ایران و اروپا، اعتماد متقابل

آرمان - در این دوران 73 سال بعد از جنگ دوم جهانی، تاکنون اینقدر دو طرف آتلانتیک در مقابل هم قرار نگرفته‌اند. اختلاف و عصبانیت اروپا و آمریکا از یکدیگر جدی است و ایران مظهر چالش‌برانگیز آن قرار گرفته است. اروپا از تسری قوانین و مقررات زورگویانه آمریکا به اروپا خسته شده و می‌خواهد این رسم مستمر را بشکند. اروپا نمی‌خواهد در مقابل آمریکا سرشکسته باشد بلکه می‌خواهد سرنوشت خود را خود رقم بزند، خود امنیت اروپا را تعیین کند و خود منافع و سیاست اروپایی را تدوین کند، اما اروپا می‌داند در برآورده شدن این آرزوها نمی‌تواند مبالغه نماید، زیرا مجموع تولید ناخالص ملی 28 کشور اروپایی برابر با تولید ناخالص ملی آمریکا است. به‌علاوه قدرت نظامی و تکنولوژیک آمریکا چند برابر اروپا است. پس باید آرزوهای بزرگ را آرام‌آرام پیاده کند تا امکان عملی داشته باشد. اروپا به خوبی می‌داند دونالد ترامپ شایستگی رهبری جهان را ندارد. لذا نمی‌خواهد به‌طور کامل خود را هم سرنوشت آمریکا کند. اروپا دیده است چگونه ترامپ در کمال بی‌عقلی ارزش‌های کره زمین را به‌نفع منافع زودگذر انتخاباتی خود فدا کرده و احساس هیچگونه مسئولیتی در مقابل مردم کره زمین نمی‌کند. مثال‌ها فراوان است ولی توافق هسته‌ای با ایران نمونه دیگری است که در صورت نقض آن توسط ترامپ اولین درسی که به جهانیان می‌دهد این است که نظم و نسق جهانی وجود نداشته و قدرت‌های بزرگ به جای احترام به توافقات بین‌المللی و رعایت حقوق بین‌الملل و از جمله کنوانسیون مسئولیت دولت‌ها، نان را به نرخ روز خورده و هر کجا قانون به‌نفع‌شان باشد، فقط عمل می‌کند و این ضربه بزرگی به استحکام نظام بین‌الملل است. اروپایی‌ها از ابتدای بر سر کار آمدن دونالد ترامپ تصمیم گرفته‌اند هدایت جهانی را تا آنجا که ممکن است خود به‌عهده بگیرند و اگر نشد، در محدوده منافع و امنیت ملی اروپا چنین کنند. به این جهت روسای جمهور فرانسه، آلمان و بریتانیا در مشورت تنگاتنگ با یکدیگر راه خود را هماهنگ می‌کنند. آنچه در مورد توافق هسته‌ای رخ می‌دهد، این است که اروپا با نقض یا ابطال یا خروج از برجام موافق نبوده و با تسری دادن تحریم‌ها به‌عنوان قوانین فراسرزمینی آمریکا به اروپا مخالف هستند. اروپا آماده است وارد یک جنگ تجاری دیگر بر سر ایران شود به شرط آنکه ایران شریک فعال و قابل اعتمادی باشد.

جنگ قبلی تجاری آمریکا و اروپا بر سر افزایش تعرفه‌های صادرات فولاد و آهن و آلومینیوم اروپا به آمریکا بود که اروپایی‌ها توانستند دونالد ترامپ را وادار به تسلیم سازند. آنچه اروپا از ایران انتظار دارد، این است که ایران با اروپا در موضوعات مورد ادعای آمریکا هماهنگی حداقلی داشته باشد تا اروپا بتواند به خوبی در مقابل آمریکا بایستد. موضوعات مهم موشکی، نقش ایران در منطقه و حقوق بشر که موضوعات حساس اروپا به شمار می‌روند، موضوعاتی نیستند که در گفت‌وگو با اروپا قابل مدیریت نباشند و برعکس همجواری اروپا در کنار ایران به‌نفع هر دو هدف ایران است. اگر ایران تردیدی در نیّات اروپایی‌ها دارد، می‌تواند ضمن همکاری با اروپا خود را برای بدترین حالت همواره نگه دارد. این همه شواهد نشان می‌دهد اروپا اراده برای حمایت از ایران در قبال تحریم‌های سخت آمریکا دارد ولی قطعا توانایی‌های اقتصادی اروپا در قبال آمریکا محدود است. اگر ایران پا به پای اروپا همکاری کند، می‌تواند اروپا را در مقابل آمریکا بلندقامت نگه دارد. یادمان نرود تنها نیرویی که در جهان از نظر سیاسی قادر است در مقابل آمریکا بایستد، اروپا است و روسیه و چین چنین پتانسیلی ندارند. هرگونه همکاری ایران با اروپا که به تقویت نقش این قاره در قبال آمریکا بینجامد، مطابق با نظر ایران مبنی بر مبارزه با تک قطبی در جهان است. روسیه و چین هم از این منظر بهره‌مند خواهند شد. اروپا نگران امنیت بین‌الملل و نگران عدم شعله‌ور شدن یک جنگ دیگر در خاورمیانه است که اولین ایستگاه آوارگان آن اروپا خواهد شد. پس اروپا حاضر است برای جلوگیری از این کابوس هرگونه تلاشی صورت دهد و در انتظار فرمان دونالد ترامپ نمی‌ماند. خانم موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با صراحت و قدرت این اراده اروپا را در سخنانش به نمایش گذاشت و این می‌تواند تکیه‌گاه قابل اعتمادی برای ایران باشد.