اردوغان از خود نرمش نشان میدهد
آرمان ملی آنلاین - پورحسین: در سالهای اخیر یکی از موضوعات مهم در دستور کار ایران و روسیه بحران سوریه و برقراری آتش بس در این کشور بوده که در روند آستانه همکاریهای سهجانبه بین ایران، روسیه و ترکیه تا حدودی توانست بحران و مساله سوریه را به لحاظ میدانی با برقراری آتش بس حل کند. اتفاقی که در هیچ یک از فرآیندهای سیاسی و بینالمللی منطقه نتوانسته بود رخ دهد و بحران را فروکش کند. مشخصا روند آستانه توانست به لحاظ میدانی آتش بس در سوریه ایجاد کند و مناطق کاهش تنش در این کشور بهوجود آورد. با این وجود در جریان نشست آستانه هر چند ماه یک بار اجلاس سران تشکیل میشود و اجلاسهای کارشناسان ارشد را داریم که هر ماه رایزنیهای سه کشور با حضور نماینده دبیرکل سازمان ملل در امور سوریه و دولت سوریه و معارضان سوری انجام میشود. در همین راستا برگزاری مذاکرات آستانه در تهران روز گذشته آغاز شد. در کنار برگزاری نشست آستانه مبحث سفر پوتین به ایران همراه با دیدارهای دوجانبه و توسعه روابط، ارتقای سطح همکاریهای تجاری نیز شاید بتواند وزن نشست سه جانبه را تا حدود زیادی
ارتقا دهد. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفتوگویی با سیدهادی افقهی، کاردار پیشین ایران در لبنان داشته است که در ادامه میخوانید.
روند آستانه با چه اهدافی آغاز شد و ایران چه نقشی در این اجلاسیه دارد؟
از ابتدای وقوع بحران سوریه، موضع ایران این بود که درگیریها و بحرانها بینتیجه خواهد بود و باید روند سیاسی جایگزین روند نظامی و امنیتی شود. آتش بس و اقدام نظامی مشخصا نتیجه بخش نبود و صرفا به عنوان یک راهکار کوتاه مدت میتوانست نتیجه بخش باشد. فلذا روندهای غیرسیاسی موفق نخواهد بود و این موضع قاطع ایران در سالهای اخیر در قبال تحولات سوریه بوده و همچنان نیز است. در همین راستا ایران ساز و کاری را پیشنهاد کرد که در آن نیز ترکیه تعریف شده بود زیرا روابط نزدیکی با گروههای معارض در سوریه داشته است. روسیه نیز با این روند موافقت کرد و پس از آن اجلاسهایی در آستانه تشکیل شد تا راهکارهای سیاسی برای حل بحران سوریه در دستور کار قرار گیرد و مورد رایزنی باشند. در این اجلاسیهها به موضوعاتی نظیر پناهندگان، تروریستهای شکست خورده در عرصه میدانی و نحوه انتقال آنها به ادلب بحث و رایزنی شد و اینکه برای مثال تسلیحات این گروهها چه سرنوشتی داشته باشند. از سوی دیگر ترکیه بخشی از اراضی سوریه را اشغال کرده و حتی پرچم خود را در این مناطق برافراشته است.
نشستهای آستانه در تغییر این رویه ترکیه در سوریه موثر بوده است؟
ترکیه بر برخی مناطق سوریه ادعای تاریخی دارد که مشخصا از سوی سوریه مورد پذیرش قرار نمیگیرد. تا به امروز سوریه مدارا کرده اما ارتش سوریه نمیتواند تا ابد نسبت به اشغال خاک سوریه بیتفاوت باشد. این صورت مساله بحران سوریه است و نمیتوان نسبت به آن بیتفاوت بود. ترکیه در هفتههای اخیر قصد داشت اقدام خطرناکی انجام دهد و در مسیر اشغال بخشهای دیگری از شمال سوریه گام بردارد. در این میان نشست آستانه در سطح سران برگزار میشود که در زمان دولت روحانی نیز چنین نشستی در تهران برگزار شده بود. در آن برهه زمانی قرار بود که در یک همکاری نظامی ادلب نیز از حضور تروریستها پاکسازی شود و کنترل آن بهدست ارتش سوریه با همکاری روسیه و ایران بیفتد. در آن مقطع زمانی اردوغان از ایران و روسیه خواست تا به او مهلت دهند تا یک منطقه امن ایجاد شود و تروریستها را به آن منطقه انتقال دهد اما او این کار را انجام نداد و به قول خود عمل نکرد. با این وجود پس از آن نشست سوچی نیز برگزار شد و با وجود اینکه برخی گروههای معارض سوریه آن را تحریم کردند اما در آن مقرر شد تا کمیتهای تشکیل شود تا روند سیاسی آینده سوریه در آن تعیین تکلیف شود. با این
وجود شرایطی در هفتههای اخیر در عرصه بینالمللی ایجاد شده که ترکیه را به این سمت سوق داده است تا در خصوص سوریه از خود نرمش بیشتری نشان دهد و اردوغان نیز با این رویکرد به تهران سفر کرد.
چه مولفههایی سبب شد تا رویکرد ترکیه نسبت به اتفاقات رخ داده در سوریه تغییر کند؟
یکی از مولفههایی که سبب شد تا ترکیه خود را در موضع ضعف ببیند جنگ اوکراین بود که سبب شد تا ترکیه وارد تعاملاتی شود و نسبت به مساله سوریه از خود نرمش بیشتری نشان دهد. پس از ناموفق بودن سفر بایدن به غرب آسیا نیز رویکرد برخی کشورها تغییر کرده که یکی از آنها ترکیه است. اظهارات بسیار جدی و محکم رهبری نیز خطاب به اردوغان مشخصا تغییر رویکرد ایجاد کرده است رهبری به صراحت عنوان کرده است که حمله به شمال سوریه به نفع منطقه و هیچ یک از کشورها نخواهد بود. در این دیدار عنوان شده است که ایران امنیت ترکیه را امنیت خود میداند و امنیت سوریه را نیز امنیت خود میداند پس میتوان در زمینه توسعه امنیت در منطقه همکاری کرد. همچنین عنوان شده است که ایران در تمامی مواقع سخت در کنار دولت و مردم ترکیه بوده است و این مسیر نیز ادامه خواهد داشت. این نکته در این راستا عنوان شده که ترکیه نباید خود را دلخوش به حمایتهای اسرائیل کند و ضرورت دارد تا امروز همچنان از گروههای مقاومت فلسطینی در مقابل جنایتهای اسرائیل حمایت کند.
