نقش فرهنگسازی در کاهش تصادفات
آرمان - تجربه نشان داده توجه به حوادث رانندگی از طرف مسئولان کشوری در کاهش تلفات رانندگی در جادهها بسیار موثر است و در صورت نبود برنامه برای کاهش تصادفات آمار تلفات جادهای افزایش مییابد. در موضوع کاهش تصادفات جادهای باید همزمان به چند محور توجه کرد.
بهبود وضعیت جادههای بینشهری
بهبود وضعیت جادههای بینشهری بسیار در کاهش تصادفات موثر است. واضح است وزارت راه نمیتواند در زمان اندک باقیمانده تا آغاز سفرهای تابستانی جادههای بینشهری را تغییر یا توسعه دهد، اما میتوان آسفالت جادهها را ترمیم کرد. رانندگان معمولا با سرعت بالا در چالههای جادهای میافتند و این چالهها سبب تصادفات میشوند. وزارت راه باید عملیات ترمیم جادههای بینشهری را در سطح کشور انجام دهد. گاهی اوقات یک چاله سبب انحراف و چپ شدن خودرو و کشتهشدن سرنشینان آن میشود. کمبود علائم راهنمایی و رانندگی و خطکشی جادهها باعث ایجاد تصادفات میشود. مجموعه راهداری کشور میتواند در فرصت باقیمانده به رفع این نواقص بپردازد. با توجه به تفکیک بخش راهداری از راهسازی در وزارت راه، انتظار میرود آنها روی بحث بهبود وضعیت جادههای کشور کار کنند.
رسیدگی به وضعیت خودروها و رانندگان
استاندارد خودروها را نیز نمیتوان در مدت زمان کوتاه تغییر داد منتها میتوان به بحث معاینه فنی خودروهای فرسوده توجه بیشتری کرد و از حرکت خودروهای فاقد معاینه فنی در جادهها جلوگیری کرد. پلیس راهنمایی و رانندگی بحث سرعت را در خودروها کنترل میکند، اما به نسبی بودن این بحث در خودروها توجهی ندارد. برای مثال، اگر یک خودروی صفرکیلومتر و مجهز به سیستم ایمنی با سرعت 120 کیلومتر بر ساعت در جاده حرکت کند به ندرت ایجاد حادثه میکند، اما هنگامی که یک خودرو بیکیفیت و فرسوده با این سرعت در بزرگراه حرکت می کند، منشأ انواع و اقسام حوادث برای خود و دیگران میشود. به همین دلیل به نظر میآید باید میزان سرعت را برای خودروهای قدیمی و غیراستاندارد محدود کرد. این از مباحثی است که تاکنون چندان به آن پرداخته نشده و بارها مشاهده کردهایم که یک خودروی فرسوده با سرعت زیاد در جادهها حرکت میکند و باعث اتفاقات بسیار ناگوار جادهای میشود. عوامل انسانی در ایران نقش اول را در وقوع تصادفات جادهای دارند. میتوان فرهنگ رانندگی را تقویت کرد و نقش صدا و سیما و پلیس راهنمایی و رانندگی در این فرهنگ سازی بسیار موثر است. به این منظور رادیو و تلویزیون باید برنامههایی را برای ایجاد و تقویت فرهنگ رانندگی در افراد جامعه داشته باشد و این رسانهها باید همواره درباره مسائل امنیتی در سیستم حمل و نقل کشور صحبت کنند و طرح این موضوعات در این رسانهها میتواند بسیار اثرگذار باشد. رانندگان باید آموزشهای کافی ببینند تا در هنگام عصبانیت یا خوابآلودگی اقدام به رانندگی نکنند. در واقع انواع و اقسام تصادفات جادهای در اثر خوابآلودگی، عصبانیت یا موارد مشابه برای خانوادهها اتفاق میافتد و خانوادههای ایرانی در اثر این تصادفات داغدار عزیزانشان میشوند. صدا و سیما میتواند برنامهها و کلیپهای آموزشی تلویزیونی بسازد و به مخاطب نشان دهد. اگر پیشزمینه ذهنی روشنی را برای رانندگان درباره علل وقوع حوادث جادهای ایجاد کنیم از وقوع بسیاری از این حوادث جلوگیری کردهایم. راننده برنامه تلویزیونی را که در آن عواقب رانندگی در خوابآلودگی و عصبانیت به تصویر کشیده شده به یاد میآورد و خود به خود نقش بازدارندهای برای او دارد. نقش پلیس راهنمایی و رانندگی صرفا کنترل سرعت رانندگان در جادهها نیست و میتواند در فرهنگسازی و ساخت برنامههای اثرگذار نیز مشارکت کند. اگر پلیس راهنمایی و رانندگی موارد برخورد با رانندگان خاطی را به صورت مستندی درآورده و به مردم نشان دهد از وقوع حوادث رانندگی جلوگیری میکند. این گونه رانندگان خودروهای لوکس درمییابند که باید در هنگام رانندگی غرور بیجا را کنار گذاشته و به خود اجازه رانندگی با سرعت بالا در جادهها را ندهند.
