همان مردمانی که تحریم را تحمل می‌کنند

آرمان ملی آنلاین - اخیرا یکی از آقایان محترم که هم مسئولیت اجرایی و هم مسئولیت پارلمانی داشتند، جمله‌ای مبنی بر اینکه مردم منتظر نباشند که برجام اثر مشخصی در بهبود وضع اقتصادی‌شان داشته باشد را بیان کردند. البته ملاحظات ایشان قابل تامل است اما ریشه چنین بحث‌هایی به ضعف نگاه توسعه‌ای در مدیریت سیاسی برمی‌گردد. بنده همیشه دو کلیدواژه داشتم و براساس این دو کلید واژه دولت‌ها و سیاستمداران را مورد ارزیابی قرار می‌دهم. این دو کلیدواژه عبارت است از تنش‌زدایی در خارج و توسعه در داخل. معتقدم دو عامل مشکلات ما همین موضوع است و هرگاه نگاه مبتنی بر تنش‌زدایی در خارج و توسعه در داخل داشتیم، موفق کرده‌ایم. هیچ کشوری در طول تاریخ به اندازه ایران تحت تحریم نبوده، هرچند که الان عدد تحریم‌های روسیه بالاتر از ایران است ولی از نظر تاریخی و اثرگذاری هیچ کشوری به اندازه ایران دچار تحریم نبوده است. تحریم‌های مختلف را تحلیل نمی‌کنم و فقط تحریم‌های هسته‌ای که در طول سال 2006 میلادی به این سمت به‌طور مشخص شکل گرفته را اگر ارزیابی کنم، این تحریم‌ها به‌شدت برای اقتصاد کشور آسیب‌زا بوده است. جالب این است که همواره مسئولان کشور ما از مردم تقدیر کردند که مقاومت آنها در مقابل تحریم‌ها باعث شده که کشور از موضع برتر مذاکرات هسته‌ای را ادامه دهد ولی جالب این است که الان موضوع احیای برجام مطرح است و طرح این موضوع از سمت برخی مسئولان که مردمی که تحریم را تحمل کردند از مزایای پایان تحریم برخوردار نمی‌شوند، جای توجیه ندارد. در صورتی که در طول دورانی که تحریم‌ها علیه کشور شکل گرفته، به تحقیق ماهانه کشور بیش از سه‌میلیارد دلار ضرر در حوزه نفت و گاز و قراردادهای مربوطه را تحمل کرده علاوه بر آن فرصت‌های زیادی در حوزه اقتصادی و سرمایه‌گذاری را از دست داده‌ایم . در صورتی که غیر از اینکه ماهانه بیش از سه‌میلیارد دلار کشور از محل عدم صادرات عادی نفت و فرآورده‌های نفتی ضرر می‌کند، فقط در طول هر روز صدها میلیارد تومان کشور دارد تخفیف نفت می‌دهد. تخفیفی که ایران بابت نفت خودش به چین می‌داد. اگر یک سامان مدیریتی مبتنی بر توسعه وجود داشته باشد، فقط تخفیفی که از ناحیه عدم تخفیف نفت، همین نفتی که روزانه هشتصدهزار تا یک میلیون بشکه در روز صادر می‌شود، پول هر روز عدم تخفیف می‌توانست طرح‌های عمرانی یکی از استان‌های کشور را اجرا کند. مهم‌ترین منع در بحث موضوع هسته‌ای بمب است. وقتی که کشور ما به دنبال بمب هسته‌ای نیست دلیلی ندارد که این همه تاوان تحریم را بدهد. پس وقتی کشور به دنبال بمب نیست و راهبرد بمب هسته‌ای ندارد، اجازه دهند که کشور راهبرد تنش‌زدایی هسته‌ای را ادامه دهد. به عنوان مثال الان دو حوزه بسیار حساس با امکان استفاده دوگانه در دنیای امروز عبارتند از صنعت هسته‌ای و فناوری فضا. بسیاری از کشورها به‌ویژه برخی از کشورهای عرب همسایه ما که هیچ ادعایی در این دو حوزه هسته‌ای و فضا مطرح نکردند، به طرق مسالمت‌آمیز الان برنامه‌های ده ساله‌ای را برای پیوستن به کشورهای پیشرفته در زمینه انرژی هسته‌ای و فضا در پیش گرفته‌اند و ما می‌بینیم کشورهایی مثل عربستان و امارات متحده عربی و برخی دیگر از کشورهای منطقه الان دارند به صورت