سیاست صحیح گرهگشاست
آرمان - در پنج دهه گذشته همواره تعرض به اراضی منابع طبیعی، مناطق حفاظتشده و ذخیرهگاههای محیطزیستی با بهانههایی نظیر ضرورت صنعتیشدن و نیاز به اراضی بیشتر توجیه شده است. بیم آن میرود که دور جدیدی از تعرض به زیستگاهها، منابع طبیعی و مناطق چهارگانه حفاظتشده محیطزیستی به بهانه توسعه صنعتی و گردشگری آغاز شود. ضمن اذعان به ضرورتهای صنعتیشدن برای ایجاد اشتغال و خلق ثروت، و امکانپذیری داشتن همزمان توسعه و محیطزیست، نظر شما را به یک مقایسه جلب میکنم. کرهجنوبی کشوری با 52میلیون نفر جمعیت و مساحت 100هزار کیلومتر مربع است. تولید ناخالص داخلی کرهجنوبی در سال 2016 معادل 1500میلیارد دلار و تراکم جمعیت 507 نفر در هر کیلومتر مربع بوده و درآمد سرانه آن 29500 دلار است. تعداد شاغلین در سال 2017 برابر 26میلیون و 511هزار نفر بوده است. مساحت استانهای گلستان، مازندران، گیلان و اردبیل به ترتیب 22، 24، 14، 17هزار کیلومتر مربع و مساحت مجموع آنها معادل 80درصد مساحت کرهجنوبی است. این استانها آب و هوایی نسبتا مشابه با کره دارند (فقط نسبتا) و ظرفیت زیستپذیری آنها نیز بالاست. این بدان معناست که در شرایط مشابه باید میتوانستند هشتاددرصد جمعیت کره (معادل 41میلیون نفر) را در خود جای دهند و تولید ناخالص داخلی معادل 1200میلیارد دلار در آنها صورت میگرفت. جمعیت ساکن در این چهار استان به ترتیب 8/1، 3/3، 5/2 و 2/1میلیون نفر معادل 8/8میلیون نفر است (یعنی یکپنجم هشتاددرصد جمعیت کرهجنوبی) و اگر خیلی ساده تولید ناخالص داخلی این هشتمیلیون نفر را یک دهم کل تولید ناخالص داخلی هشتادمیلیون ایرانی حساب کنیم به عدد 43میلیارد دلار میرسیم. این یک مقایسه ساده برای روشن شدن عمق سادگی و سطحیبودن استدلال کسانی است که میخواهند اراضی منابع طبیعی بیشتر و حتی مناطق حفاظتشده و ذخیرهگاههای حیات وحش و تنوع زیستی را قربانی توسعه صنعتی کنند. من هم بر متغیرهای بیشتر دخیل در توسعه صنعتی کره آگاهم. نکته این است که اگر سیاست اقتصادی و صنعتی درست داشته باشیم، باید بتوانیم در مساحتی معادل چهار استان شمالی کشور، معادل 80درصد تولید ناخالص داخلی کرهجنوبی تولید کنیم و جمعیتی معادل نیمی از کشور را در آن اسکان دهیم، بنابراین میشود فهمید اگر صنعتی نشدهایم و اقتصاد توسعهنیافتهای داریم، با تخصیص زمینهای بیشتر و تخریب اراضی گستردهتری از مناطق حفاظتشده نیز به توسعه دست نخواهیم یافت. به احتمال قوی مساحت بسیار بیشتری از این کشور را در مقایسه با کرهجنوبی صرف کشاورزی، صنعت و تأسیسات کردهایم، اما تولید ناخالص داخی ما یکسوم کره است، فاصله فناوری ما نجومی است و رتبه عملکرد محیطزیستی ایران و کره نیز به ترتیب 43 و 83 است. تعداد 18میلیون توریست در سال 2016 وارد کرهجنوبی شدهاند و این میزان برای ایران نزدیک به 4میلیون نفر است. توسعه توریسم نیز نیازمند تخصیص اراضی بیشتر نیست. مساله جای دیگری است. کرهجنوبی با سیاست صنعتی درستتر، بهرهوری و فناوری بیشتر از ما در دل اقتصاد سیاسی سالمتر به این موفقیتها دست یافته است نه با تخصیص اراضی بیشتر و تخریب افزونتر محیطزیست. نکته مهم این است که از گشادهدستی بیشتر در تخریب محیطزیست، صنعتیشدن بیرون نمیآید. دستدرازی کمتر و ایدهپردازی و اندیشهورزی بیشتر برای ما بهتر است. ترکیب دستهای بلند و اندیشههای کوتاه، ترکیب غریبی است که میتواند هزینههای بسیار سنگینی ایجاد کند.
