این هم کابینه روحانی

آرمان -

روز گذشته، تردیدها به پایان رسید و رئیس‌جمهور لیست نهایی خود را درباره کابینه دولت دوازدهم به هیات رئیسه مجلس فرستاد. مسعود پزشکیان که ریاست جلسه علنی مجلس را بر عهده داشت،‌ متن نامه معرفی وزرای پیشنهادی برای دولت دوازدهم را قرائت کرد و گفت: «احتراما در اجرای اصل ۱۳۳ قانون اساسی و همچنین ۱۸۷ آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به پیوست اسامی وزرای پیشنهادی شرح حال و برنامه آنها تقدیم می‌شود.» بدین ترتیب 17 وزیر پیشنهادی روحانی به مجلس معرفی شدند و برنامه‌های خود را به مجلس تقدیم کردند.

وزرای جدید

سیدمحمد بطحایی، به عنوان وزیر آموزش و پرورش معرفی شد که معاونت پشتیبانی و توسعه مدیریت وزارت آموزش و پرورش، ریاست مرکز ملی نظارت راهبردی سازمان برنامه و بودجه کشور، سرپرستی سابق وزارت آموزش و پرورش را در کارنامه خود دارد. محمدجواد آذری‌جهرمی، گزینه پیشنهادی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است که او نیز معاون وزیر ارتباطات دولت یازدهم، رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت بوده است. او جوان‌ترین گزینه پیشنهادی برای تصدی یک وزارتخانه در دوران پس از انقلاب است و البته سوابق او مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان و حامیان دولت قرار دارد. مسعود کرباسیان با سابقه معاونت وزیر اقتصاد، ریاست ‌کل گمرک، معاونت وزیر صنایع سنگین، معاونت وزیر بازرگانی، معاونت وزیر نفت، مشاورت عالی و معاونت شهردار تهران به عنوان وزیر اقتصاد و دارایی کشور معرفی شده است. سیدعلیرضا آوایی نیز در وزارتخانه دادگستری جانشین‌پورمحمدی خواهد شد؛ او پیش از این رئیس دفتر بازرسی ویژه رئیس‌جمهور، قاضی دیوان عالی کشور، معاون وزیر کشور و رئیس سازمان ثبت احوال، رئیس کل دادگستری استان تهران، اصفهان، مرکزی و لرستان، دادستان عمومی و انقلاب اهواز و دزفول و مستشار دادگاه عالی انتظامی قضات بوده است. امیر سرتیپ امیر حاتمی نیز پیشنهاد روحانی به عنوان وزیر دفاع است؛ او جانشین وزیر دفاع، جانشین معاونت ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بوده است. وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز به دست محمد شریعتمداری سپرده خواهد شد که پیش از این در سمت‌هایی مانند معاونت اجرایی رئیس‌جمهور، جانشینی رئیس‌جمهور در شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور، ریاست سازمان فضایی ایران، سرپرستی وزارت ورزش و جوانان، وزارت بازرگانی و قائم‌مقامی وزیر بازرگانی انجام وظیفه کرده است. سیدعباس صالحی نیز یکی از پرحاشیه‌ترین پیشنهادهای روحانی بود که به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی شده است. او پیش از این در معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سرپرستی وزارت ارشاد حضور داشته است. حبیب‌ا... بیطرف نیز به عنوان وزیر نیرو معرفی شده است. او پیش از این نیز سابقه حضور در این وزارتخانه را داشته است و علاوه بر آن، معاون امور مهندسی، پژوهش و فناوری وزیر نفت، معاون آموزشی وزیر نیرو، رئیس سازمان نظام مهندسی استان تهران و استاندار یزد بوده است.

