خیز برای تجارت ۳۰‌میلیارد دلاری

سفر اخیر رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهوری ترکیه به تهران گامی مهم برای تحقق تجارت 30میلیارد دلاری بین ایران ـ ترکیه محسوب می‌شود و فصل نوینی در مناسبات دو کشور خواهد گشود. دو کشور همسایه ایران و ترکیه که قرن‌هاست با هم روابط سیاسی و تجاری دارند و از سده‌های گذشته از طریق جاده ابریشم روابط تجاری مستمری با هم داشته‌اند، در سده گذشته نیز همواره از شرکای تجاری مهم هم بوده‌اند. سران دو کشور در سال 2013با ارزیابی درست از ظرفیت‌های موجود دو کشور که هر دو جزو اقتصادهای نوظهور جهانی محسوب می‌شوند، خواستار ارتقای سطح مناسبات اقتصادی دوجانبه شده و رسیدن به 30میلیارد دلار مبادله تجاری سالانه از سوی روسای‌جمهوری دو کشور مورد تاکید قرار گرفته و این هدف‌گذاری را به صورت رسمی اعلام کردند. بر این اساس مقامات و کارگزاران دو کشور هم در سطح وزرا و هیات دولت و هم در سطج سفارتخانه‌ها، اقداماتی را آغار کردند و تلاش برای رسیدن به این هدف همچنان ادامه دارد.

برگزاری کمیسیون مشترک اقتصادی

معاون اول رئیس‌جمهوری ایران اعلام کرد: همه تلاش خود را برای تحقق تجارت 30میلیارد دلاری سالانه با ترکیه به کار می‌گیریم و انتظار داریم که این تلاش در هر دو کشور انجام شود. اسحاق جهانگیری افزود: نخست‌وزیر ترکیه نیز در مذاکرات دوجانبه هیات‌های عالیرتبه دو کشور بر تلاش برای دستیابی به هدف تعیین شده در مبادلات اقتصادی دو کشور که 30میلیارد دلار است، تاکید کرد و خواستار برگزاری سریع کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور برای رفع موانع موجود در این زمینه شد. او همچنین با اشاره به توافق در مذاکرات روسای‌جمهوری ایران و ترکیه برای استفاده از پول ملی دو کشور در مبادلات تجاری دوجانبه، تحقق این امر را به نفع طرفین ارزیابی کرد و ادامه داد: توسعه حمل‌و‌نقل، مسائل بانکی و گمرکی می‌تواند مناسبات دو کشور را بیش از گذشته تقویت کند. معاون اول رئیس‌جمهوری با اشاره به حصول برخی تفاهمات در سفر اخیر رئیس‌جمهوری ترکیه به ایران، بر اجرایی شدن توافقات دو کشور تاکید کرد و گفت: طرفین باید به سرعت و با رفع موانع موجود سطح همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف را ارتقا دهند. جهانگیری از ارتقای همکاری‌های بانکی، گمرکی و انرژی به عنوان بسترهای مورد علاقه طرفین برای توسعه مناسبات یاد کرد و آمادگی‌جمهوری اسلامی ایران را برای نزدیک شدن دو کشوربه منظور همکاری‌های بیشتر در مسائل دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی اعلام کرد. او همچنین با تاکید بر ضرورت تلاش دو کشور به منظور استقرار امنیت و مبارزه با گروه‌های تروریستی در منطقه اظهار کرد: دو کشور می‌توانند در مبارزه با تروریسم در سوریه و سایر مناطق همکاری نزدیک‌تری داشته باشند.

