ایران با زیرکی مذاکرات را پیش می‌برد

آرمان ملی آنلاین - برجام همچنان در مسیر احیاست و وقفه‌ پیش‌آمده را نمی‌شود به معنای پایان برجام تلقی کرد. اتفاقاتی که افتاده و بحث روسیه و حمله این کشور به اوکراین قدرت چانه‌زنی ایران را در مذاکرات بالا برده و ایران باید تلاش کند خواسته‌های خودش را در مسیر رفع تحریم‌ها بیشتر به پیش ببرد و محقق کند و در این مسیر هم تا حدودی حرکت شده است. آنچه برای ایران اهمیت دارد لغو کامل تحریم‌ها و حداقل لغو حداکثری تحریم‌ها به‌ویژه تحریم‌هایی که در زمان ترامپ وضع شده است. لذا تحولات دوماهه اخیر تا حدود زیادی مسیر را تغییر داده و آنچه الان می‌بینیم تحت تاثیر همین تحولات است. ایران تا حدود زیادی همان‌طور که از قبل مطرح کرده، اینکه تحریم‌ها برداشته شود و تضامینی داده شود که در دولت بعدی برنگردد را مدنظر دارد و دنبال می‌کند. اما ارائه این تضمین با توجه به ساختار تصمیم‌گیری در آمریکا دشوار به نظر می‌رسد از این لحاظ که دولت فعلی نمی‌تواند این تضمین را دهد که دولت بعدی تحریم‌ها را برنگرداند مگر اینکه مصوبه‌ای از کنگره گرفته شود چون بعضی تحریم‌های وضع شده توسط کنگره صورت گرفته که به نوعی در اختیار رئیس‌جمهور آمریکا نیست که به شکل کامل آنها را بردارد. از طرفی یکسری خواسته‌ها مطرح است که ایران در این مسیر مشغول چانه‌زنی است تا بتواند تحریم‌های بیشتری را ازپیش پا بردارد. تحولات پیش آمده و بحث بحران انرژی به خاطر تحریم نفت و گاز روسیه، تا حدودی دست ایران را برای گرفتن امتیازات بیشتر باز گذاشته است. از این لحاظ که غرب نمی‌تواند همزمان نفت روسیه و هم نفت ایران را کنار بگذارد از این رو مجبور است که به ایران امتیازاتی دهد. ایران باید با زیرکی خاص خواسته‌های خود را مطرح کند طوری که طرح خواسته‌ها باعث گریختن طرف مقابل از مسیر مذاکره نشود لذا این روند باید با زیرکی پیش رود، طوری که به هر حال باعث کناره گرفتن طرف مقابل نشود. استراتژی ایران در حال حاضر همین است که ضمن باز گذاشتن باب مذاکره به نوعی این مسیر مسدود نشود و تلاش می‌کند که بتواند به خواسته‌های خود برسد. قطعا و یقینا اینکه زمان در حال سپری شدن است، مطرح است. زمان برای ایران و طرف مقابل همزمان در حال سپری شدن است و برای طرف مقابل هم مهم است که خواسته‌های ایران را به نوعی مورد توجه قرار دهد و دو طرف باید به این مسئله توجه داشته باشند. از این رو پنجره مذاکره برای همیشه باز نمی‌ماند و گاه ممکن است اتفاقاتی روی دهد که مذاکرات را به بن‌بست برساند و مانع از رسیدن به نتیجه شود. به نظر می‌رسد رسیدن به توافقاتی که به نوعی تحریم‌ها را به صورت حداکثری بردارد راهکار مناسبی برای ایران است و ایران تابحال در مجموع این زیرکی را داشته که طرف مقابل را کاملا از مذاکرات ناامید نکند و خواسته‌های خود را به طور منطقی مطرح کرده است. تیم مذاکره کننده با اتخاذ زیرکی خاص می‌تواند ضمن امیدوار کردن طرف مقابل به ادامه مذاکرات و تن دادن آنها به خواسته‌های ایران طوری عمل کند که مذاکرات به بن‌بست نرسد. همان‌طور که اشاره شد به نتیجه رسیدن مذاکرات برای طرف مقابل هم منفعت دارد و آنطور نیست که صرفا ایران منتفع شود بلکه آنها هم از مذاکراتی که منجر به احیای برجام شود، سود می‌برند. دو طرف تا اینجای کار مذاکرات را به نوعی مدیریت کرده‌اند که باعث ناامیدی کامل طرفین نشود گرچه گاهی بحث‌هایی از طرف مقابل مطرح می‌شود و اینطور وانمود می‌کنند که امیدی به احیای برجام و به نتیجه رسیدن مذاکرات نیست اما شاید بشود این اظهارنظرها را در قالب گرفتن نوعی امتیاز تفسیر کرد و به نظر نمی‌رسد که بشود این سخنان را به پای بن‌بست رسیدن مذاکرات و ناامیدی از به نتیجه رسیدن مذاکرات دانست. به هر حال مذاکرات روند خود را طی کرده و دوطرف خواسته‌های خود را مطرح کرده‌اند. طرف مقابلی که عمدتا آمریکایی‌ها هستند. هرچند کشورهای زیادی طرف مقابل ایران در بحث برجام هستند ولی قطعا وزن همه این کشورها یکسان نیست و آمریکایی‌ها دست بالا داشته‌اند و همان‌طور که می‌دانیم خروج آنها عملا باعث بی‌نتیجه و بی‌ثمر شدن برجام شد و الان هم تصمیمی که آنها بگیرند قطعا بر احیا یا عدم احیای برجام تاثیرگذار است. بنابراین باید تضمینی گرفته شود که مذاکره کنندگان از آن به عنوان تصمیمات دشوار یاد می‌کنند. بدیهی است که مذاکره برای گرفتن تصمیم است و موقعی است که این تصمیمات باید گرفته شود. برای ایران بحث انتخابات مجلس در آمریکا مدنظر است. قطعا و یقینا این انتخابات تا حدودی برای ایران تاثیرگذار است و شاید گذر زمان به نفع ایران هست که چه گرایشی بر قانونگذاران آمریکا مسلط می‌شود و آنها تا چه اندازه می‌توانند مسیر را به نوعی تحت تاثیر قراردهند. کنگره نقش مهمی در تصمیمات مربوط به سیاست خارجی دارد و به‌خصوص مجلس سنای آمریکا نقش مهمی در این خصوص بازی می‌کند اما این را هم می‌دانیم که رئیس‌جمهور در آمریکا با توجه به نظام ریاست جمهوری دارای نقش عمده‌ای است و تاثیرگذار است و اختیارات وسیعی در این حیطه دارد. برای ایران مطلوب این است که برخی قوانین ضدایرانی در کنگره ملغی شده و از بین بروند. این یک خواسته حداکثری برای ایران است که شاید فعلا نشود به شکل خوشبینانه‌ای بدان نگاه کرد. اما در ارتباط با اختیارات رئیس‌جمهور آمریکا می‌توان خوشبین بود و ایران به‌خصوص در این زمینه فعلا در این مقطع باید تلاش کند که رئیس‌جمهور آمریکا وادار شود از حداکثر اختیارات خود برای گرفتن تصمیماتی که منافع ایران را تامین کند، استفاده کند.