نقش کمرنگ شبکههای مجازی
نقش شبکههای مجازی نیز در کنترل میزان تصادفات مانند رسانههای جمعی دیگر پررنگ نیست، زیرا رسانههای مجازی خود به خود در زمینه جلوگیری از تصادفات جادهای فعال نمیشوند و تنها هنگامی که یک سازمان فعالیتی را برای کاهش تصادفات آغاز میکند گروههای مجازی آن را نشر میدهند. برای مثال فعالیتی در این زمینه در نیروی راهنمایی و رانندگی انجام میشود و رسانههای مجازی صرفا آن را انعکاس میدهند. برنامههای آموزشی نیروی انتظامی در زمینه جلوگیری از تصادفات میتواند در شبکههای مجازی مانند تلویزیون نیز پخش شود و فضای مجازی نیز اثر خود را در زمینه آگاهسازی و کاهش تصادفات جادهای بگذارد. نکته قابل توجه نقش ویژه فرهنگسازی در کاهش تصادفات جادهای است. این راه موثر و در عین حال کم هزینه است. برای مثال اگر وزارت راه تصمیم به اصلاح یک پیچ خطرناک در یک جاده بگیرد یا بخواهد آن را کاملا در آن جاده حذف کند در این صورت باید میلیاردها تومان هزینه کند، در حالی که با ساخت یک کلیپ و گرد هم آوردن چند تصویر از وقوع حوادث دلخراش ناشی از عبور با سرعت از همان پیچ خطرناک و پخش آن در شبکههای مجازی و تلویزیون با کمترین هزینه بیشترین اثرگذاری را در ذهن مخاطب میگذارد و مخاطب در هنگام عبور از آن پیچ تمام نکات امنیتی را رعایت میکند. اخیرا شاهد ایجاد کمپینهایی مجازی درباره کاهش تصادفات جادهای هستیم. موضوع مهم در ناکارآمدی نسبی این کمپینها تعداد کم اعضای آنهاست. برای مثال در بهترین حالت چند صد نفر یا هزار نفر عضو این کمپینها میشوند، در حالی که تعداد اتومبیلهای موجود در کشورها تقریبا بالغ بر 20میلیون خودروست. اکنون امکان راهاندازی کمپینهای میلیونی در زمینه کاهش تصادفات جادهای وجود ندارد و ایجاد کمپینهای میلیونی میتواند تاحدودی اثرگذار باشد، زیرا هر فرد عضو در هر کمپینی قطعا نسبت به موضوع مطرح شده در آن تعصب و حساسیت پیدا میکند. عضویت در این کمپینها معمولا توسط افراد روشن و آگاه جامعه اتفاق میافتد و اکثر این افراد نیز مقررات راهنمایی و رانندگی را رعایت میکنند. عمده افراد علاقهای به یادگیری نکات آموزشی، رعایت آنها و عضویت در این کمپینها ندارند. تنها راه آگاهیبخشی به این افراد فرهنگسازی از طریق رسانههای عمومی مانند صداوسیماست. به نظر میآید به دلیل دامنه گسترده طیف مخاطب رسانه ملی نقش آن در این زمینه بسیار پررنگ است. عموم مردمی که اقدام به سفرهای تابستانی میکنند به میزان زیادی در قید و بند شبکههای مجازی و کمپینها نیستند و از طبقه اقتصادی متوسط و متوسط رو به پایین جامعه هستند. این افراد معمولا قصد سفرهای دو، سه روزه زیارتی و سیاحتی دارند و صدا و سیما نقش اول را در فرهنگسازی برای آنها دارد.