9 وزارتخانه، بی‌تغییر

دیگر اعضای کابینه نیز بدون تغییر نسبت به دولت یازدهم در وزارتخانه‌های خود باقی مانده‌اند؛ سیدمحمود علوی برای وزارت اطلاعات، محمدجواد ظریف برای وزارت امور خارجه، قاضی‌زاده هاشمی برای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، علی ربیعی برای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، محمود حجتی برای وزارت جهاد کشاورزی، عباس آخوندی برای وزارت راه و شهرسازی، عبدالرضا رحمانی فضلی برای وزارت کشور، زنگنه برای وزارت نفت و مسعود سلطانی‌فر برای وزارت ورزش و جوانان معرفی شده‌اند. وزیر علوم، آموزش و تحقیقات نیز بعدا معرفی خواهد شد. اسحاق جهانگیری نیز طی حکمی از سوی روحانی به عنوان معاون اول رئیس‌جمهور در دولت دوازدهم منصوب شد.

میانگین سنی کابینه

در کابینه پیشنهادی دوازدهم سه وزیر با سابقه بیش از دو دوره وزارت وجود دارد و شش گزینه در صورت کسب رأی اعتماد از مجلس شورای اسلامی اولین دوران وزارت خود را تجربه خواهند کرد. بیژن نامدار زنگنه و محمود حجتی سابقه بیش از دو دوره وزارت و عباس آخوندی سابقه دو دوره تصدی وزارتخانه را در کارنامه کاری خود ثبت کرده‌اند. سیدمحمود علوی، محمدجواد ظریف، سیدحسن قاضی‌زاده‌هاشمی، علوی ربیعی، عبدالرضا رحمانی فضلی، محمد شریعتمداری، حبیب‌ا... بیطرف و مسعود سلطانی‌فر هرکدام یک دوره متصدی اداره وزارتخانه‌‌ای بوده و سیدعباس صالحی،‌ ‌ امیرسرتیپ امیرحاتمی، سیدعلیرضا آوایی، مسعود کرباسیان، محمدجواد آذری‌جهرمی و سیدمحمد بطحایی از جمله وزرای پیشنهادی هستند که سابقه وزارت ندارند اما در سمت‌هایی چون معاونت وزیر، مشاور و مدیریت‌های دولتی حضور داشته‌اند. از سوی دیگر، سن بالای کابینه دولت یازدهم با میانگین سنی ۶۱/۳ سال همواره مورد انتقاد حامیان و منتقدان دولت بوده که اکنون حسن روحانی با معرفی کابینه‌ای با میانگین سنی ۵۸/۲ سال توانست کابینه‌ای جوان‌تر نسبت به دولت قبل به مجلس معرفی کند.

