فتواهای وحدت‌آفرین آیت‌ا... سیستانی

آرمان - آیت‌ا... سیستانی در نقش یک مرجع تقلید، در بین مردم جایگاه ویژه‌ای دارند، چون مرجعیت همان بلندگوی دین مردم است. عملکرد و رفتار آیت‌ا... سیستانی به عنوان مرجع تقلید برجسته نفوذ زیادی در مردم دارد؛ این تاثیرگذاری و نفوذ دین شاکله ذهنی مردم متدین را شکل داده است. آیت‌ا... سیستانی به دلیل زهد، تقوا و دنیا گریزی، از جایگاه والایی در قلوب مردم برخوردار هستند. ساده زیستی و زندگی متوسط ایشان محبوبیت ایشان را دو چندان می‌کند؛ از این جهت تاثیرگذاری ایشان در مسائل سیاسی عراق بسیار بالاست. نکته قابل توجه دیگر هم مردمی بودن آیت‌ا... سیستانی است. ایشان از نظر فتواها و نظریات دینی، مردمی بودن خود را حفظ کردند و نسبت به اسلام هم دیدگاه‌های موافق آزادی انسانی و معقول دارند. این جایگاه سیاسی، ایشان را در بین فعالان سیاسی عراق بسیار تاثیرگذار کرده است؛ نقش پدری برای احزاب و گروه‌های سیاسی مختلف در عراق دارند. جایگاه تاثیرگذار آیت‌ا... سیستانی در اوضاع فرهنگی عراق غیر قابل انکار است. فتوا باید با وجدان، فطرت و عقل انسان هماهنگ باشد و مبتنی بر اصول و استدلال‌های فقهی باشد؛ در چنین شرایطی فتوا می‌تواند موثر واقع شود، اما اگر فتوا پایه‌های فقهی ضعیف یا هماهنگ با عقلانیت، وجدان و فطرت انسان نباشد نمی‌تواند تاثیرگذار باشد. از این جهت فتواهای آیت‌ا... سیستانی براساس زمان‌شناسی و مردم‌شناسی دقیق ایشان اعلام شد. از این جهت فتواهای آیت‌ا... سیستانی می‌تواند در جامعه عراق در مورد مسائل اجتماعی و سیاسی بسیار وحدت آفرین باشد و همه گروه‌های مختلف مذهبی کنار یکدیگر بایستند. علاوه بر ساده زیستی، سلوک شخصیتی و رفتاری ایشان، بسیار شنیده شده است که آیت‌ا... سیستانی آخرین کتاب‌های علمای حوزه علمیه قم را مطالعه می‌کند و از آخرین تحلیل‌های سیاسی جهان با خبر است. این امر برای مردم بسیار قابل توجه است، بنابراین سخنان ایشان برای مردم حجت و اعتبار دارد، چون مردم صداقت را در کلام و رفتار ایشان حس می‌کنند؛ حتی بزرگ‌ترین سیاستمداران عراق این نقش پدرانه آیت‌ا... سیستانی را پذیرفته‌اند و نسبت به این مساله اذعان دارند. برخی فتواها مانند فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی یا همین فتوای آیت‌ا... سیستانی در شرایط خاص جامعه عراق در مقابله با داعش، بسیار سرنوشت‌ساز بوده است. این فتواها بجا و مطابق شرایط زمانی و مکانی خودش صادر شده است و باید عالمان ما برای صدور فتوا، عالم به زمان باشند. همیشه استعمارگران سعی کردند تا نقش مرجعیت را در کشورهای اسلامی مانند ایران و عراق که شیعیان حضور چشمگیری دارند، تضعیف کنند. آنها می‌دانند که مرجع تقلید برای مردم حکم امام یا پیغمبر را دارد. به هر حال فتوای مرجع حکم خداست و مردم هم در راه خدا ایثارگری و از خود گذشتگی دارند. استعمارگران همیشه برای تضعیف مرجعیت تلاش کردند؛ برخی از کسانی که چهره‌ مرجعیت را تخریب می‌کنند روشنفکران دینی تندرو مانند تقی‌زاده در زمان مشروطه هستند و آنها هم عملکرد اشتباهی داشتند، بنابراین استعمارگران هم از برخی روشنفکران دینی افراطی استفاده کردند. مرجعیت معتدل ما که هم به علوم جدید توجه می‌کند و هم جانب دین را دارند، در بین مردم جایگاهی ویژه دارند.