زباله گردشگران بلای جان محیطزیست
آرمان - یکی از مهمترین تهدیدهای طبیعت رهاسازی زباله توسط گردشگران در آن است. با توجه به نزدیکی 21 تیر و روز بدون کیسهپلاستیکی، خوب است که حساسیت خود را به استفاده از ظروف پلاستیکی بالا برده و در مدیریت، جمعآوری و امحای آنها سهم داشته باشیم. زبالههایی که توسط گردشگران در طبیعت رها میشوند به طبیعت آسیب میزنند. انتظار میرود گردشگران در هنگام خروج از طبیعت جز ردپای خود چیزی در آن باقی نگذارند، اما متاسفانه در هنگام حضور گردشگران به ویژه در فصلهای گردشگری مانند فصل تابستان و تعطیلات نوروز طبیعت به شدت توسط زبالهها آلوده میشود. رهاسازی زبالهها در طبیعت باعث آلودگی منابع آبهایزیرزمینی و سطحی و خاک میشود و تهدیدی برای حیات وحش و موجودات است، به این دلیل که زبالههای پلاستیکی ممکن است حیوانات را بیمار کنند و به ویژه در فصل گرما عاملی برای وقوع حریق هستند. انتظار میرود گردشگران طبیعت حدالامکان کمتر از کیسههای پلاستیکی، ظروف معمولی و کیسههای پارچهای استفاده کنند. اگر افراد در طبیعت از ظروف پلاستیکی استفاده میکنند آنها را در طبیعت رها نکنند.
زبالهها در فضاهای روستایی و شهری
همه زبالهها توسط گردشگران در طبیعت رها نمیشوند. متاسفانه در بسیاری از مناطق به ویژه مناطق روستایی شاهد افزایش فرهنگ استفاده از ظروف و کیسههای پلاستیکی هستیم و در این مناطق از ظروف یک بار مصرف استفاده میکنند. محلهای دفن و امحای زبالهها در روستاها متاسفانه تبدیل به فضاهای رهاسازی زباله شده است. در حوزه وظایف دهیارهاست که دفن زبالهها را مدیریت کنند. نهتنها در مناطق روستایی خبری از دفن بهداشتی زبالهها نیست بلکه هیچگونه دفنی نیز صورت نمیگیرد و زبالهها در طبیعت رها میشوند. محلهای تعبیه شده برای دفن زباله مناسب نبوده و اغلب در مسیر آبراهها و بادهای شدید قرار دارند. به همین دلیل زبالهها به وسیله باد یا آب در طبیعت پخش شده و بخش اعظمی از زبالههای مشاهده شده در طبیعت ناشی از عدم مدیریت دهیاریها در جمعآوری زباله در مناطق روستایی هستند. به دلیل این عدم مدیریت در بسیاری از مناطق گردشگری کمتر مکانی را میتوان یافت که زیبایی طبیعت در آن آشکار باشد و در حاشیه اغلب رودخانهها و تالابها و جنگلها زبالههای فراوانی مشاهده میشود. بخش دیگری از زبالهها در محیطهای شهری وجود دارند. انتظار میرود محلهای مدیریت شده برای دفن زباله به ویژه در شهرهای شمالی کشور داشته باشیم. در این شهرها عموما محلهای دفن زباله محیطهای جنگلی و مسیر آبراهها هستند. معدود شهرهای کشور رویکرد تفکیک زباله دارند و زبالهها در منازل تفکیک میشوند. در محیطها و شهرهای کوچک خبری از تفکیک زباله نیست و با توجه به افزایش نگرانکننده روند استفاده از ظروف یکبار مصرف و کیسههای پلاستیکی در صورت عدم تفکیک و نبود حساسیت در مدیریت این کیسهها، آنها درون طبیعت رها میشوند.
