«نه» به سکوت در برابر آمریکا

آرمان - روشنفکر ایرانی مسئولیتی همسان با سایر روشنفکران جهان دارد؛ گرچه دو مولفه زمان و مکان در شکل آن تغییر ایجاد نماید؛ مسئولیت توسعه فکری و اجتماعی بشر و مشخصا مردم سرزمین خویش. ۱- نقش روشنفکری روشنفکران ایران گاه به نفع نقش سیاست‌ورزی منحرف شده است. این انحراف پیش از انقلاب بیشتر در نیروهای چپ و پس از انقلاب عمدتا در نیروهای نولیبرال نمود داشته است. ۲- در این نقطه مناسبات بین‌المللی اهمیت پیدا می‌کند. تاریخ تحولات معاصر ایران عمدتا متاثر از تحولات بین‌المللی و نقش‌آفرینی ابرقدرت‌ها بوده است. خاصه اینکه ایران در حساس‌ترین منطقه جهان یعنی خاورمیانه قرار دارد. از تغییرات اقتصاد سیاسی در اواسط قرن پیش گرفته تا سقوط رضاشاه، تا کودتای 32 و دیگر حوادث مهم، نقش‌آفرینی کشورهای دیگر مشاهده می‌شود. نیروهای داخلی گاه توانسته‌اند این نقش‌آفرینی‌ها را به نفع منافع ایران به کار بگیرند. گاه نیز نتوانسته‌اند و ایران متضرر شده است. بنابراین همواره نیروهای فکری کشور و روشنفکران در قبال دیگر کشورها و عمدتا غرب اعلام موضع داشته‌اند. مواضعی که انتقادی بوده؛ همچون مارگزیده‌ای که از ریسمان سیاه‌و‌سفید می‌هراسد. ۳- با این حال پس از انقلاب و در نتیجه انفکاک جریان‌های مختلف، نوعی دیگر از موضعگیری مشاهده می‌شود. اعلام مواضع رسمی علیه غرب و در راس آنها آمریکا سبب شده نوعی انتقادهراسی نسبت به آمریکا در روشنفکران پدید آید. هراس از اینکه مبادا با انتقاد از آمریکا، هم‌زبان و هم‌جبهه با قرائت رسمی قرار گیرند. به زعم نگارنده، این یک خطا در مضامین و فعل روشنفکری است. ۴- مانور قدرت آمریکا در خاورمیانه با پیگیری منافع آن کشور خصوصا منافع اقتصادی رقم می‌خورد. در جنگ‌هایی که منطقه را درگیر کرده، در تصاویر هولناک سوریه و عراق و افغانستان، همچنان حضور مستقیم و غیرمستقیم آمریکا مشاهده می‌شود. تعهد روشنفکر به حقوق بشر و عقلانیت یک تعهد درونی است که او را ملزم می‌کند سکوت ننماید. روشنفکر ایرانی دراین باره بعضا دچار انفعال شده است. ۵- اهمیت این بحث اکنون بیش از پیش است، چراکه دولت دونالد ترامپ دولتی ماجراجوست که در جوار دولت‌های مغرض منطقه نظیر عربستان و اسرائیل تلاش دارد ایران را به رویارویی و مواجهه مستقیم بکشاند و مخالفان نظام هم از این امر استقبال می‌کنند. متاسفانه برخی چهره‌ها و برخی جریان‌های تندرو هم بر این آتش می‌دمند. آنها مایلند برجام شکست بخورد و دولت دوازدهم ناکارآمد جلوه کند، حتی اگر بهای آن ضربه به کل کشور باشد! روشنفکران ایرانی بایستی متوجه باشند که اگر چه هدفشان همانا تقویت دموکراسی و نهادهای مدنی در ایران است، اما سکوت در قبال سیاست‌های جنگ‌طلبانه آمریکا موضعی خطرناک و ناموجه است.