باور و اعتماد، کلید حل مشکلات جوانان
آرمان - پاسخگویی به نیازها و خواستهای اقشار و گروههای مختلف یکی از وظایف دولتهاست. افراد جامعه باید پاسخگویی نهادها را در قبال جامعه ببینند. یکی از مهمترین اقشار در جامعه کنونی جوانان محسوب میشوند. واقعیت آن است که توسعه و پیشرفت در هر کشور مستلزم توجه به جوانان است و بدون مشارکت آنها این امر امکانپذیر نیست. ایران هم مانند دیگر کشورها از قاعده لزوم مشارکت جوانان در سرنوشت کشور مستثنی نیست و جوانان ایرانی سهم بزرگی در توسعه و پیشرفت کشور دارند. پاسخگویی به نیاز جوانان باید به موقع و هدفمند باشد تا اثر مطلوب خود را بگذارد. این امر مستلزم آن است که در چند زمینه مختلف کارهای اساسی انجام شود. سیاستگذاریهای کلان کشور باید به نحوی باشد که شاهد حضور جوانان بانشاط، مسئولیتپذیر و مطالبهگر در سطح جامعه باشیم. اولین گام برای حضور جوانان بانشاط توجه به امور سیاستگذاری کشوری است. گام بعدی مطالبهگری حقوق جوانان توسط سازمانهای مختلف است. احقاق حقوق جوانان جامعه باید برای سازمانها مهم باشد و به دنبال آن باشند. در گام آخر سازمانهای مختلف در ارتباط با وظایف خود در این حوزه باید هماهنگ عمل کرده و دچار موازیکاری نشوند.
ماهیت سیاستگذاری سازمان ملی جوانان
سازمان جوانان نباید سازمانی اجرایی باشد و باید بیشتر ماهیت و جنبه سیاستگذاری برای جوانان را به دوش بکشد. کار این سازمان در اصل تحلیل وضعیت شاخصهای سلامت اجتماعی جوانان مانند رفاه و تامین اجتماعی، سلامت و آسیبهایاجتماعی است. این سازمان باید موضوعات متعدد مربوط به حوزه جوانان را در دستور کار خود قرار بدهد و سیاستگذاریهایی را جز در مورد آیندهنگری در حوزه جوانان انجام دهد. این سازمان باید تحلیل قابل قبولی از عملکرد کشور در حوزه جوانان داشته باشد و بر اساس آن برنامهها و سیاستگذاریهای خود را انجام دهد. سازمان ملی جوانان باید متناسب با شرایط فرهنگی کشور در حوزه جوانان تجارب جهانی در این حوزه را به دستگاههای مسئول حوزه جوانان ابلاغ و منتقل کند. نیازها و مشکلات جوانان باید توسط این سازمان شناسایی شده و به مسئولان مربوطه انعکاس یابد تا آنها تمهیدات لازم را برای برآورده شدن آن نیازها بیندیشند و برای رفع مشکلات اقدام کنند. تمرکز اقدامات سازمان باید بر بحث سیاستگذاری باشد. علاوه بر این وظایف، سازمان ملی جوانان باید بر عملکرد سایر دستگاهها نیز نظارت داشته باشد. سازمان جوانان در سالهای قبل به دلیل نداشتن ویژگیهای ذکر شده اثربخشی زیادی نداشت و به همین دلیل ادغام آن هیچ کمکی به حوزه جوانان و مشکلات آنان نکرد. سازمان ملی جوانان باید برای توسعه سازمانهای غیردولتی بسترسازی، مدلسازی و تسهیلگری کرده و از هرگونه فعالیت اجرایی پرهیز کند، زیرا ورود این سازمان به حوزههای اجرایی مانند سمی مهلک برای آن است. ورود به حوزههای اجرایی این سازمان را به همان سازمان بیخاصیت قبل تبدیل کرده و کارایی آن را در حل مشکلات جوانان کاهش میدهد. افراد فعال و مسئول در حوزه جوانان باید تخصص اجتماعی را در این حوزه داشته و الزامات و منطق سیاستگذاری در این حوزه را یاد گرفته باشند. این مسئولان به رغم آنکه باید اصول سیاستگذاری را یاد گرفته باشند، اما نباید از میان سیاسیون انتخاب شوند. اگر