شایعه تجزیه در فصل آتشبس
آرمان - امین نایینی: روند افول داعش و شکستهای پیدرپی تروریستها در سوریه و آینده سیاسی در این کشور بهطور روز افزون در محافل بینالملل مطرح است. تجزیه سوریه یکی از گزینههایی است که برخی آن را مطرح میکنند؛ موضوعی که بعید به نظر میرسد در دستور کار هم باشد. شاید تنها بتوان رژیم صهیونیستی را بهعنوان بازیگری نامید که از تجزیه سوریه خوشحال خواهد شد. با این حال هنوز پیشبینی در اینباره خیلی زود است. روز دوشنبه این هفته بود که فرستاده ویژه سازمان ملل در امور سوریه با بیان اینکه مخالف تجزیه سوریه است، آتشبس در جنوب این کشور را ضامن یکپارچگی اراضی سوریه دانست. استفان دیمیستورا در مورد اعمال طرح مناطق کاهش نفوذ نیز اظهار داشت این طرح نباید به تجزیه و تقسیم سوریه منجر شود. او باز هم بار دیگر تاکید کرد آتشبس جنوب این کشور یک اقدام مثبت در مسیر درست است و سوریها اطمینان داشته باشند که این اقدام به تقسیم کشور نمیانجامد. دیمیستورا درباره نگرانی سوریها از تبدیل مناطق کاهش تنش به مقدمهای برای تقسیم یا مناطق تحت نفوذ کشورهای منطقهای یا خارجی گفت: من به وضوح به آنها میگویم که نگرانیتان را درک میکنم. زمانی که منطقه کاهش تنش وجود داشته باشد، برخی احتمالا گمان میکنند که تقسیم یک مساله واقعی است اما میخواهم سوریها بدانند که سازمان ملل و جامعه جهانی مصمم هستند که این مناطق موقت بوده و تقسیم هرگز بخشی از آینده سوریه نخواهد بود. در همین حال سفیر سوریه در لبنان نیز از توافق روسیه و آمریکا بر سر یکپارچگی سوریه در آینده خبر داد. عبدالکریم علی گفت: اروپا و آمریکا در مواضعشان در قبال سوریه تجدید نظر کردهاند. او همچنین تاکید کرد: روشن است که روسیه و آمریکا بر سر وحدت و یکپارچگی اراضی سوریه به توافق رسیدهاند.
گسترش آتشبس
استفان دیمیستورا، فرستاده سازمان ملل به سوریه همچنین در مصاحبه با روزنامه فرامنطقهای الشرق الاوسط درباره آتشبس در جنوب سوریه گفت: هرگونه آتشبس یا کاهش تنشی همواره خبر خوبی برای مردم سوریه است پس چرا ما از آتشبس حمایت نکنیم؟ او ادامه داد: بعد از شش سال جنگ و متاسفانه بعد از کشتهشدن 400 هزار تن، اولین چیزی که سوریها دنبال آن هستند آتشبس است. توافقنامهای که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه به آن دست یافتند اقدام مهم و دارای اهمیتی در مسیر درست است. این توافقنامه طی نشستهایی در امان و آستانه محقق شده است. وی گفت: آتشبس جنوب سوریه رابطه غیرمستقیمی با مذاکرات آستانه دارد. درست است که آتشبس در امان و نه در آستانه مورد بررسی قرار گرفت اما بخشی از طرح و روندی است که در نشستهای آستانه درباره آن گفتوگو شده بود. این آتشبس بهزودی در نشستهای آستانه تصویب خواهد شد. در حالی که تروریستها روزهای سختی را در سوریه میگذرانند، مخالفان میانهرو تلاش میکنند با ادامه آتشبس و مذاکرات، چالشها و اختلافات پیش روی خود را از میان بردارند. همچنین شبکه خبری العربیه از آتشبس در سوریه و سراسر استان ادلب خبر داد. این شبکه خبری اخباری از احتمال گسترش دامنه آتشبس در جنوب سوریه که استان ادلب در شمال این کشور را شامل میشود، منتشر کرد. شبکه العربیه به جزئیات بیشتر در این خصوص اشارهای نکرد.