فرهنگسازی مدیریت زباله توسط رسانهها
در سالهای اخیر به دلیل فعالیت رسانهها، سازمانهای مردم نهاد و دولتی حساسیت عمومی در حوزه محیطزیست کشور ایجاد شده و میزان تذکرات مردم به افرادی که زبالههای خود را در طبیعت رها میکنند بیشتر شده است. در واقع رفتار افراد جامعه گویای نگرانی آنها برای طبیعت است. این تغییر نگاه و رویکرد گام نخست برای رسیدن به رفتار شایسته و مسئولانه در جامعه و محیطاجتماعی است. فعالیت رسانهها و برنامههای دستگاههای دولتی و سمنها در جامعه نسبت به شرایط طبیعت حساسیتزایی ایجاد کرده است. امیدواریم با افزایش حساسیت مردم به آلودگی محیطزیست توسط زبالهها طبیعت را از گزند آنها به ویژه زبالههای پلاستیکی در امان نگه داریم. دستگاههای متولی جمعآوری زباله مانند شهرداری و دهیاریها باید نظارت بیشتری بر بحث جمعآوری زبالهها داشته باشند و با مسولیتشناسی بیشتر آنها در حوزه کاری خود کمتر شاهد رهاسازی و پخش زبالهها در محیطزیست باشیم.
لزوم فرهنگسازی برای کودکان
در مورد فرهنگسازی برای کودکان و همکاری آموزش و پرورش و محیطهایآموزشی با مسئولان زیستمحیطی در کشور میتوان آنها را به صورت غیرمستقیم آموزش داد تا به میزان کمتری کیسه پلاستیکی مصرف کنند و در صورت استفاده، از هر کیسه پلاستیکی چندبار استفاده کنند. هر دانشآموز بهطور متوسط از دو کیسهپلاستیکی برای آوردن وعده غذایی خود به مدرسه استفاده میکند. با احتساب جمعیت دوازده میلیونی دانشآموزان کشور در طول روز حداقل 20میلیون کیسهپلاستیکی توسط آنها استفاده میشود. اگر آموزش و پرورش و خانوادهها آموزشهای لازم و غیرمستقیم را به کودکان برای استفاده از کیسههای پارچهای جای کیسههای پلاستیکی بدهند میتوان حدود 20میلیون از تعداد کیسههای پلاستیکی در طبیعت کم کرد. این امر میتواند به بحث جلوگیری از آلودگیهای زیستمحیطی و کاهش زبالهها کمک کند.
جلوگیری از آتشسوزی در طبیعت
معمولا در آتش سوزیهای طبیعی جنگلها که انسان در آنها به صورت مستقیم نقش ندارد زبالههای فلزی و شیشهای رها شده در طبیعت بسیار موثر هستند. اگر پوشش گیاهی سطح جنگلها و مراتع خشک شده باشد شیشهها و فلزات به علت تابش نورخورشید و گرمای شدید حکم یک ذرهبین را پیدا کرده و نور خورشید را متمرکز می کنند و منجر به آتش سوزی میشوند. اما موضوع دیگری که امسال در آتشسوزی جنگلها شاهد آن هستیم آتشسوزی جنگلها به علت آتشزدن زبالههای روستایی است. این زبالهها را در محیطهای طبیعی، جنگلها و مراتع با پوشش گیاهی انبوه رها و در همین فضاها اقدام به آتش زدن آنها میکنند که در مواردی این آتش به طبیعت و پوششهای گیاهی مجاور سرایت کرده و منجر به آتشسوزی بزرگ و خسارتهای جدی میشود. برای پیشگیری از وقوع حریق در جنگلها نباید زبالهها و به ویژه زبالههای شیشهای و فلزی را در طبیعت رها کرد. برخی از گردشگران و طبیعتگردان مسبب آتشسوزی در جنگلها هستند. بنابراین افراد حتیالامکان سعی کنند در جنگلها و مناطق با پوشش گیاهی انبوه و گیاهان خشک آتش روشن نکنند و اگر مجبور به روشن کردن آتش هستند محلهایی را انتخاب کنند که احتمال سرایت حریق به اطراف در آنها به حداقل ممکن برسد و محل ایجاد آتش را از پوشش گیاهی پاکسازی کنند. در هنگام ترک محل حتما از خاموش شدن آتش مطمئن شوند و آتش روشن را رها نکنند.