مسئولان این سازمان از میان این افراد انتخاب شوند امور سازمان از مسیر درست و اصولی خود خارج میشود، زیرا سیاسیون در اغلب مواقع افراد را فدای اهداف و منافع سیاسی خود کرده و جوانان را وسیلهای برای تامین منافع حزبی و صنفی خود قرار میدهند. نقش این سازمان در کمک به حوزه جوانان انکارناپذیر است، هر چند اینجانب باتشکیل سازمانهایی با ماهیت گروه سنی موافق نیستم. به اعتقاد حقیر با توجه به آنکه اکثر جوانان در وزارت علوم و آموزش و پرورش حضور دارند جای تشکیل سازمان ملی جوانان باید موضوع جوانان دغدغه همه سیاستگذاران، سازمانهای مرتبط و مسئول باشد. اگر بنا به ضرورت قصد ایجاد سازمانی برای احقاق حقوق جوانان را داشته باشیم این سازمان باید سازمانی کوچک ولی اثربخش با ویژگیهای فوقالذکر باشد. مدیران کشوری همواره به گسترش سازمانهای خود علاقهمند هستند. با وجود گستردگی سازمان ناخودآگاه در هنگام اجرای وظایف در کار دستگاههای مختلف تداخل ایجاد میشود. در صورت گستردگی این سازمان آن را به سازمانی ضعیف تبدیل کردهایم که قادر نیست در برابر دستگاههای اجرایی دیگر مانند وزارت علوم، بهداشت و درمان، آموزش و پرورش و کار، تعاون و رفاه اجتماعی نقش موثر خود را ایفا کند. این سازمان در حوزه اجرا اثر مطلوب را ندارد و عملکرد آن از ابتدا محکوم به شکست و ضعف است. نیاز کنونی کشور توجه به جوانان و نیازهای آنان است. باید همه سازمانها به سلامت جوانان به معنای عام خود متمرکز شده و به آن توجه کنند. مهمترین مطالبات جوانان را میتوان در چند حوزه خلاصه کرد. اولین خواست جوانان کشور توجه به سلامت روانی و اجتماعی آنان است. در گام بعدی باید آنها از منظر اشتغال و مسکن توانمند شوند. در بحث توانمندسازی موارد زیادی را باید لحاظ کرد. اما مهمترین خواست جوانان توجه به دغدغههای آنان در هنگام سیاستگذاری کلان و منطقهای برای جوانان است. در واقع آنها انتظار دارند که سازمانها در هنگام تصمیمگیری درباره موضوعات مختلف، اثر آن برنامه، سیاست و قانون را در حوزه جوانان مورد بررسی و تحلیل قرار دهند. آنها انتظار باور و اعتماد را دارند. اعتماد به جوانان مستلزم فراهم کردن بستر لازم برای مشارکت بیشتر و بهتر آنها در امور جامعه است. دو بحث توجه به سلامت روانی و اجتماعی و توانمندسازی جوانان دو نکته کلیدی در مطالبات جوانان از دولت است و آنها این دو ویژگی را برای محک هر دولتی مدنظر قرار میدهند.
اقدامات دولت یازدهم در زمینه توانمندسازی جوانان
دولت تدابیری زیادی را در راستای توانمندسازی جوانان و افزایش مشارکت آنان در حوزههای مختلف اندیشید. بخشی از اقدامات دولت به منظور افزایش مشارکت جوانان در بخش حوزه فناوری و پژوهش و بخش دیگری از اقدامات دولت در حوزه مسائل اجرایی است. نکته حائز اهمیت استفاده از ظرفیت جوانان در همه حوزههاست. بدین صورت میتوان به اهمیت و توجه به مسائل جوانان تاکید کرد. دولتمردان باید توجه کنند که تنها خواسته جوانان بحث ایجاد مسکن نیست. جوانان بسیاری که توانایی خرید خانه را دارند در حال حاضر تمایلی به ازدواج ندارند. اگر دولتمردان راهحل همه مشکلات کشور را در گرو حل معضل مسکن بدانند دچار نوعی سطحینگری شدهاند. جوانان در صورتی که غنی و توانمند شوند، میتوانند روی پای خود بایستند.
