تاکید مقامات قضائی بر رعایت حقوق متهم
آرمان - مسائل مطروحه توسط سخنگوی قوه قضائیه در جمع دانشجویان هرچند در مواردی تکرار مطالب گذشته بود، اما در عین حال میتواند نشانهای از واقعبینی و گرایش به اصول مربوط به مدیریت قضائی و در ذات و طبیعت فلسفه آن دغدغه نسبت به برخی از عملکردها باشد. هرچند میپذیریم که عملکرد برخی از افراد در یک نهاد بر اساس سلایق و پندارهای شخصی نمیتواند به حساب آن نهاد یا قوه گذاشته شود، اما باید تصدیق کنیم که یکی از برآیندهای مدیریت توانمند و موثر، اعمال نظارت مستمر، برخورد با متخلفان توسط برخی افراد و نهایتا هدایت امور بر اساس قوانین و سیاست قضائی باشد. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و در راستای آن قوانین عادی ضمن اعلام ممنوعیت در مورد اعمال فشار و شکنجه از هر نوع جسمی و روحی، برای مرتکبان خشونتهای بازجویی و اعمال شکنجه، مجازات تعیین کرده است، اما ظاهرا بهعلت برخی تخلفاتی که در طول سالهای گذشته اعمال میشده، مسئولان قضائی از جمله ریاست وقت قوه قضائیه در راستای این دغدغه و رفع مشکلات و ابهامات مربوطه، با صدور بخشنامه و سپس حقوق شهروندی با هدفمندی ایجاد و استمرار دادرسی عادلانه بهنوعی به این شرایط واکنش نشان دادهاند. نگاه ریاست محترم جمهور در منشور حقوق شهروندی هرچند فاقد ضمانت اجراست و نیز پیرو آن، اظهارات اخیر سخنگوی قوه قضائیه، جملگی موید این واقعیت است که نگرانی و دغدغه درخصوص چگونگی انجام تحقیقات، ظاهرا امری است که هنوز فراموش نشده و دلایلی برای یادآوری و تذکر آن و پیشبینی ضمانت اجرا بهویژه نظارت مستمر همیشه باقی بوده است. در همین زمینه رعایت حقوق متهم و اجتناب از هرگونه تخلف از مقررات آمره آیین دادرسی کیفری و احترام به ترتّب و توالی مراحل مختلف تحقیق و تعقیب خود تاکیدی است بر اعمال نظارت بیشتر و حضور نظارتی مقامات در این زمینه. ما شاهد یک فرایند مستمر در برخورد با برخی از کارمندان و قضات ناسالم هستیم که به دلایل مختلف از چارچوب وظایف خارج شده و جای حراست از مسیر عدالت قضائی و برآیند آن، خود در جهت نقص اقدام میکنند که البته برخورد قوه قضائیه با این تخلفات جای تشکر و احترام دارد و مسلما این اقدامات نشانه بیداری مسئولان مربوط نسبت به سلامت و بهداشت قضائی میتواند تلقی شود. اما سوالی که در مجموعه این واکنش و اظهارات سخنگوی محترم قوه قضائیه در دانشگاه به ذهن متبادر میشود این است که تا چه حد ما با چالش و معضل در اعمال مدیریت قضائی درخصوص تشریفات، تشکیلات و کنشگران قوه قضائیه مواجه هستیم که با وصف تذکرات، پیگیریها و اقدامات کماکان این معضل و چالش وجود دارد. عمق مشکلات تا کجاست که اینهمه تدابیر، امکانات و برنامهها تاکنون به آن اندازه موثر نبوده که ریشه این نوع تخلفات خشکانده شود؟ همانطور که بارها مسئولان نظام قضائی کشور اشاره کردهاند، تا رسیدن به یک شرایط مطلوب فاصله زیادی داریم، اما با توجه به اصول مصرحه در قانون اساسی و شعارها و وعدههای دادهشده به مردم، استمرار این شرایط قابل تایید و مقبول است؟ طبیعتا مسئولان نهادهای مختلف در واکنش به یکدیگر باید از شیوه و روشی، چه در شکل و چه در ماهیت پیام، استفاده کنند که برآیند آن نشانهای از خشونت کلامی و عصبانیت نبوده و در مخاطب شائبه هتکحیثیت و اهانت را به ذهن متبادر نکند. استفاده از برخی ادبیات از لسان برخی مسئولان مسلما موجب ارتقای اعتبار این عزیزان نخواهد بود و الگوی مناسبی برای جامعه و مردم تلقی نخواهد شد. به همین دلیل مخاطبان امیدوارند که مجموعه این نشستها و اظهارات موجب ارتقای امید و نشانهای از سیاست مستمر در مسیر تحقق بهتر عدالت قضائی باشد. برای وصول به چنین نتیجه و هدفی قطعا باید ماهیت بیان، شکل و سیاست اعمالشده بر اساس یک برنامهریزی منسجم با امکان ارزیابی مداوم میسور و ممکن باشد. به امید آن روز.
