قمار بزرگ ترامپ با کشورهای عربی

آرمان - قبل از اینکه دونالد ترامپ اظهارنظر کند تحلیل ما صددرصد منطبق بر واقعیت‌ها نبود ولی امروز با توجه به اظهارات ترامپ و همچنین اظهارات اتحادیه اروپا، به‌خصوص سه کشور فرانسه، انگلیس و آلمان و سخنگوی اتحادیه اروپا خانم موگرینی، به نظر می‌رسد که اظهارنظر اخیر ترامپ به معنی واقعی جدایی بین اتحادیه اروپا و آمریکا درخصوص مسائل ایران باشد. یک نکته کلیدی در اینجا وجود دارد که ما اگر به سال‌های 57 تا 85 برگردیم یعنی دوره‌ای که قطعنامه‌ای درخصوص پرونده هسته‌ای ایران وجود نداشت، در آن مقطع کسی نمی‌گفت که وقتی آمریکا با ایران رابطه اقتصادی ندارد، تصمیم این کشور چه عوارضی بر اقتصاد ایران دارد؟ اما این سوالات دقیقا زمانی مطرح شد که زمینه قطعنامه‌ها را به وجود آورند و اجماع جهانی علیه ایران شکل گرفت و نتیجه آن قطعنامه‌های ظالمانه علیه ایران بود. آنچه اتفاق افتاده این است که به شرایط قبل از تحریم‌ها برگشته‌ایم. در شرایط قبل از شروع تحریم‌های هسته‌ای ایران این رابطه‌ای که امروز با آمریکا داریم، دقیقا شبیه زمان بوش بوده است. در زمان بوش هم ایران، عراق و کره شمالی محور شرارت نام گرفتند و ما امروز به آن شرایط برگشته‌ایم. همچنان که آن مقطع آنگونه اظهارنظرات بوش کمترین اثر را بر روی مسائل اقتصاد ایران داشت، به نظر می‌رسد در این مقطع هم همین داستان وجود دارد. یعنی کمترین اثر بر اقتصاد وارد خواهد شد با یک تفاوت مهم وآن اینکه این بار ما مدرک داریم که آمریکایی‌ها قابل اعتماد نیستند، آمریکایی‌ها پیمان‌شکن‌اند. بالاخره در خصوص برجام مذاکره کنندگان ما تحت شدیدترین فشارهای سیاسی این مذاکرات را انجام دادند. گرچه همین اظهارات ترامپ نشان می‌دهد که مذاکره کنندگان ما به معنی واقعی هوشمندانه مذاکره کرده‌اند و منافع مطلوبی نصیب ایران شد. چون اگر غیر از این بود، ترامپ آنقدر هذیان نمی‌گفت لذا این بیانگر حقانیت تیم مذاکره کننده ایران است. از طرف دیگر پیمانی بین ایران و شش کشور دیگر است؛ پنج کشور عضو شورای امنیت و کشور آلمان. در این میان یک کشور که بیش از همه ادعای حقوق بشر و جهانی شدن و پایبندی به قوانین بین‌الملل دارد، درصدد نقض قرارداد برمی‌آید. اگر تا قبل از تحریم‌های ظالمانه گفته می‌شد که آمریکایی‌ها قابل اعتماد نیستند ترامپ با سخنرانی روز جمعه عملا سند بی‌اعتمادی به آمریکا را امضا کرد. بنابراین نه تنها این سخنرانی ترامپ به ضرر ما نیست بلکه از این منظر که آمریکایی‌ها قابل اعتماد نیستند، نزد افکار عمومی جهان و به نفع کشور ماست و به نظر می‌رسد که اگر سیاست معقولی که وزارت امور خارجه و دولت دوازدهم درخصوص شرایط پسابرجام گرفته، ادامه پیدا کند و روابط ما با دنیای منهای آمریکا حفظ بشود، عوارض اقتصادی آنچنانی نصیب اقتصاد ایران نخواهد شد بلکه ممکن است فرصت‌های جدیدی هم ایجاد شود. همچنان که توتال در پارس جنوبی فعال شد یا خط اعتباری چند میلیارد دلاری که هند، چین و برخی کشورهای اروپایی به ایران دادند. درواقع ترامپ در سخنرانی خود برجام را رد نکرد بلکه گفته شد که می‌خواهد محدودیت ایجاد کند و به بیان دیگر به برجام تبصره بزند که آنهم تازه پس از کسب موافقت از کنگره است. بنابراین به نظر می‌رسد که برای قراردادهای موجود اتفاقی نخواهد افتاد. ترامپ تمایل دارد که رابطه بین آمریکا و ایران در حداکثر تنش ممکن بماند به خاطر اینکه هرچقدر تنش بین ایران و آمریکا بیشتر بماند، منجر به این می‌شود که ترامپ از آن خصیصه و شغل واقعی خودش که تاجر بوده، حداکثر سود را ببرد و حداکثر اسلحه را به کشورهای عربی بفروشد. به نظر می‌رسد که ترامپ با زیرکی که یک نوع فضاسازی ایجاد کرده تا بتواند برای بنگاه‌های اقتصادی آمریکا و بخش تجهیزات نظامی حداکثر بازاریابی را انجام دهد. ترامپ فکر می‌کند همچنان که کشورهای عربی به ترامپ پول داده‌اند و اسلحه‌های بنگاه‌های اقتصادی آمریکا را پیش خرید کرده‌اند، ایران هم همین رفتار شبیه کشورهای عربی را با اروپایی‌ها انجام خواهد داد درحالی که ایران درخصوص مسائل نظامی تقریبا خودکفاست ولی در خصوص مساله نفت و گاز همیشه از اروپایی‌ها استفاده کرده‌ایم. الان هم استفاده می‌کنیم و در آینده هم استفاده خواهیم کرد. درواقع چون ترامپ خودش در حال دوشیدن کشورهای عربی است، فکر می‌کند که اروپایی‌ها هم چنین رفتاری با ایران دارند که ناشی از خطای ترامپ است و خطاب به اروپا می‌گوید هرچقدر می‌توانید از ایران پول بگیرید!