گرایش‌های سیاسی

در چینش کابینه، 6 گزینه پیشنهادی از همسویان با اعتدالگرایی و از نزدیکان حسن روحانی هستند. همچنین 6 کرسی نیز به افرادی داده شده که از نزدیکان و همفکران اصلاح‌طلبان هستند. 3 گزینه نیز همسویی با هیچ‌جریانی نداشته‌اند و دو چهره نیز از اصولگرایان در کابینه جدید حضور دارند. بنابراین در مجموع، یازده گزینه مغایر با گفتمان اصلاح‌طلبی است که روحانی به وسیله آن موفق به پیروزی در انتخابات شده بود. سید محمد بطحایی که به عنوان وزیر آموزش و پرورش معرفی شده یکی از چهره‌های اعتدالگرای دولت است و در دولت یازدهم مسئولیت‌های مختلفی را عهده‌دار شد. محمدجواد آذری جهرمی نیز یکی دیگر از افرادی است که گفته می‌شود معتقد به اعتدالگرایی است. سیدمحمود علوی، وزیر پیشنهادی اطلاعات نیز از نزدیکان روحانی است. مسعود کرباسیان که درصورت کسب رأی اعتماد جانشین طیب‌نیا در وزارت اقتصاد خواهد شد نیز همسو با گفتمان اعتدالگرایی است. محمدجواد ظریف نیز از وزیران تحولگراست که در دولت یازدهم نیز رابطه خوبی با اصلاح‌طلبان داشت. سیدحسن قاضی‌زاده هاشمی که بار دیگر برای وزارت بهداشت معرفی شده است ریشه در اصولگرایی دارد و جزو اعتدالگرایان اصولگراست. علی ربیعی، وزیر کار نیز عضو خانه کارگر و نزدیک به اصلاح‌طلبان است. محمود حجتی، وزیر کشاورزی نیز از اصلاح‌طلبان و نزدیک به حزب اتحاد ملت است. سیدعلیرضا آوایی که به عنوان وزیر دادگستری پیشنهاد شده نیز یک از قضات رسمی کشور است و همچنین عضو حزبی نیست. امیر سرتیپ امیر حاتمی نیز عضو احزاب نیست و برای وزارت دفاع معرفی شده است. عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی نیز گفته می‌شود که عضو حزب اعتدال و توسعه است. محمد شریعتمداری نیز یکی از اعضای بنیاد باران و نزدیک به اصلاح‌طلبان است. سیدعباس صالحی، گزینه پیشنهادی وزارت فرهنگ و ارشاد بوده و نزدیک به اعتدالگرایان است. عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور نیز سبقه اصولگرایی دارد. بیژن زنگنه، وزیر نفت نیز نزدیک به حزب‌کارگزاران است. حبیب‌ا... بی‌طرف نیز از مدیران شناخته شده اصلاحات است و جزو این جریان شناخته می‌شود. مسعود سلطانی فر نیز سابقه حضور در حزب اعتماد ملی را دارد و یکی دیگر از اصلاح‌طلبان در کابینه جدید است.

طبق قانون، مجلس پس از یک هفته وارد بررسی صلاحبت و رأی اعتماد وزرا خواهد شد. بهروز نعمتی، سخنگوی هیات‌رئیسه مجلس در همین خصوص به ایسنا گفت که جلسات بررسی رأی اعتماد وزرای کابینه دوازدهم از سه‌شنبه هفته آینده برگزار خواهد شد. او در ادامه اظهار داشت: با توجه به مهلت یک هفته‌ای مجلس برای بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی از زمان اعلام اسامی آنها، جلسات مجلس برای بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی از سه‌شنبه آینده برگزار خواهد شد. وی با بیان اینکه بررسی جلسه رأی اعتماد به وزرای پیشنهادی به صورت متوالی خواهد بود، گفت: طبق عرف و روال گذشته این جلسات در دو شیفت کاری برگزار می‌شود. سخنگوی هیات رئیسه مجلس درباره عدم معرفی وزیر پیشنهادی علوم نیز یادآور شد: صراحت آیین نامه این است که رئیس‌جمهور باید لیست کابینه را اعلام کند، اما دو تفسیر وجود دارد که ایشان باید همه کابینه را اعلام کند یا بخشی از آن را و ما برای اینکه کار بهتر به پیش برود، از آقای امیری خواهش کردیم از رئیس‌جمهور بخواهند گزینه پیشنهادی وزارت علوم را تا فردا اعلام کنند تا رأی اعتماد به وزیر پیشنهادی علوم نیز همزمان با سایر اعضای کابینه انجام شود.

