کلیگویی را پایان دهیم
آرمان - برنامه وزرای پیشنهادی رئیسجمهور به مجلس، درست ساعتی پس از انتشار فهرست آنها، از طریق فضای مجازی در اختیار مردم قرار گرفت. سایت رئیسجمهور متن نامه معرفی وزرا و فایل برنامه هر وزیر را منتشر کرد. صرفنظر از اینکه کیفیت انتخابهای رئیسجمهور چگونه است و آیا کابینه معرفیشده انتظارات را برآورده میکند یا نمیکند، انتشار برنامه وزرا یک گام به جلو در جهت شفافیت است. جامعه مدنی و اجتماع متخصصان هر حوزه اکنون میتوانند از کلیگویی و بیان بیشاهد و مستندات درباره وزرا دست کشیده و به استناد آنچه در برنامه آمده است، اظهارنظر کنند. زمان آن است که جامعه مدنی دست از سخنرانی و مصاحبه رسانهای بردارد و گزارشهای مکتوب و مستدل درباره ارزیابی برنامههای وزرا ارائه کند. زمان آن گذشته است که در مصاحبه با رسانهها گفته شود مثلا برنامه فلان نامزد وزارت ضعیف است و واقعیتهای کشور را لحاظ نکرده است. ضعیف است، چه معنای مشخصی دارد و به چه جهت ضعیف است و کدام واقعیتها را لحاظ نکرده است و دهها سوال سیاستی مشخص که باید به آنها پرداخت و پاسخ گفت. فرصت آن است که جامعه مدنی و متخصصان با دقت تمام به بررسی و نقد برنامه وزرا بنشینند و منصفانه درباره قوت و ضعفهای آنها اظهارنظر مکتوب کنند. پایان عصر کلیگویی ضرورت ایران امروز ماست. اظهارنظر درباره وزرایی که در دولت یازدهم نیز سابقه حضور داشتهاند و آنها که در دولتهای پیشین نیز بودهاند، سادهتر و ضروریتر است. آنها سابقه عملکرد، منش مدیریتی و شبکه سیاسی و سیاستی مشخصی دارند. عطف به این سابقه میتوان درباره آینده آنها نیز ارزیابی ارائه کرد. وقت آن است که بررسی شود آیا تجربه مدیریت وزرا در برنامه جدید آنها بازتابی داشته و درسهای لازم را آموختهاند و در برنامه خود به کار گرفتهاند یا نه. وقت سنجش واقعبینی است. تمایلی در مدیران هست که برنامهریزی بدون محدودیت ارائه کنند، برنامههایی که گویی با هیچ محدودیت مالی، انسانی، سیاسی، بینالمللی و... روبهرو نیستند. وقت آن است که جامعه ببیند برنامههای ارائهشده مبتنی بر برنامهریزی واقعبینانه است یا مبتنی بر «برنامهریزی بدون محدودیت». کمپینهای «نه به آقای الف یا ب» کاری برای بهبود فضای سیاسی در ایران نخواهد کرد. انجمنهای علمی، سازمانهای تخصصی مدنی، اتاقهای بازرگانی و همه تشکلها زمان دارند تا نیرویی هر چند کوچک اما تأثیرگذار بر فضای سیاسی وارد کنند و به مردم نشان دهند که میتوانند اندیشهها و برنامههای بدیل قویتری نسبت به آنچه وزرای پیشنهادی ارائه کردهاند، پیش روی مردم و رئیسجمهور بگذارند. مجلس نگاه خاص خودش را دارد و نمیتوان به کفایت عملکرد مجلس در ارزیابی برنامهها مطمئن بود. مجلس باید فشار مطالبه جامعه مدنی و متخصصان در ارزیابی برنامهها و عملکردها را احساس کند. مجلس باید احساس کند نه میتواند قوتهای وزرای پیشنهادی را نادیده بگیرد و نه قادر خواهد بود ضعفهای ایشان را با اغماض بنگرد. نگرش انتقادی و منصفانه به برنامه وزرا، میتواند با هدف اصلاح برنامه و صورتبندی یک برنامه بهتر باشد و نه الزاما کنار گذاشتن وزیر پیشنهادی. این رویکردی مبتنی بر همکاری است. جامعه مدنی اگر این مسیر را در پیش گیرد و از ظرفیت ایجادشده توسط شبکههای اجتماعی و دسترسی آزادتر به اطلاعات نسبت به دورههای قبلی معرفی وزرا به خوبی استفاده کند، میتواند اثر معناداری بر بهبود فضا داشته باشد. بهبودهای بزرگ با اقدامات کوچک ما ساخته میشوند. تاریخ با نقزدن یا سکوت پیش نمیرود؛ باید کار کرد و اندیشهها و برنامههای موجود را نقد کرد و بدیلهای بهتر ارائه کرد.