سوریه در مواضع اروپا و روسیه
موضوع سوریه به محور بحث میان روسیه و اتحادیه اروپا نیز تبدیل شده است. اروپا اگرچه در ابتدا از موافقان خروج اسد از قدرت بود اما با پیچیدهشدن معادلات در این کشور و نگرانی از خلأ قدرت ناشی از رفتن اسد به نظر میرسد ترجیح میدهد اسد حداقل تا مدتی در قدرت باقی بماند تا دمشق بتواند ثبات در کشور را فراهم کند. تفاوت دیدگاه اروپا و آمریکا در اینباره را میتوان به این دلیل دانست که اروپا از این بحران بسیار بیشتر آسیب دیده است. نزدیکی جغرافیایی موجب شده نه تنها تعداد حملات انتحاری داعش در خاک کشورهای اروپایی بیشتر باشد بلکه میلیونها آواره نیز که به دنبال مهاجرت به اروپا هستند. در همین چارچوب موگرینی در نشست خبری مشترک با لاوروف وزیر خارجه روسیه به خبرنگاران گفت: مشخص است که ما مواضع مشترکی در برخی از موارد بهویژه مساله سوریه نداریم اما باید برای از میانبرداشتن مشکلات با یکدیگر همکاری داشته باشیم و نقاط مشترک خود را بیابیم. رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا به مشکلات موجود درباره مساله سوریه و همچنین آتشبس در جنوب غرب این کشور اشاره کرد و ادامه داد: ما این آتشبس را گام نخست برای آتشبس سراسری در سوریه قلمداد میکنیم. او همچنین بار دیگر به چگونگی تامینشدن 10 میلیارد یورو برای ارائه کمکهای بشردوستانه به سوریها که به دنبال یک زندگی عادی هستند اشاره کرد و گفت: ما نقش نظامی در سوریه نداریم و از این بابت خوشحال هستیم. لاوروف نیز در این نشست خبری گفت: ما همگی بابت کارهایی که اتحادیه اروپا در قبال سوریه انجام داده است آگاه هستیم اما باید به این مساله نیز بپردازیم که اتحادیه اروپا و آمریکا تحریمهایی علیه دولت دمشق اعمال کردهاند که باعث ضربهزدن و تخریب صنعت داروسازی سوریه شده است. لاوروف در گفتوگویی دیگر درباره اقدامات مسکو در سوریه گفت: «شکست داعش طبیعتا برای ما خوشحالکننده است. او در عین حال به کمپین رسانهای غرب علیه روسیه در هنگام عملیات آزادسازی شرق حلب سوریه اشاره کرد. وزیر خارجه روسیه خاطرنشان کرد: «آزادسازی شرق حلب با تلفاتی بسیار کمتر نسبت به موصل در زیرساختهای مدنی صورت گرفت اما در هر صورت ممکن است بهایی که ما در مسیر پیروزی علیه تروریسم مجبور شویم بپردازیم، بسیار سنگین باشد.»
اصرار آمریکا بر رفتن اسد
با این حال به نظر میرسد هنوز یک موضوع مهم درباره سوریه وجود دارد. بهرغم اینکه کاخ سفید اعلام کرده اولویت اصلی در سوریه مبارزه با داعش و تروریسم است اما در عمل و در موضعگیریهایی که آنها در پیش گرفتهاند همچنان بر رفتن اسد تاکید میکنند. در روزهای گذشته وزیر خارجه ایالات متحده بار دیگر اعلام کرد اسد در آینده سوریه نقشی نخواهد داشت. یکی از اهرمهایی که آمریکا تلاش کرده با استفاده از آن بر دولت سوریه فشار بیاورد سلاح شیمیایی است. آمریکا همچنان تاکید دارد که بشار اسد علیه مخالفان خود سلاح شیمیایی بهکار برده است. در همین چارچوب مدیر سیا ادعا کرد که آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا شواهدی مبنی بر استفاده نظام سوریه از سلاح شیمیایی در چهارم آوریل در اختیار دارد. مایک پمپئو اعلام کرد: دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا دستور انجام تحقیقات در خصوص رخدادها در خانشیخون سوریه در چهارم آوریل را داده. او گفت: من مطلع شدم که سازمان اطلاعات شواهد محکمی در مورد این مساله دارد و به او گفتم که ما نسبت به این امر کاملا اطمینان داریم. به نظر میرسد معادله استفاده از سلاح شیمیایی همچنان بدون جوابی روشن باقی بماند چراکه دولت بشار اسد در قبال این موضعگیریهای مقامات آمریکایی همواره اعلام کرده هیچگاه از سلاح شیمیایی استفاده نکرده است.