فراکسیون‌ها

فراکسیون‌ها و نمایندگان مجلس از همین امروز تلاش کردند کار بررسی صلاحیت‌های وزرای پیشنهادی روحانی را رسما آغاز کنند. غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی، سخنگوی فراکسیون مستقلین، با اشاره به نحوه بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی دولت در فراکسیون مستقلین ولایی اعلام کرد: از فردا صبح جلسات فراکسیون به منظور بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی برگزار خواهد شد و در هفته آینده هر پنج روز کاری تشکیل جلسه خواهیم داد. او در ادامه به ایلنا گفت: بر این اساس روزهای یکشنبه، سه‌شنبه و چهارشنبه جلسات فراکسیون با وزرای پیشنهادی صبح برگزار می‌شود و در روزهای شنبه و دوشنبه نیز در نوبت بعد از ظهر تشکیل جلسه خواهیم داد. نایب‌رئیس نخست فراکسیون مستقلین ولایی با تاکید بر تشکیل جلسه با تمامی وزرای پیشنهادی گفت: ‌احتمالا در هر یکی از روزهای کاری با دو نفر از وزرا جلسه خواهیم داشت تا روند بررسی کارنامه و سوابق آنها و نظراتشان را در مورد هر بخش استماع کنیم. جعفرزاده ایمن‌آبادی در پایان تصریح کرد: هماهنگی‌هایی برای برگزاری جلسه فردا با دو نفر از وزرای پیشنهادی انجام شده که ان‌شاءا... با آقایان ظریف و علوی تشکیل جلسه خواهیم داد. ایمن‌آبادی به یکی دیگر از رسانه‌ها نیز گفت: کابینه معرفی شده از سوی روحانی رضایت‌بخش نیست و به نظر می‌رسد این افراد نتوانند مشکلات مردم را با توجه به وعده‌های رئیس‌جمهور حل کنند. در کشور مدیران بسیار قوی‌تر از کسانی که به عنوان تیم اقتصادی دولت معرفی شدند، وجود دارد. این افراد نمی‌توانند حلال مشکلات اقتصادی کشور باشند. عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات در مورد نظر مجلس در رابطه با معرفی رحمانی فضلی به عنوان وزیر کشور خاطرنشان کرد: در مورد وزیر کشور پیشنهادی ابهاماتی وجود دارد که رحمانی فضلی باید به آنها در مجلس پاسخ دهد. نماینده مردم رشت در مورد وضعیت دیگر وزرا گفت: اوضاع جهرمی، وزیر پیشنهادی ارتباطات، نیز در بین نمایندگان خوب نیست. وضعیت مقبولیت بطحایی وزیر پیشنهادی آموزش و پرورش نیز اصلا خوب نیست. جعفرزاده در پایان خاطرنشان کرد: تغییر سه وزیر یعنی بطحایی، جهرمی و رحمانی فضلی قطعی است. در این میان اگر وزیر پیشنهادی کشور بتواند ما را قانع کند شاید بتواند رأی بیاورد. البته باید گفت احتمال قانع شدن ما کم است. سیدحسین نقوی‌حسینی، عضو فراکسیون اصولگرایان نیز به ایلنا اعلام کرد: با توجه به سابقه درخشان امیر حاتمی، فراکسیون نمایندگان ولایی نسبت به حضورش در وزارت دفاع استقبال می‌کند. سخنگوی فراکسیون نمایندگان ولایی همچنین درباره نحوه بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی دولت در این فراکسیون گفت: قرار است کمیته‌های فراکسیون نمایندگان ولایی شاخصه‌های انتخاب وزرا را در هر حوزه تعریف کنند تا بر اساس آن شاخصه‌ها، صلاحیت وزرا مورد بررسی قرار گیرد. نقوی حسینی در پایان تصریح کرد: تلاش فراکسیون نمایندگان ولایی این است که با برگزاری جلسات جداگانه با حضور همه وزرای پیشنهادی برای استماع نقطه‌نظرات و برنامه‌های آنها نسبت به بررسی صلاحیت این افراد برای تصدی پست‌های وزارتی اقدام کند.

