آمازون و اپل چگونه اطلاعات شما را می‌فروشند؟

آرمان ملی آنلاین داده‌های کاربران گنجینه مخفی شرکت‌های بزرگی هستند که با تکیه بر آنها به ثروت‌های کلان و جنجالی شأن دست می‌یابند. تقریباً می‌توان ادعا کرد بدون داده‌های کاربران، گسترش این شرکت‌ها غیر ممکن بوده است. در همین راستا طی مجموعه گزارش‌هایی به فرایند استفاده شرکت‌ها از داده‌های کاربران برای دستیابی به سود و همچنین راضی نگه داشتن دولت‌های مختلف پرداختیم. در گزارش قبلی تحت عنوان «سلطان اطلاعات» از چه راهی پول در می‌آورد، نحوه جمع آوری داده و انواع استفاده و سوءاستفاده از آن توسط شرکتهای گوگل و فیس بوک بررسی شد.

در گزارش پیش رو به نقل از مهر، فرایندهای استفاده از داده‌های کاربران در آمازون و اپل بررسی شده است. هرچند این دو شرکت در حوزه‌های مختلفی فعالیت می‌کنند اما وجه اشتراک آنها داده‌هایی است که از کاربران جمع آوری می‌کنند تا از این طریق به سودهای کلان دست یابند. در این میان عملکردهای آنها در سواستفاده از داده‌های کاربران و فروشندگان خرد از دید قانونگذاران پنهان نمانده است.

هزارتوی جمع آوری اطلاعات در آمازون

آمازون شرکتی است که خیلی ساده و با گاراژ خانگی جف بزوس پا گرفت و اکنون به یکی از غول‌های فناوری تبدیل شده که نه تنها سیاست‌های آن درحوزه حقوق کارگری بلکه در انحصار بازار و جمع آوری اطلاعات کاربران نیز جنجالی است. این شرکت بزرگترین وب سایت خرید آنلاین آمریکا و اکنون یکی از بزرگترین کسب و کارهای جهان به حساب می‌آید.

البته این شرکت فقط محصول و سرویس نمی‌فروشد، بلکه اطلاعات کاربران را جمع آوری و به شرکت‌های طرف ثالث مانند استارباکس، آفیس مکس، ورایزون و غیره می‌فروشد.

آمازون اطلاعاتی مانند محصولی که کاربر در اینترنت آن را جست‌وجو می‌کند و سفارش می‌دهد، ویدئوهایی که تماشا می‌کند، فهرست کالاهایی که تمایل دارد بخرد، نقد محصولات، شماره موبایل، آدرس و غیره را جمع آوری می‌کند. این خرده فروش آنلاین همچنین IP Adress کاربران، نوع مرورگر مورد استفاده و دیگر اطلاعات خودکار را نیز ردیابی می‌کند. اگر کاربر از موبایلش استفاده کند، آمازون به راحتی می‌تواند موقعیت مکانی وی را ردیابی و همچنین داده‌های مربوط به اپراتور موبایل وی و طرف‌های ثالث را نیز ثبت کند.

آمازون مدعی است با استفاده از این اطلاعات نتایج جست‌وجوی محصولات برای هر کاربر را شخصی سازی می‌کند.

به طور دقیق‌تر آمازون نام، نام کاربری، پسورد، شماره موبایل، اطلاعات پرداخت، آدرس، شماره تأمین اجتماعی، شماره گواهینامه، آدرس ایمیل را نیز در اختیار دارد.

البته تمام این اطلاعات برای استفاده از سرویس‌های آمازون لازم است اما جمع آوری شماره تأمین اجتماعی و شماره گواهینامه فرد توسط این شرکت کمی عجیب به نظر می‌رسد!

علاوه بر تمام این موارد آمازون تمام کلید واژه‌هایی که کاربر جست‌وجو می‌کند، ویدئوهایی که او در سرویس پرایم (سرویس پخش ویدئو آمازون) تماشا می‌کند، خریدهای وی، هر نقدی که برای کالایی می‌نویسد و تاریخچه مرورگر جست‌وجوی وی را نیز رصد می‌کند.

از آنجا که آمازون یک سایت تجارت الکترونیک است و نه یک موتورجست‌وجو یا شبکه اجتماعی، این وب سایت به درآمد تبلیغاتی وابسته نیست و به دنبال جمع آوری اطلاعات اینچنین نیست اما مثلاً موقعیت مکانی کاربر به وسیله جی پی اس و دیگر حسگرهایی که در دستگاه کاربر موجود است برایش جالب است و این درسته از اطلاعات را جمع آوری می‌کند.

در کنار این موارد باید اشاره کرد آمازون داده‌های پلتفرم‌های طرف ثالث، آگهی دهندگان و حتی تاریخچه اعتبار فرد را جمع آوری می‌کند.

