عملکرد ضعیف شهرداری در مقابله با آسیبها
آرمان - این سازمان با ایجاد مراکز بهاران برای نگهداری از معتادان و همچنین مراکز نگهداری زنان خیابانی یا کودکان، محیط نسبتا مناسبی را برای زندگی کوتاهمدت در این اماکن برای این افراد مهیا کرده است، اما به رغم ایجاد این مراکز، شهرداری اقدام قابل توجهی را در زمینه بهبود وضعیت زندگی این افراد و عدم درگیری دوباره آنها با آسیبهای اجتماعی انجام نداده است. این افراد به لحاظ پیشرفت در اندیشه و کسب مهارتهای لازم به میزانی توانمند نمیشوند که بتوانند بعد از خروج از این مراکز به کاری مشغول شوند تا دست از رفتارهای ضداجتماعی خود بردارند. میزان بالای آسیبهای اجتماعی در شهر تهران نشانگر عملکرد و کارنامه ضعیف شهرداری در این زمینه است. نگاه آسیبشناسانه به سطح خیابانهای شهر بیانگر افزایش خیرهکننده تعداد کودکان کار است. امروز کودکان کار از همه گروههای سنی داخل خیابانهای شهر مشاهده میشوند و آنها را در حال فروش اجناس و پاک کردن شیشه خودروها یا بزهکاری و ارتکابجرم در خیابانهای تهران میبینیم که دلیلی روشن بر عملکرد ضعیف شهرداری و نشاندهنده شکست شهرداری تهران در بحث کنترل آسیبهای اجتماعی است. در واقع شهرداری تهران راهکار قابل قبول و کارآمدی برای مقابله و پیشگیری از حضور این کودکان در خیابانها ارائه نکرده است. گاهی این سازمان اعلام میکند که این کودکان ایرانی نبوده و اکثر آنها مهاجران افغانی هستند و با همین ادعا نقش خود را در ساماندهی این کودکان کمرنگ میکند. اگر فرض بر صحت این ادعا داشته باشیم این سازمان باید پاسخگوی این سوال باشد که این تعداد کودکان غیرایرانی کار از کدام کانال وارد شهر تهران میشوند که غیرقابل کنترل هستند. جامعه شناسان اذعان دارند که شهرداری تهران ایفاگر نقش تعیینکننده خود در کنترل گسترش آسیبهای اجتماعی در شهر نبوده است. در مراکز این سازمان باید برنامههایی برای مهارتآموزی به کودکان، زنان آسیبدیده و معتادان وجود داشته باشد تا این افراد حس کنند که افراد مفیدی در آینده برای جامعه خواهند بود و به آنها امکاناتی برای ایجاد کسب و کارهای کوچک و متعلق به خودشان داده شود.
برای ایجاد نشاط چه کردهاید؟
اکنون کودکان کار و خیابانی به نوعی معضل شهر تهران به حساب میآیند. حضور زنان خیابانی و معتادان هم در شهر محرز و قابل مشاهده است که در ساعات مشخصی در خیابانها در رفت و آمدند. در حال حاضر زنان خیابانی و معتادان در محدوده خاصی از شهر تهران یافت میشوند و به راحتی در ساعات خاصی میتوانید آنها را در آن محدودهها پیدا کنید. شهرداری برای زنان خوابگاههایی را در سطح شهر تهران ایجاد کرده است، ولی مساله اصلی این زنان تنهایی است و آنها در موارد حاد به افسردگی دچار میشوند. سوال آن است که این سازمان برای ساماندهی و کمک به این زنان چه اقداماتی داشته و چه امکاناتی به آنها اختصاص میدهد. مساله قابل تامل دیگر آن است که اقدامات شهرداری به عنوان نهادی که مدیریت شهر تهران را به عهده دارد در بحث افزایش نشاط و شادی در سطح جامعه چه بوده است. جهتگیری سیاسی در همه اقدامات شهرداری مشهود است؛ برای مثال شهرداری میتواند برای افزایش نشاط و شادی تصاویر زیبایی در معرض دید شهروندان بگذارد، ولی همواره شاهد نصب بیلبوردهایی با مقاصد سیاسی در شهر بودهایم. با توجه به ضرورت بحث آلودگی هوا و اینکه نیمی از سال شاهد آلودگی هوا در شهر تهران هستیم، ولی شهرداری با گذشت این همه سال در بحث کنترل و جلوگیری از آلودگی هوا ناموفق بوده و سازمانهای دیگر متولی هم به طبع با توجه به عدم موفقیت شهرداری در این زمینه در کنترل این مساله ناتوانند. واقعیت آن است که زمان آن رسیده که این سازمان برای مقابله و رفع آسیبهای اجتماعی اقدامات کاربردی، هدفمند و تاثیرگذار انجام دهد و در اقدامات محوری و نه حاشیهای درگیر مسائل زنان، معتادان و کودکان کار و خیابان شود. اما نقش سازمانهای مردم نهاد را هم نباید در بحث کاهش آسیبهای اجتماعی نادیده گرفت.