پاشنه آشیل

در این میان، فراکسیون امید که متشکل از نمایندگان اصلاح‌طلب مجلس دهم است نیز در جریان رأی اعتماد به وزرای پیشنهادی روحانی اهمیت بسزایی دارد. آنها پیش از این اعلام کرده بودند که اگر وزرای پیشنهادی رئیس‌جمهور مطابق با رأی 24 میلیونی مردم تلقی نشود، در جهت پیگیری مطالبات مردم، به برخی وزرا رأی اعتماد نخواهند داد. بهرام پارسایی، سخنگوی فراکسیون امیددر همین خصوص به ایسنا اظهار کرد: اعضای هیات رئیسه فراکسیون امید در جلسه روز سه شنبه درباره نحوه ورود فراکسیون به بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی کابینه دوازدهم تشکیل جلسه داند و مقرر شد کمیته‌های مرتبط از هر کمیسیون برای ارزیابی وزرای پیشنهادی تشکیل شود تا در نهایت نتیجه ارزیابی خود را به فراکسیون اعلام کنند. وی با ابراز امیدواری نسبت به تحقق وعده‌های انتخاباتی حسن روحانی از سوی کابینه دولت دوازدهم گفت: فراکسیون امید، بانک اطلاعاتی درباره وزرای پیشنهادی تهیه خواهد کرد و آنها را با توجه به شاخص‌ها ارزیابی می‌کند. پارسایی در پایان با تاکید بر اینکه رأی اعضای فراکسیون امید به وزرای پیشنهادی رأی فراکسیونی خواهد بود، گفت: در مورد برخی وزرا پیش فرض منفی و در مورد برخی دیگر پیش‌فرض مثبت وجود دارد که باید ببینیم جمعبندی فراکسیون چه خواهد بود. ممکن است نظرات مثبت و منفی در مورد برخی وزرا وجود داشته باشد، اما نهایتا خرد جمعی در فراکسیون به جمعبندی خواهد رسید.

مشورت

از مدتی پیش، بسیاری از حامیان رئیس‌جمهور که در ایام انتخابات از او حمایت کرده بودند، نگران چینش کابینه جدید بودند. به همین دلیل هرکدام به نحوی تلاش کردند نظرات و مشورت‌های خود را درخصوص شاخص‌های انتخاب کابینه به حسن روحانی انتقال دهند. حسینعلی امیری، معاون پارلمانی رئیس‌جمهوری با اشاره به معرفی وزرای پیشنهادی کابینه دولت دوازدهم به مجلس، گفت: «آقای رئیس‌جمهور برای معرفی وزرا با سران احزاب و همچنین روسای سه فراکسیون مجلس مشورت کردند و با روسای این فراکسیون‌ها و فراکسیون زنان مجلس نیز ملاقات‌هایی داشته‌اند و آنها پیشنهادات خود را ارائه کردند. بررسی آقای رئیس‌جمهور در این رابطه جامع بوده و در مجموع با بررسی‌های انجام گرفته و با توجه به اینکه چه کسانی می‌توانند یار ایشان باشند و برنامه‌های رئیس‌جمهور را دنبال کنند، وزرای پیشنهادی به مجلس معرفی شدند.» البته این درحالی گفته می‌شود که بسیاری بر این باورند بخش عمده‌ای از کابینه پیشنهادی، مطابق گفتمان و شعارهایی نیستند که در انتخابات مطرح شد و 24‌میلیون رأی کسب کرد. به همین دلیل از روز گذشته که این افراد معرفی شدند انتقادهایی به این لیست مطرح شده است. شنیده می‌شود مجلسی‌ها که نمایندگان مردم هستند و وظیفه پیگیری مطالبات مردم را برعهده دارند، قصد دارند با رایزنی‌های خود تغییراتی را در جهت مطالبات مردم در کابینه جدید اعمال کنند و تلاش خود را به کار بگیرند تا شاخص‌هایی که مدنظر رأی‌دهندگان بود رعایت شود. عدم حضور وزیر زن و حضور چند وزیر که کارنامه قابل قبولی در دولت یازدهم نداشته‌اند از جمله انتقادهایی است که به کابینه مطرح می‌شود. البته شنیده می‌شود که روحانی قصد دارد یک زن را به عنوان وزیر علوم معرفی کند تا به وعده حضور زنان نیز عمل کرده باشد. محسن بیگلری، نماینده مجلس، نیز در پاسخ به این سوال که احتمال معرفی وزیر علوم زن چقدر است. به ایلنا گفت: در این رابطه هنوز به جمعبندی نرسیده‌اند اما شنیده‌ها از احتمال معرفی وزیر علوم زن حکایت دارد.