این شرکت مدعی است روش درآمدزایی آن با شبکه‌های اجتماعی مانند فیس بوک و توییتر یا حتی موتور جست‌وجوی گوگل متفاوت است. دلیل سودآوری آمازون خرید الکترونیکی است که در پلتفرم انجام می‌شود و بخش اعظم درآمد شرکت را تشکیل می‌دهد. به همین دلیل مدیران ادعا می‌کنند دلیل جمع آوری داده‌های کاربران «ارتقای سرویس‌ها و جلوگیری از کلاهبرداری» است!

سیاست حریم خصوصی آمازون در مقایسه با همتایانش بسیار کوتاه‌تر وساده تر است و بنابراین تعجبی ندارد دستگاه‌های ساخت این شرکت مانند بلندگوهای هوشمند به صحبت‌های کاربران گوش می‌کنند.

از آنجا که آمازون با میلیون‌ها فروشنده در سراسر جهان همکاری می‌کند، اطلاعات کاربران با شرکت‌های طرف ثالث متعدد از تهیه کنندگان سرویس مانند مأموران تحویل مرسوله قرار می‌گیرد و همین شرکت‌هایی مانند AT&T، اسپرینت و غیره از داده‌های آن استفاده می‌کنند.

هرچند ممکن است آمازون پیشنهادات تبلیغاتی از جانب کسب وکارهای دیگر برای کاربرانش ارسال کند، اما نام و شماره آدرس آنها را فاش نمی‌کند.

ابزارهای جاسوسی آمازون را بشناسید

یکی از منابع اطلاعاتی که آمازون در اختیار دارد، بلندگوی هوشمند و نمایشگر هوشمند Echoو Echo Show است. این ابزارها به دستیار مجازی آلکسا مجهز شده‌اند و کاربران از این ابزارها برای بررسی پیش بینی وضعیت آب وهوا، اخبار روزانه یا سفارش شامپو با دستور صوتی استفاده می‌کنند.

کارگران در آمازون مشغول جاسوسی اند

اما آنچه کاربران نمی‌دانند آن است که صدای آنها در سرورهای آمازون آپلود می‌شود. این شرکت مدعی است با کمک فایل‌های صوتی سعی دارد کیفیت الکسا (دستیار مجازی آمازون) را ارتقا دهد. این اقدام به شناسایی بهتر حرف زدن کاربران از گروه وسیعی از مشتریان کمک می‌کند. با این وجود نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی افراد وجود دارد.

یکی دیگر از روش‌های آمازون برای جمع آوری اطلاعات کاربران مدل انتظار برای تحویل محموله مجاز است که از اطلاعات وسیعی برای مدت زمان انتظار تحویل کالاهایی که احتمالاً مشتری قصد خرید آنها را دارد و همچنین مکان تحویل کالا، استفاده می‌کند. کالاهایی که به یک محله بارگیری می‌شوند را می‌توان در یک اتاق ذخیره کرد تا براساس درخواست مشتری یکباره برای آنها حمل شود.

به نوشته روزنامه گاردین بسیاری از افراد از این میزان نظارت رضایت ندارند. در همین راستا عملکرد آمازون در خصوص جمع آوری اطلاعات کاربران نیز مانند گوگل و فیس بوک تحت بررسی رگولاتورها قرار گرفت و در این راستا در سال ۲۰۲۱ میلادی آمازون به دلیل فراوری داده‌های کاربران برخلاف قانون اتحادیه اروپا جریمه شد.

دستگاه کتابخوان الکترونیکی این شرکت به نام «کیندل» داده‌هایی مانند آنکه فرد چه می‌خواند، چه زمانی می‌خواند، سرعت خوانش او چقدر است، چه مطالبی را هایلایت کرده و چه ژانری را می‌پسندد جمع آوری می‌کند. این موارد اطلاعات زیادی درباره افکار احساسات، تمایلات و اعتقادات فرد را نشان می‌دهد.

این شرکت داده‌های جمع آوری شده را در سرویس‌های مختلف خود به کار می‌گیرد.

ولفی کریستل یک محقق که در صنعت داده فعالیت می‌کند، در این باره می‌گوید: آمازون به شرکت‌های دیگر اجازه می‌دهد کاربران را ردیابی کنند و ببینند آنها از چه وب سایت‌هایی بازدید می‌کنند. آمازون به شرکت‌هایی مانند گوگل و فیس بوک اجازه می‌دهد افراد را برچسب بزنند و شناسه‌هایی که به آنها ارجاع داده می‌شود را با یکدیگر مطابقت دهند.

این شرکت‌ها می‌توانند در مرحله بعد افراد را بهتر در وب ردیابی کنند و داده‌ها درباره آنها را به اشتراک بگذارند.

آمازون مدعی است اطلاعات را به شرکت‌های طرف ثالث نمی‌فروشد یا به طور خصوصی از آنها استفاده نمی‌کند.