مسالمت‌آمیز میزان سوختی را که در زمینه هسته‌ای برنامه‌ریزی کردند خیلی بیشتر از سوختی است که هنوز ایران نتوانسته در صنعت هسته‌ای خود مورد استفاده قرار دهد. خاطره‌ای را عرض می‌کنم: در زمان یکی از مسئولیت‌هایم در مجلس وقتی برای ماموریت بازدید به آب سنگین اراک رفته بودم، وقتی بعد از خروج ترامپ از برجام حدود 80 میله سوخت قلب رآکتور آب سنگین اراک را دیدم، در یک روز زمستان برف روی میله‌ها را کنار زدم و دیدم که داخلش سیمان شده و این ادعایی که مطرح می‌شود مبنی بر اینکه قلب رآکتور را سیمان ریختند برای تغییر کاربری آب سنگین اراک به عنوان یکی از تعهدات ایران قرار شده که نیمی از میله‌های سوخت اراک با سیمان پر شوند. آن زمان که برف‌ها را کنار زدم و سیمان را که دیدم به یکی از مهندسین آنجا- چون ترامپ خارج شده بود - به مسئولی که داشت برای ما گزارش می‌داد، گفتم آیا این لوله‌ها از کار افتاده‌اند یا دوباره می‌توانیم اینها را به کار بگیریم؟ ایشان جواب داد که من این لوله‌ها را می‌توانم دو ماهه تمیز کنم و دوباره به کار بگیریم ولی سوالی را هم مطرح کرد که مرا به فکر فرو برد. گفت ولی آقای دکتر چرا این کار را بکنیم؟ این صحبت را که کرد ایشان را به ماشین خودم دعوت کردم و گفتم این سوال را چرا از من پرسیدی؟ ایشان گفت که شما هفت سال پیش هم این بازدید را از اینجا انجام دادید آن موقع تنها تاسیساتی که وجود داشت همین تاسیسات هسته‌ای نیروگاه آب سنگین بود ولی الان حدود بیش از 30 سوله را به من نشان داد و گفت این سوله‌ها بعد از برجام و توافقی که کردیم برای اینکه پی‌ام‌دی یا ابعاد نظامی احتمالی را بستیم، امکان بهره‌گیری از صنعت هسته‌ای در حوزه‌های علم، فناوری و پزشکی و غیره را پیدا کردیم، و همین حالا به عنوان مثال در آب سنگین اراک بیش از 34 تولید روز دنیا را داریم. کاتالوگ‌هایی به من نشان داد که یکی از کشورهایی که پیشنهاد خرید به ایران داده بود، آلمان بود. از بحث ایشان نتیجه گرفتم وقتی کشور به دنبال بمب نیست، دستاوردی که از فناوری خودکفایی دارد این است که کشور بتواند فناوری مسالمت‌آمیز هسته‌ای‌اش را در حوزه‌های مختلف به کار بگیرد. الان هم این شرایط فراهم است و به نظرم کشور باید استفاده کند، تحریم‌ها را پایان دهد و هرچه سریع‌تر در مسیر خدمت رسانی به مردمی که در دوران تحریم مقاومت کردند، قرار بگیرد. این ادعا را قبول ندارم که الان کشور نمی‌تواند از مزایای پایان تحریم بهره‌گیری کند. در طول مذاکرات هسته‌ای، برگ برتر مذاکره کنندگان ایرانی تکیه بر مقاومت مردم در مقابل تحریم‌ها بود. ولی این مقاومت برای ملت و خانواده‌ها هزینه داشته و مردم نجیبانه تحمل کردند به امید اینکه صبح سحری بدمد لذا اگر برجام احیا شود، باید اصل دیگر در حکمرانی خوب یعنی شفافیت مورد توجه قرار بگیرد. در حوزه‌های عمومی و رسانه‌ای باید دقت شود که آمار واقعی سود مملکت از ناحیه پایان تحریم‌ها مشخص شود و اینکه این پول خرج مردم شود . مشکل دیگر کشور وجود فساد است شبیه آنچه در فولاد مبارکه دیدیم و به نظرم اگر فساد وجود نداشته باشد، در قالبی شفاف مزایای تحریم‌هایی که برداشته شده در توسعه کشور به کار گرفته شود آن موقع این مردم ایران هستند که بیش از همه از مزایای سیاست خارجی تنش‌زدایانه برخوردار خواهند شد.