تاکید بر همکاری‌های فنی و مهندسی

نهاد زیبکچی وزیر اقتصاد ترکیه و محمد شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران در جریان دیدار و گفت‌و‌گو در آنکارا بر همکاری‌های فنی و مهندسی بین دو کشور تاکید کردند. محمد شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت با ابراز خرسندی از دیدار با زیبکچی گفت: از افزایش حجم تجارت خارجی ترکیه و ایران طی دوره‌های اخیر بسیار خوشحال هستیم. او بیان کرد: ترکیه موفقیت‌های خوبی به ویژه در زمینه ارائه خدمات مهندسی و فنی کسب کرده و باور داریم که همکاری ترکیه و ایران در زمینه‌های خدمات مهندسی و فنی باعث ارتقای ایران به سطوح بالایی خواهد شد، چرا که ایران پروژه‌های مهمی در این زمینه‌ها دارد. وزیر اقتصاد ترکیه نیز در این نشست گفت: خواهان ارزیابی فرصت‌های شغلی در ترکیه و ایران و تولید پروژه‌های جدید هستیم.

ترانزیت کالا بین ایران، ترکیه و قطر

وزیر راه و شهرسازی درباره برخی از جزئیات دیدار خود با همتای ترکیه‌ای، گفت: با احمد ارسلان وزیر حمل و نقل و امور ارتباطات ترکیه راجع به چندین مساله مهم بحث و گفت‌‌وگو شد. اولین موضوع مورد گفت‌و‌گو مربوط به عبور ترانزیت ترکیه به سمت قطر بود که بخشی از این ترانزیت از ایران می‌گذرد. عباس آخوندی ادامه داد: پیش تر، قرار بود تا یادداشت تفاهمنامه‌ای سه جانبه بین ایران، ترکیه و قطر به امضا برسد که وزیر ترکیه اعلام کرده بود که از این موضوع مطلع نشده تا در قطر حضور یابد و به همین دلیل نیز مقرر شد تا طی هماهنگی‌های آتی این تفاهمنامه هرچه سریع‌تر به امضا برسد. او افزود: موضوع ترانزیت ترکیه به عراق موضوع دیگری بود که روی آن بحث شد. تا پیش از این بخشی از ترانزیت ترکیه از کردستان عراق انجام می‌شد و طرف ترکیه‌ای در این دیدار، اظهار علاقه‌مندی کرد تا بخش‌هایی از ترانزیت خود را که تا پیش از این از کردستان عراق انجام می‌داد، از طریق ایران انجام دهد. آخوندی همچنین بحث در مورد مشکلات رانندگان ایرانی را موضوع سوم دیدار با همتای ترکیه‌ای خود عنوان کرد و گفت: قرار شد تا برخی از رانندگان ایرانی که در ترکیه بر اثر عملیات تروریستی و شبه‌تروریستی صدمه دیده اند و دادگاه ترکیه به نفع آنها حکم صادر کرده است هرچه سریع‌تر دولت ترکیه خسارات آنها را پرداخت کند. وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: همچنین در این دیدار موضوع معطل بودن رانندگان ایرانی برای انجام برخی از آزمایشات در گمرک نیز مورد بحث قرار گفت.

سواپ دوجانبه ریال- لیر نهایی شد

همزمان با سفر معاون اول رئیس‌جمهوری اسلامی ایران به آنکارا، ولی‌ا... سیف و مراد چاتین کایا روسای کل بانک‌های مرکزی‌جمهوری اسلامی ایران و ترکیه، در ادامه مذاکرات دوجانبه خود سند نهایی سواپ دوجانبه ریال- لیر را امضا کردند. بر این اساس، دو طرف اعتباری به میزان پنج‌میلیارد لیر و معادل آن به ریال ایران را که در اختیار بانک‌های عامل دو کشور است، به یکدیگر تخصیص دادند که برای گشایش اعتبارات اسنادی به نفع بازرگانان دو کشور با سررسید پرداخت یک‌ساله استفاده شود. بر اساس این موافقتنامه که با هدف تسهیل تجارت با استفاده از ارزهای ملی برای «تامین مالی تجارت» و «سرمایه‌گذاری مستقیم» دو کشور انجام شده است، ریال ایران و لیر ترکیه به راحتی قابلیت تبدیل به یکدیگر را خواهند داشت.

