سردسیری قرار دارد و مساحت زیادی هم ندارد، اما عمق آن زیاد و بیش از 20 متر است. با این حال دریاچه ولشت از قدیم محل تفرج بوده و توسعه ساخت و ساز انسانی در پیرامون آن معضلی است که خاص این دریاچه نیست. فاطمی خاطرنشان میکند: علت اصلی کمآبی دریاچه ولشت کم شدن بازدهی چشمههاست و آبهایی که وارد دریاچه میشدند که آن هم عمدتا ناشی از کمبود بارندگی است. او عنوان میکند: آب دریاچه ولشت برای کشاورزی یا مصارف دیگر استفاده نمیشود و ارتباطی به بالادست حوضه ندارد که سد زده شود تا آب این دریاچه کم شود. با این حال تهدید انسانی و تعرض به محدودهها و عرصههای طبیعی دریاچه تهدیدی است که باید مراقب آن بود. این کارشناس محیطزیست اضافه میکند: از سوی دیگر، زمینهای اطراف این دریاچه شیب زیادی دارند و اگر هرگونه آلاینده و آب ناپاک توسط توسعه مناطق انسانی وارد دریاچه شوند، محیط دریاچه را آلوده میکنند.