استفاده از ظرفیت سمنها
اقدامات اصولی و کارشناسانه در زمینه رفع این آسیبها، نیازمند دخالت سازمانهای مردم نهاد و مشارکت آنها با شهرداری است. این کار باید توسط سازمانهای مردم نهادی انجام شود که شایستگی و تخصص کافی در این زمینه را دارند و میتوانند بهمنظور کنترل و پیشگیری از این آسیبها در سطح شهر تهران وارد عمل شوند؛ سمنهایی که با استفاده از رابطه خود با شهرداری اقدام به اخذ وام و کمک هزینه از این سازمان میکنند. شهرداری تهران در واقع نه فقط این معضلات را حل نمیکند که گاهی با رویکرد غیرکارشناسانه خود سبب وخامت وضعیت موجود نیز میشود و هیچگونه خروجی مفید ندارد. اکنون نیاز جامعه، ورود سمنهای تخصصی در زمینه حل معضلات اجتماعی است. ورود اصولی این سمنها به بحث آسیبهای اجتماعی میتواند زمینه ساز ایجاد هنجارها، نگرشها و شهامت مدنی در سطح جامعه شود. شهرداری تهران در زمینه ارتباط با این سازمانهای مردم نهاد چندان موفق نبوده و نتوانسته با تفویض اختیارات و امکانات به این سمنها سبب اقدامات بیشتر و مفیدتر آنها در سطح جامعه شود. اکنون شهرداری تنها با سازمانهای مردم نهادی در ارتباط است که اقدامات کارشناسانه و تخصصی در زمینه کاهش آسیبها ندارند. این سازمانها به بهانه دریافت بودجه، وام یا انجام پروژه با شهرداری همکاری میکنند، ولی در جامعه تاثیر فعالیتهای آنان را مشاهده نمیکنیم و وضعیت امروز در زمینه مسائل اجتماعی گواه همین ادعاست. این سازمان باید برای کاهش تعداد زنان کارتنخواب و خیابانی در شهر اقدام عاجلی انجام دهد، زیرا حضور این زنان زمینهساز آسیبهای متعدد اجتماعی است. یکی از نکات قابل توجه افزایش تعداد خودکشیها در بین نوجوانان و جوانان است که یکی از علل مهم و اساسی آن فقدان شادی و نشاط در جامعه است. نبود شادی و نشاط در جامعه، افراد را به سمت آسیبهای اجتماعی سوق میدهد و از آنها اقدام غیراجتماعی و ناهنجار خودکشی سر میزند. روحیه همدلی و همیاری در میان مردم بسیار کم است. واقعیت آن است که مردم در کنار هم میتوانند به مشکلات و معضلات فائق آیند. شهرداری در آموزش این مساله به مردم اثرگذار است.
*جامعهشناس