گروه دی 8، 20 سال بعد از اولین اجلاس

توسعه همكاري‌هاي پايدار منطقه‌اي بين كشورهايي كه داراي مشتركات فرهنگي، ديني و حتي منافع مشترك هستند، يكي از دلايل مهم براي شكل‌گيري نهادهاي نوپا و موثر در ابعاد مختلف جهاني است. وجود انگيزه‌هايي همچون افزايش روابط تجاري، سياسي، تامين ملاحظات امنيتي و همكاري در زمينه رشد و توسعه سرمايه‌گذاري، مي‌تواند از جمله عوامل مهم روي آوردن به تشكيل گروه‌هاي جديد و همكاري‌هاي گروهي بين كشورها باشد. سازمان كنفرانس اسلامي يكي از تشكل‌هايي است كه از لحاظ سياسي و اقتصادي داراي اهميت بسزايي است. اين سازمان مي‌تواند در راستاي ايجاد بازار مشترك اسلامي بين گروه‌هايي چون اكو، شوراي همكاري خليج فارس و گروه هشت كشور اسلامي نقش بارزي ايفا كند. در اين بين يكي از گروه‌هايي كه در بين هشت كشور مسلمان ايجاد شد، گروه دی 8 است. اين هشت كشور مسلمان در حال توسعه عضو گروه دی 8 شامل اندونزي، ايران، بنگلادش، پاكستان، مالزي، تركيه، نيجريه و مصر است. این گروه در راستاي انعقاد پيمان‌هاي منطقه‌اي و ايجاد روابط مستحكم اقتصادي بين كشورهاي اسلامي به‌وجود آمد. ساير اهداف تشكيل اين گروه شامل افزايش قدرت نفوذ به ساير بازارهاي جهاني و برقراري زمينه گفت‌و‌گو با هفت كشور صنعتي است. گروه دی 8توسط نجم‌الدين اربكان نخست وزير اسبق و اسلام گراي تركيه پايه ريزي شد. اربكان در تير 1375با سفر به هشت كشور عضو اين گروه زمينه تاسيس آن را فراهم كرد. نخستين اجلاس سران دی 8 با حضور سه رئيس‌جمهور از جملهآیت‌ا...هاشمي رفسنجاني و چهار نخست وزير و يك وزير خارجه در خرداد 1376در استانبول تركيه برگزار شد. بيانيه‌اي كه در اولين اجلاس گروه تنظيم شد اهداف گروه را نيز مشخص كرد. چنانچه از بيانه برمي‌آمد اهداف گروه شامل توسعه اقتصادي، تقويت موقعيت كشورهاي در حال توسعه در اقتصاد جهاني، ايجاد تنوع و موقعيت‌هاي جديد در روابط بازرگاني، تقويت حضور در تصميم سازي در سطح بين‌المللي و ارتقاي سطح زندگي مردم در كشورهاي عضو خواهد بود. گروه دی 8 سه ركن اصلي دارد كه شامل اجلاس سران، شوراي وزيران و كميته متشكل از كارشناسان ارشد هر كشور است. بيش از دو دهه از عمر اين گروه مي‌گذرد و كارشناسان معتقدند گروه دی 8 اهداف بلند و عملكرد ناچيزي داشته‌ است. ناآگاهي اعضا از توانمندي‌هاي اقتصادي يكديگر، بعد مسافت و پراكندگي جغرافيايي، بي نيازي به كالاها و توليدات يكديگر، وجود موانع تعرفه‌اي و غير تعرفه‌اي، كمبود تسهيلات اعتباري براي تامين مالي بهاي صادرات يا واردات، كيفيت پايين كالاهاي توليدي، اختلافات داخلي و تيرگي روابط سياسي برخي كشورهاي عضو با همديگر و ناهمگوني شديد توسعه اقتصادي اين كشورها، برخي از دلايل ناكارآمدي دی 8 بوده است.